Кіріспе

Игілі киста көбінесе теріде кездеседі.

Эпидермоидтық киста немесе эпидермалық инклюзиялық киста – әдетте теріде кездесетін игілі киста. Киста эктодермальды тінден пайда болады. Гистологиялық тұрғыдан, ол қабыршақты эпителийдің жұқа қабатынан тұрады.

Белгілері мен симптомдары

Эпидермоидтық кистада ешқандай белгілер болмауы мүмкін, немесе оған тигенде ауыру сезімі тууы мүмкін. Ол жұмсақ, ыдыраған кератин бөліп шығаруы мүмкін. Пилярлық кисталардан өзгеше, эпидермоидтық кисталар көбінесе дененің шашы аз немесе жоқ бөліктерінде кездеседі. Кейбір қынап кисталары эпидермоидтық кисталар болып табылады. Олар қатерлі емес болғанымен, эпидермоидтық кистадан туындаған қатерлі ісіктердің сирек жағдайлары тіркелген. Эпидермалық инклюзиялық кисталар барлық жойылған кисталардың шамамен 85-95% құрайды; қатерлі өзгерістер өте сирек кездеседі. Эпидермалық инклюзиялық кистадан дамыған жалпақ жасушалы карциноманың көрініс жиілігі 0,011-0,045% аралығында деп есептеледі.

Диагностика

Эпидермоидтық кисталар көбінесе адам терісінде дөңгелек пайда болғанда және медициналық көмекке жүгінгенде анықталады. Түпкілікті диагноз патологтың кесуден кейін, микроскоп арқылы қарап, кальцификациясыз қабатталған кератин қамтитын, мүйізді эпителиймен қапталған кистоздық зақымданудың микроскопиялық ерекшеліктеріне сүйене отырып қойылады. Олар МРТ-да изоинтенсивті зақымданулар түрінде немесе FLAIR суретінде гиперсигналды аймақтар ретінде де көрінеді.

Емдеу

Кисталарды экзиция арқылы алып тастауға болады. Фронтоэтимоидты эпидермоидты кисталар жағдайында хирургиялық резекция емдеудің негізгі тәсілі болып табылады; алайда, резекцияның көлемі ісіктің қабықшасының айналасындағы маңызды құрылымдарға жабысу деңгейімен анықталады. Бұрын сутек пероксиді гелі (H2O2) кисталарды емдеу үшін, әсіресе денедегі тесіктерге жасалған кисталарды емдеуге ұсынылған. Бірақ, гель кистаның ішіне жеткілікті мөлшерде сіңбейді және тиімді емес деп табылған. Дәрігерлер енді жараны күту үшін сутек пероксидін қолдануды ұсынбайды, себебі ол жазылу процесіндегі тіндерге зиян келтіруі мүмкін. Денедегі тесіктерге жасалған кисталарға қатысты, медициналық кеңес алуға дейін, цистаны дренаждауға көмектесетін жылы тұзды сумен өзін-өзі емдеу және ісікті кептіруге және бактериялардың өсуін баяулатуға көмектесетін антибактериялық немесе дәрілік тальк ұнтағын қолдану ұсынылады. (Жақында талькпен байланысты көптеген қатерлі ісіктердің пайда болуы анықталғандықтан, тальк қолдану ұсынылмайды.) Алайда, тесіктер кистаға қарағанда гипертрофиялық тыртысқа көбірек бейім. Ерекше жақ тесіктері сілекей бездеріне кедеріс келтіру мүмкіндігіне байланысты кисталарға жиірек шалдығады.

Терминология

Эпидермоидтық кисталардың бірнеше синонимі бар, оның ішінде эпидермалық киста, инфундибулярлық киста, кератин кистасы және эпидермалық инклюзиялық киста. Эпидермалық инклюзиялық киста дермаға эпидермалық элементтердің енуін білдіреді. Инфундибулярлық киста термині кистаның пайда болатын орнын көрсетеді: шаш фолликуласының инфундибулярлық бөлігі. Эпидермалық инклюзиялық кисталардың көпшілігі шаш фолликуласының инфундибулярлық бөлігінен пайда болады, осылайша бұл екі терминнің жиі қолданылуын, бірақ толық дұрыс еместігін түсіндіреді. Эпидермоидтық киста майлы киста ретінде жіктелуі мүмкін, бірақ техникалық тұрғыдан алғанда ол майлы емес. "Нағыз" майлы кисталар, май бездерінен пайда болатын және құрамында майы бар кисталар сирек кездеседі және олар стеатоцистома симплекс немесе көп болса, стеатоцистома мультиплекс деп аталады. Медицина мамандары майлы киста терминін қолданбауды ұсынады, себебі ол жаңылыстыруы мүмкін. Бірақ практикада бұл термин әлі де эпидермоидтық және пилярлық кисталар үшін қолданылады.