Кіріспе

Индо-парсы суфиі, жазушы және ақын (1642–1720)

Әбул Маани Мирза Абдул Қадир Бедил (مولانا ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل, немесе Bīdel, بیدل), сондай-ақ Бедил Дехлави (بیدل دهلوی; 1642–1720) деп те белгілі, үнді суфиі және Әмір Хусраумен қатар, ең ұлы индо-парсы ақындарының бірі саналады. Өмірінің көп бөлігін алтыншы Моғол императоры Аурангзебтің билігінде өткізді. Ол парсы поэзиясының "Үнді стилі" (sabk e hindī) кейінгі кезеңінің ең көрнекті өкілі және осы мектептің ең қиын, түсініксіз ақыны болды.

Өмір

Бедил Үндістанның Азимабад қаласында (қазіргі Патна) Шағатайдың Барлас руынан шыққан, бұрынғы түркі әскері Мирза Абд әл Халиктің (1648 жылы қайтыс болған) отбасында дүниеге келген. Парсы поэзиясының үнді мектебі, әсіресе Бедилдің өлеңдері, күрделі және жасырын мағыналары үшін сыналған. Дегенмен, ол Ауғанстан, Тәжікстан, Пәкістан және Үндістанда Ираннан жақсы бағаланады. Ауғанстанда Бедил өлеңдерін зерттейтін арнайы мектеп бар, ол Бәділшинес (Бедил зерттеулері) деп аталады, ал оның өлеңдерін оқығандар Бәділшинес (Бедил сарапшылары) деп аталады. Оның поэзиясы Орталық Азиядағы Үнді-парсы классикалық музыкасында маңызды рөл атқарады. Көптеген ауған классикалық музыканттары (мысалы, Мұхаммед Хусейн Сараханг және Нашенас) Бедилдің ғазалдарына ән салған.

Қабір

Оның Баг е Бедил (Бедил бақшасы) деп аталатын қабірі Пурана Киланың қарсы жағында, Матура жолында, Майор Дхян Чанд Ұлттық стадионының қақпалары мен Матура жолы арқылы салынып, жаяу жүргіншілерге арналған көпірдің жанында орналасқан.

Шығармалары

Бидил, ‘Абд әл Қадыр. Аваз хайи Бидил: Насри адаби (Руқ‘ат Нукат – Ишарат – Шахар ‘Унсур). Редактор: Акбар Бихдарванд. Тегеран: Нига, 1386 [2007]. Бидил, ‘Абд әл Қадыр. Құлият. Лакхнау: Навал Кишор, 1287 [1870 немесе 1871]. Бидил, ‘Абд әл Қадыр. Газалияттары Бидил Дихлави. Редактор: Акбар Бихдаванд. Шираз: Навид и Шираз, 1387 [2008 немесе 2009].