Кіріспе

Колумбияға дейінгі мәдениеттердің пантеондарында бейнеленген мезоамерикалық құдай – Huehueteotl (,/w//eɪ//w//eɪ/'/t//eɪ//oʊ//t//əl/ WAYwayTAYoh təl;) – Колумбияға дейінгі мәдениеттердің пантеондарында, әсіресе ацтек мифологиясында және Орталық Мексика аймағындағы басқа да мәдениеттерде кездеседі. Huehuetéotl және Ueueteotl жазулары да қолданылады. Көбінесе бұл аймақтың мәдениеттерінде белгілі болғанымен, Huehueteotl бейнеленген суреттер мен иконография Мезоамериканың басқа археологиялық орындарында да табылды, мысалы, Мексика шығанағы аймағында, Батыс Мексикада, Гватемаланың таулы аймағындағы протоклассикалық дәуірдегі Каминалжуйу сияқты орындарда, сондай-ақ Солтүстік Юкатан түбегіндегі кеш постклассикалық орындарда (Миллер және Таубе, 1993:189). Huehueteotl атауы науатль тіліндегі huēhueh ("ескі") және teōtl ("құдай") сөздерінен шыққан. Бұл ескі құдайды майялықтардың "Мам" ("Ата") деп аталатын құдайларымен байланыстырады. Huehueteotl көбінесе отпен байланысты орталық мексикалық/ацтек құдайы Xiuhtecuhtli-мен үйлеседі немесе оның бір қыры болып саналады. Флоренция кодексінде Huehueteotl, Xiuhtecuhtli-нің тағы бір атауы ретінде көрсетілген, сондықтан бұл құдай кейде Xiuhtecuhtli Huehueteotl деп аталады. Дегенмен, Huehueteotl әдетте қартайған, тіпті ескірген, көбінесе сақалды кейіпте бейнеленеді, ал Xiuhtecuhtli жас және күшті болып келеді, оның билік және (жас) жауынгерлермен байланысы осыған сәйкес келеді.

Дін

Флоренттік кодексте ацтектердің ай сайынғы Искалли мерекесі кезінде (Шиутекутлі және Тлалокқа арналған) діни ғұрыптары сипатталған, онда ұлдар батпақтарда жыландар, кесірткелер, бақалар және тіпті шұбатыршалардың дернәсілдері сияқты сумен байланысты шағын жануарларды аңдауға міндетті болды, және оларды от құдайының қорғаушылары қызметін атқаратын ақсақалдарға сыйлаған. Осы сыйлықтар үшін жұбыншық дін қызметкері оларға амарант жапырақтарымен толтырылған буға пісірілген жүгері қамырынан (тамалес) берді. Осы оқиғада құдай салтанатты мақсаттар үшін бирюза және кветсал қауырсындарымен жас болып бейнеленген. Ай ішінде ол қартайып, шаршаған, алтын, қара және қызыл түстермен жабылғандай болды. Мүмкін, осы жастың қартқа айналуы Шиутекутлінің кодекстерде күшті жас жігіт ретінде, ал тас мүсіндерінде қартайған және тозығы жеткен күйде бейнеленуін түсіндіруге болады. Тағы бір, одан да драматикалық және жақсы белгілі мерекеде, ацтектер құрбандыққа шалынған адамдардың жүректерін алып, оларды көмірде жағып жіберді. Осының нәтижесінде, халық Хуэхуетеотлдің құдайының элементтері – от пен қан арқылы ықыласын қайта жеңіп алды.