Шотландия халық әндері: «Морэйдің әдемі графы» балладасы – 17 ғ-дан жеткен, тарихи жанжал мен кісі өлтіру туралы ән. Корольдік ырыздық, отбасылық антагонизм.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд әні және балладасы
Scottish song and ballad
"Бонни Эрл о'Морай" (Child 181, Roud 334) – танымал шотланд балладасы, ол 17 ғасырдың басына дейін созылуы мүмкін.
"The Bonnie Earl o' Moray" (Child 181, Roud 334) is a popular Scottish ballad, which may date from as early as the 17th century.
Өмірбаян
Баллада Джеймс Стюарт, Моррей графы (Мюррей деп айтылады) және Хантли графының арасындағы бәсекелестіктен туындаған нағыз оқиғаға тоқталады, бұл 1592 жылы Хантлидің Моррейді өлтіруімен аяқталды. Қылмысқа соққан нақты жағдайлар толық белгілі емес, бірақ олардың екі әулеті – Дунның Стюарттары («дун» деп айтылады) және Хантлидің Гордондары, ұзақ жылдар бойы аумақтық бәсекелестік пен корольдік инаятқа таласу тарихына ие болды. Баладаға жазған түсіндірмелерінде Фрэнсис Джеймс Чайлд Хантлидің Моррейді король Джеймс VI-ға қарсы Ботвелл графымен сөз байласып отыр дегенді дәлелдеуге құштар болғанын айтады. Оны ұстауға тырысқанда, Файф округіндегі Донибристлдегі Моррейдің үйіне от қойылды, ал келген Морей шерифі қаза тапты. Моррей үйден қашып кетті, бірақ оны қуып жете алып, үйдің ауласында өлтірді, оны, айтуынша, отпен жанарған шлемдік тоқылмасының жарқырауы сатқан. Оның соңғы сөздері, Уолтер Скотттың (әрине, шындығына күмәнді) баяндамасына сәйкес, ерекше назарға лайық. Хантли оны қылышымен бетінен кесті, ал ол өліп жатқанда Моррей: «Сен менің бетімнен жақсырақ бетті бүлдірдің» («You have spoiled a better face than your own») деді. Бұл кісі өлтіру кеңінен айыпталды. Моррейдің анасы Маргарет Кэмпбелл ұлының мәйітінің суретін салдырып, оның көптеген жараларын дәлелдеді, суретте «Құдай менің ісімді жазаласын» деген жазу болды. Оның ниеті – бұл суретті Эдинбургтегі орталық алаңда көрсету еді, бірақ король оның өтінішін қабылдамады.
The ballad touches on a true story stemming from the rivalry of James Stewart, Earl of Moray (pronounced Murray), and the Earl of Huntly, which culminated in Huntly's murder of Moray in 1592. The exact circumstances that led to the murder are not known for certain, but both their families, the Stewarts of Doune (pronounced "doon") and the Gordons of Huntly, had a history of territorial rivalry and competition for royal favour. In his notes on the ballad, Francis James Child relates how Huntly, eager to prove that Moray was plotting with the Earl of Bothwell against King James VI, received a commission to bring Moray to trial. In the attempt to apprehend him, Moray's house at Donibristle in Fife was set on fire and the visiting Sheriff of Moray killed. Moray fled the house, but was chased and killed in its grounds, betrayed, it was said, by the glow of his burning helmet tassle. His last words, according to the (probably apocryphal) story related by Walter Scott, deserve special mention. Huntly slashed him across the face with his sword, and as he lay dying Moray said "Ye hae spilt a better face than yer ain" ("You have spoiled a better face than your own"). The killing was widely condemned. Moray's mother, Margaret Campbell, had a painting made of her son's dead body, as evidence of his multiple wounds, bearing the legend "God Revenge My Caus". Her intention was to show this publicly at the Cross in Edinburgh, but the King ignored her request.
Мондгрин
Америкалық жазушы Сильвия Райт "мондгрин" терминін 1954 жылғы қарашада "Харперс" журналында жарияланған "Леди Мондгриннің өлімі" атты мақаласында қолданды. Мақалада Райт, кішкентай кезінде жоғарыдағы өлеңнің соңғы екі жолын "Олар граф О'Морэйді өлтірді, ал Леди Мондгрин" деп қате естігенін айтады. Ол графтың адал жары "Леди Мондгрин" қасында қайтыс болғанын әрқашан көзге елестетіп, нақты сөздерін естуден бас тартқан, себебі олар оның қате естіген нұсқасынан гөрі романтикалық емес еді. "Мондегрин" термині содан бері түпнұсқаның мағынасын өзгертетін кез келген дұрыс естілмеген ән сөзі үшін қолданылып келеді.
The American writer Sylvia Wright coined the term "mondegreen" in an essay "The Death of Lady Mondegreen", which was published in Harper's Magazine in November 1954. In the essay, Wright described how, as a young girl, she misheard the final two lines of the above verse as "they have slain the Earl o' Moray, and Lady Mondegreen." She said that she always imagined the Earl dying beside his faithful lover "Lady Mondegreen", and refused to hear the real words, because they were less romantic than her misheard version. The term "mondegreen" has since been adopted for any misheard song lyric which changes the meaning of the original.
Жазбалар
Балладаның нұсқаларын Исла Сент-Клэрдің "Great Songs and Ballads of Scotland" альбомында және ирланд-американдық әнші Робби О'Коннелдің "Close to the Bone" альбомында тыңдауға болады. Оны Робин Холл мен Джимми Макгрегор "Scottish Choice" (1961) альбомы үшін жазды. The Corries тобының "Live from Scotland Volume 4" (1977) альбомында тікелей орындалған нұсқасы бар. Ағылшын композиторы Бенджамин Бриттен 1940 жылдың 11 желтоқсанына дейін әнді дауыс пен фортепианоға арнап өңдеп, оны халық әндерінің бірінші томына қосты.
Versions of the ballad can be heard on Isla St Clair's album Great Songs and Ballads of Scotland and Irish American singer Robbie O'Connell's album Close to the Bone. It was also recorded by Robin Hall and Jimmie Macgregor for the album Scottish Choice (1961). Live version recorded by The Corries on their album "Live from Scotland Volume 4" (1977). English composer Benjamin Britten arranged the song for voice and piano sometime before 11 December 1940, and included it in the first volume of his folk song arrangements.