Кіріспе
Барлық өнімдер қайта пайдаланылатын ресурстардың өмірлік циклдарын қайта жобалауға бағытталған философия.
Қалдықсыз өмір салты немесе қалдықтарды азайту – бұл қалдықтардың пайда болуын болдырмауға бағытталған қағидалар жиынтығы, ол барлық өнімдер қайта қолданылуы (яғни, «құндылығы арттырылып») және/немесе қайта пайдаланылуы үшін ресурстардың өмірлік циклдарын қайта жобалауға шақырады. Бұл қозғалыстың мақсаты – қоқысты полигонға, қақпақтарға, мұхиттарға немесе қоршаған ортаның басқа да бөліктеріне тастаудан аулақ болу. Қазіргі уақытта жаһандық пластиктің 9% қайта өңделеді. Қалдықсыз жүйеде барлық материалдар тұтынудың ең тиімді деңгейіне жеткенше қайта пайдаланылады. Қалдықсыз өмір салты – қалдықтарды басқарудың соңғы кезеңіне қарастырылмай, қалдықтардың пайда болуын болдырмауға бағытталған тәсіл. Бұл – материалдардың қоғамда ағып өту жолын өзгертуге және нәтижесінде қалдықтардың пайда болмауына қол жеткізуді мақсат тұтатын «кешенді жүйелік» тәсіл. Қалдықсыз өмір салты қалдықтарды жоюға жұмыстың үздіксіз процесі үшін ұсынымдар береді. Жақтастарының айтуынша, қалдықтарды жою ластануды азайтады және шикізатқа деген қажеттіліктің төмендеуіне байланысты шығындарды да қысқарта алады.
2002-2003 жылдар
Бұл қозғалыс танымалдыққа ие болып, 1998–2002 жылдары өркендеді, содан бері "теориядан іс-қимылға" көшуде, "нольдік қалдықтар қауымдастығының" қалай құрылатыны және қалай жұмыс істейтініне назар аударуда. Zero Waste International Alliance веб-сайтында әлем бойынша қалдықсыз практиканы қолдау үшін мемлекеттік саясат қабылдаған қауымдастықтардың тізімі бар. GrassRoots Recycling Network (қазір Zero Waste USA деп аталады) деген нөлдік қалдықтар ұйымы бар, ол нөлдік қалдықтарға қатысты семинарлар мен конференциялар өткізеді. Калифорнияның интеграцияланған қалдықтарды басқару кеңесі 2001 жылы нөлдік қалдықтарға жетуді мақсат етіп қойды. Сан-Франциско қаласы мен округінің Қоршаған ортаны қорғау департаменті 2002 жылы нөлдік қалдықтарға жету мақсатын белгіледі, нәтижесінде 2009 жылы қаланың міндетті қайта өңдеу және компостирлеу туралы жарлығы қабылданды. Амбициялық нөлдік қалдықтар мақсаты мен саясатының арқасында Сан-Франциско 2010 жылы 80% қалдықтан ауытқу деңгейіне жетті, бұл Солтүстік Америка қалалары арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Сан-Франциско Siemens US және Canada Green City Index-те қалдықтар санаты бойынша ең жоғары балл алды, бұл қаланы Солтүстік Америкадағы ең экологиялық таза қала деп таныды.
2009: "Жоқ қалдықтар" өмір салты қозғалысы пайда болды
2008 жылы «Жоқ қалдық» термині өндіріс және қалалық қалдықтарды басқару тәжірибесін сипаттау үшін қолданылды. Калифорнияда тұратын француз-американдық Би Джонсон оны 4 адамдық отбасына қатысты қолдануға шешім қабылдады. 2009 жылы ол «Zero Waste Home» блогы арқылы өзінің тәжірибесімен бөлісе бастады, ал 2010 жылы «The New York Times» газетінде жарияланды. Бұл мақала көпшілікке қалдықсыз өмір сүру тұжырымын таныстырды, бірақ оны богемдік өмір салтымен шатастырып, көп сынға ұшырады. Отбасының суреттері мен интерьері әлемдік БАҚ-та кеңінен таралғаннан кейін бұл сын пікірлер өзгеріске ұшырай бастады. 2013 жылы Джонсон «Жоқ қалдық үй: қалдықтарды азайту арқылы өміріңізді жеңілдетудің толық нұсқаулығы» кітабын жариялады. «Book Riot» басылымы оны «Жоқ қалдық іздеушінің Киелі кітабы» деп атады, ол 5R әдістемесін үй шаруасында қалдықтарды жоюға қатысты терең практикалық кеңестермен оңай түсінікті етіп береді. 27 тілге аударылған (2019 жылғы мәлімет бойынша) бұл халықаралық бестселлер тұжырымды кең аудиторияға таратуға көмектесті. Бидің кейбір ізбасарлары мен оқырмандары өз блогтарын ашты, мысалы, Нью-Йоркте тұратын экологиялық белсенді Лорен Сингер, оның әлеуметтік желілері мыңжылдықтарға осы тұжырымды таратты, Германияда алғашқы орамсыз дүкенді ашқан Мари Делапиер (қазіргі заманғы алғашқы орамсыз тұжырымдамаға негізделген «Unpackaged» үлгісі бойынша), «Zero Waste Switzerland» ұйымының негіздеуші мүшесі Натали Бино сияқты коммерциялық емес ұйымдар құрды. Жылдар өте келе «Жоқ қалдық» өмір салтының ізбасарлары айтарлықтай артты. Дүние жүзінде мыңдаған әлеуметтік желілер, блогтар, орамсыз дүкендер, қайта пайдалануға болатын заттардың түрлері мен ұйымдары пайда болды. Өз кезегінде, қарқынды дамып келе жатқан халықтық қозғалыс «Unilever» және «Procter and Gamble» сияқты ірі корпорациялардан бір реттік қолданылатын заттардың орнына қайта пайдалануға болатын баламаларын ойлап табуды талап етті.
2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін
Бұл қозғалыс Бразилияда басталып, Аргентина, Пуэрто-Рико, Мексика, АҚШ және Ресейге тараған Zero Waste Youth ұйымы аясында әлем жастары арасында жалғасуда. Ұйым жергілікті волонтерлер-елшілер арқылы өсіп, қалдықсыз жиналыстар мен іс-шаралар ұйымдастырып, қалдықсыз өмір салты туралы мәлімет таратуда. Халықаралық Қалдықсыз Күн Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 2022 жылғы 14 желтоқсандағы қаулысымен бекітілді. Бұл күнді әр жылғы 30 наурызда атап өту 2023 жылдан басталады. "Халықаралық Қалдықсыз Күндері, мүше мемлекеттер, Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесінің ұйымдары, азаматтық қоғам, жеке сектор, академиялық орта, жастар және өзге де мүдделі тараптар ұлттық, аймақтық және жергілікті қалдықсыз бастамалар туралы хабардарлықты арттыруға және тұрақты дамуға олардың үлесін көрсетуге бағытталған іс-шараларға қатысуға шақырылады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы (ЮНЕП) және Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам қоныстары жөніндегі бағдарламасы (БҰҰ-Хабитат) бірлесіп Халықаралық Қалдықсыз Күнді атап өтуді үйлестіреді."
Қаптама үлгілері
Сүт көптеген түрде тасымалдануы мүмкін. Дәстүрлі формалардың бірі – қайта пайдалануға болатын, қайтарылатын шыны сүт бөтелкелері болды, көбінесе сүт тасушы үйге жеткізіп беретін. Мұндай жағдайдың кейбір түрлері сақталғанымен, соңғы уақытта басқа нұсқалар жиі қолданылады: бір реттік қағаз қораптар (gable top), бір реттік асептикалық қораптар, бір реттік қайта өңдеуге болатын шыны бөтелкелер, бір реттік сүт қаптары және тағы да басқалары. Әрбір жүйе өз артықшылықтарын жариялайды, сонымен қатар кемшіліктері де болуы мүмкін. Қалдықсыз өндіріс тұрғысынан қарағанда, бөтелкелерді қайта пайдалану пайдалы, себебі бір сапарға жұмсалатын материал мөлшері басқа жүйелерге қарағанда аз болуы мүмкін. Негізгі кіріс (немесе ресурс) – шыныға, содан кейін бөтелкеге айналатын кремний құмы. Бөтелке сүтке толтырылып, тұтынушыға таратылады. Кері логистика жүйесі бөтелкелерді тазалау, тексеру, зарарсыздандыру және қайта пайдалану үшін қайтарады. Соңында, берік бөтелке одан әрі пайдалануға жарамсыз болып, қайта өңделеді. Қалдықтар мен полигонға тастау көлемі азаяды. Материалдық қалдықтардың көп бөлігі – жуу суы, жуғыш заттар, тасымалдау, жылу, бөтелке қақпақтары және т.б. толыққанды қалдықсыз өндіріске қол жеткізу мүмкін емес, бірақ өмірлік циклді бағалау арқылы әр циклдың әр кезеңіндегі қалдықтарды есептеуге болады. Онлайн сауда тапсырыстары көбінесе бірнеше тауарды бірге тасымалдау және қадағалауды жеңілдету үшін сыртқы қорапқа салынады. Бұл әрбір тапсырыс үшін ысырапты тудырады, әсіресе бір ғана тауар болғанда. Осыған жауап ретінде, кейбір өнімдер қауіпсіз тасымалдау үшін сыртқы қорапты қажет етпейтіндей етіп жасалған, бұл мүмкіндік «өз контейнерінде жіберіледі» деп аталады.
Қайта өңдеу
Қайта өңдеуді "Қалдықсыз" (Zero Waste) ұғымынан ажырату маңызды. Қайта өңдеудің ең көп таралған тәсілі – бөтелкелерді, банкаларды, қағазды және қаптамаларды көше бойындағы қайта өңдеу жәшіктеріне салу. Қазіргі заманғы қайта өңдеу әлдеқайда күрделі және қаржыландыру мен мемлекеттік қолдаудың көптеген аспектілерін қамтиды. Мысалы, АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің 2007 жылғы есебінде АҚШ-тың ұлттық деңгейдегі қайта өңдеу көрсеткіші 33,5% деп көрсетілген, және бұл көрсеткішке компостталған материалдар да кіреді. Сонымен қатар, қайта өңделген материалдарды өңдеу үшін көптеген көпұлтты тауарлық компаниялар құрылды. Сонымен бірге, қайта өңдеу деңгейі туралы мәлімдемелер кейде жоғарылатылып көрсетілген, мысалы, қоқыс полигондарын күнделікті жабу үшін пайдаланылатын топырақ пен органикалық заттарды "қайта өңделген" санатына қосу арқылы. Қайта өңдеуге ынталандырулар бар АҚШ штаттарында қайта өңдеу статистикасын көтеруге тұрақты жергілікті қысым болады. Қайта өңдеу, қалдықсыз болу концепциясынан бөлініп кеткен. Мұның бір мысалы – компьютер индустриясы. 2016 жылы әлем бойынша миллиондаған компьютерлер электрондық қалдық ретінде тасталды, оның ішінде 44,7 миллион тонна электрондық қалдық пайда болды, оның тек 20% ғана құжатталды және қайта өңделді. Кейбір компьютер өндірушілері лизингтік компьютерлерді қайта сату үшін жаңартады. Сонымен қатар, қоғамдық ұйымдар да бұл салаға еніп, қайырымдылық акциялары арқылы жиналған ескі компьютерлерді мұқтаж жандарға таратуда.
Бағдарламалық жасақтаманы қайта өңдеу
Бағдарламалық жасақтама саласындағы "Қалдықсызға жету" еңбегінде, қалдықсыздық пен қайта өңдеу арасындағы айырмашылықтың нақты мысалы талқыланады. Қалдықсыздық дизайны интеллектуалдық меншікке қолданылуы мүмкін, мұнда бағдарламалық объектілерге функционалды кодты енгізу күш-жігері, қажет болған сайын код фрагменттерін бірнеше рет көшірудің орнына, жобалау арқылы жасалады. Қалдықсыздық принципін қолдану оңай, себебі ол адам еңбегін үнемдейді. Сонымен қатар, бағдарламалық қамтамасыз етуді сақтау орталары тұтынуға болатын дискеталардан ішкі дискілерге ауысты, олар әлдеқайда тиімді және бір мегабайт сақтау құны минималды. Бұл – қалдықсыздық нені дұрыс анықтап, ысырапшылдықтан қалай аулақ болатынының физикалық мысалы.
Жоқ қалдықты пайдалану жүйесі
Zero waste қалдықтар иерархиясын қолдау үшін үкіметтік заңдардың қабылдануымен жеткіліксіз қолдалады. Zero waste-тің ерекшелігі – оны кез келген өнімге немесе процеске, кез келген жағдайда немесе деңгейде қолдануға болады. Осылайша, ол зиянды химиялық заттарға де, зиянсыз өсімдіктерге де бірдей қатысты. Көмірді жағу арқылы атмосфераның тазалығының ысырапқа салуына немесе радиоактивті ресурстардың ысырапқа салуына, яғни атом электр станцияларының артық өнімдерін "ядролық қалдықтар" деп белгілеу әрекеттеріне де қатысты. Барлық процестер өз жұмысында және олардың өнімдерін жобалаудан туындаған пайдалану немесе тұтыну үлгілерінде кәдеге шығару қажеттілігін азайту үшін жобалануы мүмкін. Ал қайта өңдеу тек қарапайым материалдармен ғана айналысады. Zero waste адам әлеуетін кедейлік пен білім алу мүмкіндігінен айыру арқылы ысырап етуге де қолданылуы мүмкін. Ол өнеркәсіп пен көлікте энергияны ысырап етуді азайту үшін қайта жобалауды және жер бетіндегі жаңбырлы ормандарды ысырап етуді қамтиды. Бұл – барлық ресурстарды тиімді пайдалану үшін жобалаудың жалпы принципі, олар қалай анықталған болса да. Қайта өңдеу қозғалысы қатты қалдықтарды басқарудан бастап, қоғамдық тұрақтылық қозғалысына ұқсас мәселелерді қамтуға ұмтылуы мүмкін. Ал Zero waste, керісінше, бастапқыда қалдықтарды басқарудың шектеулеріне негізделмейді, бірақ біздің қолданыстағы қайта пайдалану күш-жігерін барынша арттыруды және өртеу және қайта өңдеу сияқты зиянды әдістерді азайтатын және жоятын жаңа әдістерді құруды және қолдануды талап етеді. Zero waste өнімдердің жөндеуге, жаңартуға, қайта өңдеуге және жалпылай қайта пайдалануға арналған етіп жобалануын қамтамасыз етуге ұмтылады.
Дымпингтік қуаттың маңыздылығы
Қазіргі уақытта көптеген қоқыс орындары көтергіштік шегінен асып толып жатыр. Бұл көбінесе "Қалдықсыз өмір" (Zero Waste) қағидасына көшуді негіздеу үшін пайдаланылады. Ал басқалары АҚШ және басқа елдерде қоқыс салуға болатын үлкен жерлер жетерлік екенін айтады. Қоқыс мәселесін шешу үшін барлық қоқысты жою туралы көптеген ұсыныстар жасалуда. Мұндай ұсыныстардың көбі барлық немесе көп бөлігі қоқысты мұнайға айналдыруды және тіпті әлемде сұйық отынның мол болуына жеткілікті мұнай өндіруді мақсат етеді. Мұндай жоспарлардың бірі – "Кез келген нәрсені мұнайға айналдыру" (Anything Into Oil) деп аталатын жоба, ол 2004 жылы Discover және Fortune журналдарында жарияланып, жоғасы қысымды бу арқылы тоңазытқышты "жеңіл техас мұнайына" айналдыруға болатынын мәлімдеді.
Корпоративтік бастамалар
General Motors (GM) компаниясы қоқыс полигонына тастау саясатын өзгерткен компанияның мысалы болып табылады. GM компаниясы 2010 жылдың соңына дейін әлемдегі 181 зауытының шамамен жартысын "қоқыссыз" етуді жоспарлап отыр. Subaru, Toyota және Xerox сияқты компаниялар да қоқыс полигонына тастамайтын зауыттарды іске қосып жатыр. Сонымен қатар, АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) GM және басқа компаниялармен бірнеше онжылдықтар бойы WasteWise бағдарламасы арқылы қалдықтарды азайту бойынша жұмыс істеп келеді. General Motors компаниясының мақсаты – қалдық материалдарды сату, картон қораптардың орнына қайта пайдаланылатын қораптарды қолдану және пайдаланылған жұмыс қолғаптарын қайта өңдеу арқылы материалдардың 90% астамын қайта өңдеу немесе қайта пайдалану жолдарын табу. Қалған қалдықтарды өсімдіктерге энергия беру үшін күйдіруге болады. Бұл табиғатты қорғау ғана емес, сонымен қатар қалдықтарды азайту арқылы шығындарды үнемдеуге және өндірісті тиімді етуге мүмкіндік береді. Microsoft және Google – нөлдік қалдықтарға қол жеткізуді мақсат тұтқан тағы екі ірі компания. Бұл екі компания өз қалдықтарының көп бөлігін қоқыс полигондарына тастамайтындай етіп жоспарлап отыр. Google-дің алты орнында нөлдік қалдықтарға қол жеткізу мақсаты бар. Бұл орндардың мақсаты – қалдықтарының 100% пайызын қоқыс полигондарына тастамайтын деңгейге жеткізу. Microsoft компаниясы да ұқсас мақсатты қойып отыр, бірақ олар қалдықтарының 90% пайызын ғана қоқыс полигондарына тастамайтын деңгейге жеткізуге тырысады. Осы ұйымдардың барлығы біздің әлемді тазалауға және қалдықтарды жоюға ұмтылады. Ұлыбританиядағы Фэвершамдағы бау-бақша орталығы пластикалық гүлшоқтарды тұтынушыларға беруді болдырмауды бастады. Оның орнына, ол пластикалық гүлшоқтарды тек бақша орталығында ғана қайта пайдаланады, ал тұтынушыларға сатқан кезде өсімдіктерді қағаз гүлшоқтарға отырғызып береді. Сонымен қатар, ол гессиаға оралған өсімдіктерді сатады және тұтынушыларға бір рет пайдаланылатын пластиктерді беруді болдырмау үшін түрлі әдістерді қолданады.
Қалдықтарды қайта пайдалану немесе шіру
Қоқыс полигондарына жіберілген қалдықтар күн энергиясын өндіру сияқты пайдалы материалдар ретінде жиналып, немесе егістер үшін табиғи тыңайтқыш/компостталған тыңайтқыш ретінде қолданылуы мүмкін. Оларды қайта пайдалануға және қайта өңдеуге болады, соның нәтижесінде бізге қажетті нәрсеге айналдыруға болады. ЭПА өкілі Латиша Петтевей: "General Motors компаниясының қоқыс полигондарын жоюдағы жетістігі, нөлдік қалдық мақсаты өндірушілерге қалдықтары мен көміртегі ізін азайтуға күшті серпіліс беретінін көрсетеді" дейді.
Нарыққа негізделген науқандар
Нарыққа негізделген, заңнамалық реттеу арқылы жүзеге асырылатын, кеңейтілген өндіруші жауапкершілігі (ЕӨЖ) және сақтық қағидасы сияқты кампаниялар, «Қалдықсыз» (Zero Waste) ұранымен белгіленген көптеген кампаниялардың қатарында. Олардың барлығы «Қалдықсыз» саясатына алып келеді деген талаптарға негізделген. Қазіргі уақытта, ЕӨЖ қайта пайдалануды ынталандыра ма, әлде жеке сектордың қоқыс жинау және кәдеге жарату келісімшарттарына көшуге ғана себеп бола ма, деген мәселеде нақты дәлелдер жоқ. Сақтық қағидасы жаңа химиялық заттардың қауіпсіздігін дәлелдеу жауапкершілігін қоғамнан (сынақ нысаны ретінде пайдаланылатын) оларды енгізетін компанияға ауыстыруға бағытталған. Осы себепті, оның «Қалдықсыз» (Zero Waste) концепциясымен байланысы күмәнді. Сонымен қатар, көптеген ұйымдар, қалалар мен аудандар «Қалдықсыз» (Zero Waste) ұранын қабылдағанмен, «Қалдықсыз» (Zero Waste) өзгерістерінің негізгі талаптарын іске қоспауда. Көбінесе олардың мақсаты тек қайта өңдеу ғана болып табылады. Көптеген коммерциялық және өнеркәсіптік компаниялар «Қалдықсыз» (Zero Waste) қағидаларын қабылдағанын мәлімдейді, бірақ бұл көбінесе өнімді қайта құруға ешқандай әсер етпейтін, тек материалдарды қайта өңдеуге бағытталған күш-жігерді білдіреді. Мысалға, Staples, Home Depot, Toyota, General Motors және компьютерлерді қайтару кампанияларын келтіруге болады. Бұрынғы әлеуметтік әділеттік кампаниялары McDonald's компаниясын ет сатып алу саясатын өзгертуге, ал Nike компаниясын Оңтүстік-Шығыс Азиядағы еңбек саясатын өзгертуге сәтті ықпал етті. Бұл екеуі де ұйымдасқан тұтынушылар экономиканың белсенді қатысушылары бола алады, тек пассивті нысандар емес деген идеяға негізделген. Алайда, қоғамдық кампанияның жарияланған және күшіне енгізілген мақсаты маңызды. Қалдықтарды көбірек қайта өңдеу арқылы қалдықтарды азайту мақсаты өнімді қайта құру мақсатына қол жеткізбесе, оны «Қалдықсыз» (Zero Waste) кампаниясы деп атауға болмайды. «Қалдықсыз» (Zero Waste) мақсатына жету үшін өндірушілер мен өнеркәсіптік дизайнерлердің өнімдерін қайта өңдеу үшін оңай бөлшектеуге және табиғатқа немесе өнеркәсіптік жүйеге қайта енгізуге болатындай етіп жасауы керек; өнімнің беріктігі мен жөндеуге болатындығы да өнімнің өмірлік циклындағы қажетсіз айналымды азайтады. Қаптаманы азайту да жеткізу тізбегінің басында көптеген проблемаларды шешеді. Егер үкімет талап етпесе, бөлшек саудагерлер мен тұтынушылардың «Қалдықсыз» (Zero Waste) өнімдерін таңдауы өндіріске әсер етуі мүмкін. Көбірек мектептер оқушыларын өзгеше өмір сүруге және олардың қоршаған ортаны ластайтын әрбір қадамын қайта қарастыруға шақыруда. Материалдың қалдыққа айналуының алдын алу үшін тұтынушылар, бизнес және коммерциялық емес ұйымдар қалдықтарды азайту және қайта өңдеудің тиімді жолдары туралы білім алуы керек.
Беа Джонсонның 5 қағидасы
"Жоқ қалдық үйі: қалдықтарды азайту арқылы өміріңізді жеңілдетудің толық нұсқаулығы" кітабында автор Би Джонсон қалдықтарды жоюға қол жеткізу үшін 3 Р-дың өңделген нұсқасын, яғни 5 Р-ды ұсынады: Бас тарту, Азайту, Қайта пайдалану, Қайта өңдеу, Шіру. Ол көп жыл бойы қалдықсыз өмір салған тәжірибесі арқылы әзірлеген және отбасының жылдық қоқысын бір литрлік банкаға дейін азайтуға қолданған осы әдіс қазір әлемнің түкпір-түкпірінде жеке тұлғалар, кәсіпорындар және муниципалитеттер тарапынан кеңінен қолданылуда.
Жоқ қалдықтар иерархиясы
Нөлдік қалдықтар иерархиясы – нөлдік қалдық жүйесін қолдау үшін саясат пен стратегиялардың қадамдық дамуын, материалдарды ең жоғары және ең тиімді пайдаланудан ең төменгі деңгейге дейін сипаттайды. Ол саясаткерлерден бастап, өнеркәсіп пен жеке тұлғаға дейін барлық аудиторияға қолданылады. Оның мақсаты – халықаралық деңгейде танылған 3R (Азайту, қайта пайдалану, қайта өңдеу) ұғымын кеңейту; иерархияның жоғарғы сатысында саясатты, іс-қимылды және инвестицияларды ынталандыру; сондай-ақ, нөлдік қалдықтарға жақындататын жүйелер мен өнімдерді әзірлеуге ниеттілерге нұсқаулық беру. Бұл иерархия жоспарлауға және ұсынылған шешімдерді бағалауға көмектесе отырып, нөлдік қалдықтар туралы анықтаманы толықтырады. Әлемнің түкпір-түкпірінде, түрлі форматта болса да, ластануды алдын алу иерархиясы қайта өңдеу ережелеріне, қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару жоспарларына және ресурстарды сақтау бағдарламаларына енгізілген. Канадада ластануды алдын алу иерархиясы, яғни Қоршаған ортаны қорғау иерархиясы қабылданды. Бұл иерархия Канададағы барлық қайта өңдеу ережелеріне енгізілген және барлық үкіметтік тапсырылған қалдықтарды азайту бағдарламаларының негізінде жатқан барлық ресурстарды сақтау әдістеріне сіңірілген. 4R (қалпына келтіру) принципін енгізу ниеті жақсы болғанымен, көптеген ұйымдар осы 4R-ге баса назар берді, иерархияның жоғарғы сатысына емес. Нәтижесінде, қоршаған ортаға тигізетін зиянды және қалдықтарды азайтуға бағытталған жүйелердің орнына, материалдарды жоюға арналған қымбат жүйелер құрылды. Осыған және соңғы онжылдықтарда пайда болған басқа да ресурстарды жою жүйелеріне байланысты, Zero Waste Canada және Zero Waste International Alliance халықаралық сарапшылармен тексерілген, бірінші 3R-ге – Азайту, қайта пайдалану және қайта өңдеуге (компостық қоса алғанда) баса назар аударатын жалғыз Нөлдік қалдықтар иерархиясын қабылдады.
Қалдықсыз қоймалар
Түрлі елдерде, Испания мен АҚШ-ты қоса алғанда, нөлдік қалдық тауарларына мамандандырылған бөлшек сауда дүкендері ашылды.