Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1885 жылғы серб-болгар соғысының шайқасы – Сливница шайқасы ( ) – 1885 жылдың 17-19 қарашасында болгар армиясының сербтерге қарсы жеңісі. Ол Болгария патшалығы мен Шығыс Румелияның бірігуін бекітті.
Battle of the Serbo Bulgarian War of 1885
The Battle of Slivnitsa (, ) was a victory of the Bulgarian army over the Serbians on 17–19 November 1885 in the Serbo Bulgarian War. It solidified the unification between the Kingdom of Bulgaria and Eastern Rumelia.
Өмірбаян
Ресей-Түрік соғысының (1877-1878) аяқталуы және 1878 жылғы Берлин конгресі Болгарияны екіге бөлді. Балқан тауларының солтүстігіндегі аймақ және София автономды княздыққа айналды. Балқан және Родоп таулары арасындағы Шығыс Румелия Осман империясы тағайындаған христиан губернаторымен жартылай тәуелсіз мәртебеге ие болды. Болгария Мәжілісі өздерінің билеушісі ретінде ханзада Александр Баттенбергті сайлады және елдің қайта бірігуіне ұмтылысын жалғастырды. 1883 жылғы саяси өзгерістер Болгария мен оның қорғаушысы Ресей арасындағы қарым-қатынасты суытты, ал Ресей енді бірігуге қарсы болды. 1885 жылдың қыркүйегінде Шығыс Румелияда көтеріліс шықты. Александр қиын жағдайға түсті: егер ол көтерілісті қолдаса, Ресейдің қарсылығына тап болар немесе болгар ұлттық қозғалысының басшылығын сақтап тұрмаса, тағын жоғалту қаупі туды. Ол тағын сақтап қалуға шешім қабылдады. Оған жауап ретінде ресейлік офицерлердің барлығы елге қайтарылды, бұл болгар армиясын капитан шенінен жоғары басшысыз қалдырды. Болгария армиясы шектеулі күштерін Шығыс Румелияда шоғырландырып, ешқашан болмаған Осман шабуылын күтті. Бірақ нақты қауіп батыстан келді – король Миланның Сербиясы. Болгарияның бірігуі Балқандағы күштер тепе-теңдігін бұзды, сондықтан Милан өтемақы талап етті.
The conclusion of the Russo Turkish War (1877 1878) and the Congress of Berlin 1878 left Bulgaria divided into two sections. The area north of the Balkan Mountains and Sofia became an autonomous principality. Eastern Rumelia between the Balkan and Rhodope mountains gained semi autonomous status with an Ottoman appointed Christian governor. The Bulgarian Assembly chose Prince Alexander Battenberg as their ruler and continued to press for the reunification of their country. Political changes in 1883 caused a cooling in relations between Bulgaria and their protector Russia, who now opposed reunification. In September 1885 a rebellion broke out in Eastern Rumelia. Alexander was placed in a difficult position. Russian opposition if he supported the revolt, or the loss of his throne unless he retained leadership of the Bulgarian national movement. He decided to keep his throne. In response the Russians recalled all their officers which left the Bulgarian army virtually leaderless above the rank of captain. The Bulgarian army concentrated their limited forces in Eastern Rumelia, expecting an Ottoman attack that never materialised. The actual threat came from the west in the shape of King Milan's Serbia. Bulgarian unification upset the balance of power in the Balkans and Milan demanded compensation.
Әскерлер
Болгарияның далалық әскері 1885 жылы 30 000-ға жуық адамнан тұрды, олар 8 үш батальондық жаяу әскер полкіне (әрқайсысы 700 адамнан), 9 атты әскер эскадрильясына және 12 сегіз зеңбірек батареясына бөлінді. Сонымен қатар, Шығыс Румелия жасағының бірінші шебі жұмылдырылды, ол 12 жаяу әскер батальонынан, 2 атты әскер отрядынан және 4 зеңбіректен құралды. Соғыс барысында Шығыс Румелия жасағының екінші шебі (12 батальон), болгар жасағының екінші шебі (8 батальон), сондай-ақ 20 ерікті батальон, 3 македониялық батальон және шамамен 6 000 мұсылман еріктілері жұмылдырылды. Әскерде жоғары шенді офицерлер жетіспеді. Оңай жеңіске сенімді және соғыстың Сербияда үлкен қолдауға ие еместігін түсінген Милан тек активтік (бірінші шеп) әскерін жұмылдырды. Бұл 5 дивизиядан тұратын, 80 батальоннан (әрқайсысы 700 адамнан), 21 атты әскер эскадрильясынан және 46 батареядан тұратын далалық әскерді құрады: барлығы 70 000 адам және 264 зеңбірек. Шындығында, шабуылға тек 49 батальон мен 23 батарея дайын болды, ал қалғаны, екінші шептің бөлімдерімен бірге, соғыстың соңғы кезеңінде ғана қолжетімді болды. Басты кемшілік – заманауи Крупп және Дю Банг зеңбіректерінің шектеулі саны еді.
The Bulgarian field army in 1885 consisted of just under 30,000 men organised into 8 three battalion infantry regiments (700 men each), 9 squadrons of cavalry and 12 eight gun batteries. In addition, the first line of the Eastern Rumelia militia had been mobilised consisting of 12 infantry battalions, 2 squadrons of cavalry, and 4 guns. During the war the second ban of the Eastern Rumelia militia was mobilised (12 battalions) along with the Bulgarian second ban (8 battalions) and as many as 20 volunteer battalions, 3 Macedonian battalions, and some 6,000 Muslim volunteers. The army was short of senior officers. Confident of an easy victory and to some extent recognising that the war was not popular in Serbia, Milan only mobilised the active (first ban) army. This gave a field army of 5 divisions consisting of 80 battalions (700 men each), 21 cavalry squadrons and 46 batteries: a total of 70,000 men and 264 guns. In fact, only 49 battalions and 23 batteries were ready for the invasion, the rest, along with elements of the second ban, only became available in the last stage of the war. A key weakness was the limited number of modern Krupp and du Bange guns.
Алғашқы қимылдар
Сербия 1885 жылдың 13 қарашасында соғыс жариялады және үш колонна бойынша жеңіл қорғалған солтүстік-батыс шекараны кесіп өтті. Басты әскер орталыққа (Шумадия, Дунай және Дрина дивизиялары) қарай жылжыды. Оңтүстікке Морава дивизиясы, ал солтүстікке Тимок дивизиясы бағытталды. Жоспар болгар қорғанысын бұзып, София алдында төрт дивизияны шоғырландыру болды. Жауап ретінде Александр өз әскерін Шығыс Румелиядан Софияға барлық қолда бар құралдармен, соның ішінде жалғыз теміржол желісі арқылы көшіруге мәжбүр болды. Бір жаяу әскер полкі 32 сағаттың ішінде 95 шақырымды жүріп өтті. Сербия шекарасындағы болгар күштері сербтердің таулы жердегі шабуылын тежеуге қол жеткізді. Бірте-бірте күшейте түсулер Софиядан солтүстік-батысқа қарай 30 шақырым жердегі Сливницадағы алдын ала дайындалған қорғаныс позициясына жетті.
Serbia declared war on 13 November 1885 and crossed the lightly defended north western border in three columns. The main army advanced in the centre (Šumadija, Danube and Drina divisions). To the south went the Morava division and to the north the Timok division. The plan was to break through the Bulgarian defences and concentrate four divisions before Sofia. In response Alexander had to move his army from Eastern Rumelia to Sofia by all means available including the one limited railway line. One infantry regiment marched 95 km in 32 hours. The light Bulgarian forces on the Serbian border succeeded in slowing the Serbian advance in mountainous terrain which favoured the defence. Gradually reinforcements arrived at the previously prepared defensive position at Slivnitsa, 30 km north west of Sofia.
Сливница 17/19 қараша 1885 жыл
Александр 16 күні кешке келгенде, майор Гучевтің басқаруымен 9 батальон, шамамен 2000 ерікті және 32 қарудан тұратын жақсы дайындалған қорғаныс позициясын тапты. Позиция Сливница ауылының алдындағы жотадағы басты жолдың екі жағында орналасқан, шамамен 4 км-ге созылған траншеялар мен артиллериялық бекіністерден құралған. Оң жақта тік таулы жер, ал сол жақта Березникке қарай Вискер төбелері жатыр. Сербияның үш орталық дивизиясы да 16 күні келді және Драгоман өткелінде болгарлардың қарсыласу шарасынан кейін демалу үшін тоқтап қалды. Морава дивизиясы оңтүстікке қарайғы мақсаты – Бресникке шалқары орналасқан Транда болды. Солтүстік бағыттағы әскерлер Дунай бойында қиындыққа тап болды. 17 күні таңда жаңбыр мен тұман болды, бірақ күтілген серб шабуылы болған жоқ. Сағат 10-ға қарай Александр оң жақта үш батальонды шабуылға көтеруге бұйрық берді. Олар Дунай дивизиясын күтпеген жерден шабуылдады, бірақ олар жиналып, кері итерді. Сербтердің басты шабуылы орталықта басталды, бірақ артиллерияның жеткілікті ұзындықтағы қолдауы болмады. Болгар отының күші оларды 1200-ге жуық шығынмен кері шегінуге мәжбүр етті. Капитан Бендерев басқаруымен келген қосымша колонна оң жақтағы биіктіктерді қайта басып алып, Дунай дивизиясын жолға қайтарды. 18 күні таңда сербтер болгар шебінің әлсіз сол жақ қанатына шабуыл жасады. Преслав полкінің екі батальоны позицияны нығайту үшін уақтылы келді. Орталықтағы келесі шабуылдар сербтерге ауыр шығын әкелді, ал Бендерев тауларда тағы екі позицияны басып алды. 19 күні сербтер Карнулға (қазіргі Делян, София облысы) жақын болгар сол жағына шабуыл жасау үшін екі дивизияны шоғырландырды, Морава дивизиясымен қосылуға тырысты. Алайда, Софиядан келген капитан Попов басқаруымен болгар әскерлерінің үш батальоны Вискер төбелерінде Морава дивизиясын тоқтатты және фланга көшу әрекеті сәтсіз аяқталды. Александр қарсы шабуылға бұйрық берді, ол сербтерді екі жақта да кері итерді, бірақ қараңғы түскендіктен толық жеңіліске жетілмеді.
Alexander arrived on the evening of the 16th to find a well prepared defensive position manned by 9 battalions, plus some 2,000 volunteers and 32 guns, commanded by Major Guchev. The position consisted of nearly 4 km of trenches and artillery redoubts either side of the main road on a ridge in front of Slivnitsa village. To the right was steep mountainous terrain whilst the left wing had the easier Visker Hills towards Breznik. The three Serbian centre divisions also arrived on the 16th and halted to recover after the fierce Bulgarian delaying action in the Dragoman Pass. The Morava division was at Tran some distance from its objective Bresnik to the south. The northern advance was bogged down along the Danube. The morning of the 17th came with rain and mist but not the expected Serbian attack. By 10am Alexander ordered three battalions to advance on the right. They surprised the Danube division who eventually rallied and pushed them back. The main Serbian attack began on the centre largely unsupported by artillery which had insufficient range. The weight of Bulgarian fire forced them back with some 1,200 casualties. A relief column led by Captain Benderev recaptured the heights on the right and forced the Danube division back to the road. At daybreak on the 18th the Serbians attacked the weaker left flank of the Bulgarian line. Just in time two battalions of the Preslav Regiment arrived to shore up the position. Further attacks in the centre were repulsed with heavy Serbian casualties and Benderev captured two further positions in the mountains. On the 19th the Serbians concentrated two divisions for an attack on the Bulgarian left near Karnul (today Delyan, Sofia Province) in an attempt to join up with the Morava division. However, three battalions of Bulgarian troops led by Captain Popov from Sofia had held the Morava division in the Visker Hills and the flanking move failed. Alexander now ordered a counterattack which pushed the Serbians back on both flanks although nightfall prevented a complete collapse.
Болгария жауынгерлері
Сливница соғыстың шешуші шайқасы болды. Сербтер кері шегінгенде тек шектеулі артқы қадамдар жасады және 24 қарашаға дейін Сербияға оралды. Солтүстіктегі Тимок дивизиясы 29 қарашаға дейін Видинді қоршауды жалғастырды. Болгарияның басты әскері екі күшті дивизиясымен (Гучев және Николаев) шекараны кешіп, қанатты колонналардың қолдауымен Пиротқа жиналды. Серб әскері қаланың батысындағы биіктіктерге бекінді. 27 қарашада болгар әскері серб позициясының оң жағын айналып өтіп, Александр ханзада жеке басымен соңғы шабуылға жетекшілік етті. Сербтер жеңіліп, Нишке қашты. 28-і күні австриялықтар араласып, уақытша атысты тоқтату туралы келісімге келді. Сербтердің жоғалғандары 6800 адамды құрады, ал болгарлардың – 2300. Серб деректерінде бұл шайқаста сербтердің 3000, болгарлардың 2500, ал соғыстың барлық кезеңінде сербтердің 7000, болгарлардың 5000 жоғалғаны айтылады. 1886 жылғы Бухарест шарты Болгарияның бірігуін тиімді растады. Алайда, Александр ханзада үшін Ресей оның билеуіне қарсылық көрсетуін тоқтатпады және 1886 жылдың тамыз айында орысшыл офицерлер оны тақтан түсірді.
Slivnitsa was the decisive battle of the war. The Serbians fought only limited rearguard actions as they retreated and by 24 November they were back in Serbia. The Timok division in the north continued the siege of Vidin until 29 November. The main Bulgarian army crossed the border in two strong divisions (Guchev and Nikolaev) supported by flanking columns and converged on Pirot. The Serbian army dug in on the heights west of the town. On 27 November the Bulgarian army flanked the right of the Serbian position with Prince Alexander personally leading the final attack. The Serbians were defeated and fled to Niš. On the 28th the Austrians intervened and a ceasefire was agreed. Serbian casualties totalled 6,800 compared to 2,300 Bulgarians. Serbian sources state that the casualties in this battle totalled 3,000 for the Serbs vs 2,500 for the Bulgarians, and 7,000 for the Serbs vs 5,000 for the Bulgarians in the whole war. The Treaty of Bucharest 1886 effectively confirmed the unification of Bulgaria. Unfortunately for Prince Alexander, Russia continued to oppose his reign and he was deposed by the Russophile officers in August 1886.