Кіріспе

Ирландиялық суфражистка және саясаткер

Джоанна Мэри Шихи Скеффингтон (туған аты Шихи; 24 мамыр 1877 – 20 сәуір 1946) – суфражистка және ирландиялық ұлтшыл. Ол күйеуі Фрэнсис Шихи Скеффингтон, Маргарет Кузинс және Джеймс Кузинспен бірге 1908 жылы әйелдерге дауыс беру құқығын алу мақсатымен Ирландия әйелдерінің франчайзи лигасының құрылуына бастама жасады. Кейіннен Ирландия әйелдер жұмысшыларының одағының негізін қалаушы мүшесі болды. Оның ұлы Оуэн Шихи Скеффингтон саясаткер және ирландиялық сенатор атанды.

Ерте өмір

Ханна Шихи Ирландияның Корк округіне қарасты Кантурк қаласында, Элизабет "Бесси" Маккой мен Дэвид Шихидің қызы, бұрынғы фениан және Ирландия парламенттік партиясының Оңтүстік Галвей округін өкілдік еткен депутаты болып туды. Ол өзінің алғашқы жылдарын әкесі де өскен диірменде өткізді. Ол үш жасқа толғанда отбасы Типперри округінің Лаумор қаласына көшіп келді. Оның алты бауыры болды, олардың біреуінің қайтыс болған жасы белгісіз; осы бала туралы жазылған мәлімет өте аз. Оның бауырлары: 1875 жылы туған Маргарет, 1882 жылы туған Евгений, 1884 жылы туған Ричард, 1884 жылы туған Мэри Шихи Кеттл және 1886 жылы туған Кэтлин Круз О'Брайен.

Білім

Шихи Екклс көшесіндегі Доминикан монастырында білім алды, онда ол жүлделі оқушы болды. Одан кейін ол доминикандықтар 1893 жылы құрған әйелдерге арналған жоғары білім беру орнына, қазіргі заманғы тілдерді (оның жағдайында француз және неміс тілдерін) оқу үшін түсті. Ол Ирландия Корольдік университетінде емтихан беріп, 1899 жылы бакалавр, ал 1902 жылы үздік дипломмен магистр дәрежесін алды. Бұл оны Эклс көшесінде мұғалім болуға және аралық аттестат емтиханында тексеруші болуға алып келді.

Жеке өмір

Шихиді Джеймс Джойс таныстырды, ол Скеффингтонмен университетте оқыған. Олар Бьюлидің кафесінде үнемі кездесіп, саясат, өнер және дін тақырыптарын талқылайтын. (2014 жылы Оуэннің қызы, доктор Мишелин Шихи Скеффингтон, NUI Galway-ге қарсы әйелдерге жасалған кемсіту ісін жеңіп алды.) Оның қарындасы Мэри жазушы және саясаткер Томас Кетлге үйленді. Тағы бір қарындасы Кэтлин Франк Круз О'Брайенге тұрмысқа шықты және Конор Круз О'Брайеннің анасы болды. Төртінші қарындасы Маргарет Джон Калхан деген заңгерге, кейін Майкл Кейси деген ақынға үйленді. Олардың екі бауыры заңгер болып жұмыс істеді.

Саяси өмір

Ханна Шихи Скеффингтон республикалық отбасында дүниеге келген. Шихи Скеффингтон Ирландияда әйелдерге дауыс беру құқығын алу үшін күшті күресті, 1908 жылы IWFL-ді құрды және күйеуімен бірге "Ирландия азаматы" басылымын шығарды. Кейін ол 1916 жылғы Пасха көтерілісі кезінде британдық сарбаздар тұтқындағаннан кейін атып өлтірілді. Оның өлімі туралы ол екі күннен кейін ғана білді. Лилиан Метдж, "Ирландия азаматының" тұрақты тілшісі және суфражист достасы (бір кезде Шихи Скеффингтонға сәйкес түсті аяқ киім сатып алған), "Британдық милитаризмді мен білгендей" жариялады, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбританияда тыйым салынды. Британияға оралғаннан кейін ол тағы да тұтқындалды, бұл жолы Холлоуэй түрмесінде. Босатылғаннан кейін Шихи Скеффингтон 1918 жылы Нью-Йоркте өткен ирландтық жарыстың конвенциясына қатысты және кейіннен Ирландия азаматтық соғысы кезінде келісімге қарсы ИРА-ны қолдады. 1920 жылы ол Дублин корпорациясына кеңесші ретінде, ал 1926 жылы Фианна Фейлге атқарушы ретінде қосылды, бірақ бұл лауазымда бір жыл ғана болды. 1943 жылғы жалпы сайлауда 66 жасында Шихи Скеффингтон Дублин Оңтүстік сайлау округінде тәуелсіз кандидат ретінде Дэйлге үміткер болды. Ол 917 дауыс (1,7%) жинап, сайланбады. Ирландиялық әйелдердің сайлау құқығы лигасы 1908 жылдың қараша айында құрылды, оның құрылтайшы мүшелерінің арасында Шихи Скеффингтон, оның күйеуі, Маргарет Кузинс және Джеймс Кузинс болды. Бастапқыда он екі мүшеден ғана тұрғанмен, IWFL ХХ ғасырдың басындағы ең ірі сайлаушы топтардың біріне айналды. IWFL Ирландияның тәуелсіздігінің жоқтығы және әйелдердің дауыс беру процесінен шеттетілуі сияқты мәселелерге қарсы күреске бағытталған белсенді ұйым болды, сондай-ақ әйелдер құқықтарының жалпы жоқтығына да назар аударды. IWFL-дің басты мақсаты - әйелдерге дауыс беру құқығын ұсынылып отырған "Үй билігі туралы" заңға енгізуді қамтамасыз ету болды. Дублиннің Феникс паркінде апта сайын кездесулер өткізіліп, сонымен қатар бүкіл ел бойынша митингтер ұйымдастырылды. Маргарет Кузинстің айтуынша, олардың жұмысына көп қарсылық көрсетілді, бірақ 1912 жылға қарай олардың шамамен 1000 мүшесі болды, бұл оны Ирландиядағы ең ірі сайлау құқығы қоғамы етті. 1912 жылдың 13 маусымында ол тағы жеті әйелмен бірге Дублин замкісінің шыны терезелерін сындырғаны үшін тұтқындалды. 20 маусымда ол Маргарет Палмер, Джейн және Маргарет Мерфи сияқты суфражистермен бірге сотталды. Олар Маунтджой түрмесінде бір ай отырды, ал айыппұл төлеуден бас тартқаннан кейін тағы бір айға бас тартты. Оларға саяси тұтқындардың артықшылықтары берілді. 1913 жылдың қарашасында Шихи Скеффингтон Консервативтік партияның басшысы Бонар Лоу мен Ольстер одағының жетекшісі сэр Эдвард Карсонға үнқағаздар ұсынуға тырысты. Ол полиция қызметкеріне шабуыл жасағаннан кейін тұтқындалып, тағы да Маунтджой түрмесіне жіберілді. Ол босатылғанға дейін бес күн бойы аштық жариялады. Шихи Скеффингтон 1913 жылы феминистік белсенділігі үшін Ратминс коммерциялық мектебіндегі мұғалімдік қызметінен босатылды. 1918 жылдың тамызында ол Вестморленд көшесінде тұтқындалды. Ол Брайдуэлл түрмесіне, содан кейін Холлоуэй түрмесіне жеткізілді, онда ол аштық жариялады. Мод Гонн және Шарлотта Деспардпен бірге Шихи Скеффингтон Ирландия азаматтық соғысының салдарынан тұтқындалған 7000-нан астам республикашылдарға арналған науқан жүргізу және қаржы жинау үшін әйелдер тұтқындарын қорғау лигасын құруға көмектесті. Бейбітшілік және бостандық үшін әйелдер халықаралық лигасы 1926 жылдың шілдесінде Дублинде өзінің жылдық конференциясын өткізді. Шихи Скеффингтон жиырма бір ирланд делегатымен бірге қатысты. W.I.L.F.P.F. президенті Джейн Аддамс Фрэнсис Шихи Скеффингтонның батылдығын мақтады, ол үшін Шихи Скеффингтон риза болды. 1929 жылы Прагада өткен конференцияға Шихи Скеффингтон да қатысты. 1933 жылдың қаңтарында ол Солтүстік Ирландияға Армгам түрмесінде ұсталған әйел республикашыл тұтқындар атынан сөйлеу үшін кірді. Саяси рекордына байланысты оған Солтүстік Ирландияға кіруге тыйым салынды, содан кейін ол тұтқындалып, он бес күн қамауда болды. 1937 жылы ол әйелдерге қатысты жаңа Ирландия Конституциясының бөліктеріне қанағаттанбағандықтан, әйелдер әлеуметтік және прогрессивті лигасының құрылтайшы мүшесі болды.

Ирландия азаматы 1912-1920

Ирланд азаматы – Шихи Скеффингтон мен Маргарет Кузинс бастаған феминистік газет. Ол алғаш рет 1912 жылғы 25 мамырда сегіз беттік апталық газет ретінде жарық көрді. 1912 жылдың маусым айына қарай 3000 данасы сатылып, 10 000 оқырманға жетіпті. Газеттің ұраны: «Азаматтық құқықтар ерлер мен әйелдерге тең; азаматтық міндеттер де ерлер мен әйелдерге тең». Газеттің негізін қалаушылардың күйеулері – Франсис Шихи Скеффингтон мен Джеймс Кузинс, оның алғашқы редакторлары болды. Шихи Скеффингтон 1919 жылғы қазан айында газеттің «Ирландияда әйелдердің сайлау құқығы мен феминизмді қолдау үшін» құрылғандығын айтты. Бұдан өзге, ол еңбекшілердің құқықтарын, әсіресе әйелдердің еңбек құқықтарын қорғады, сондай-ақ Ирландияның өзін-өзі билеу құқығын жақтады. 1916 жылы күйеуі қаза тапқаннан кейін Ханна Шихи Скеффингтон редакторлық қызметке келді және 1920 жылы басылым тоқтағанға дейін осы қызметте болды.

Америкадағы лекция турлары 19171923

Боуэн Колтурсттың әскери соттағы күйеуінің өліміне қатысты үкімінен кейін, Шихи Скеффингтон нәтижеге қанағаттанбай, өз тарихын Америкаға жеткізуге шешім қабылдады. Ол АҚШ-та он тоғыз ай бойы 250-ден астам жиынға қатысып, "британдық милитаризмді" айтты. Шихи Скеффингтон алғаш рет 1917 жылдың 6 қаңтарында Нью-Йорк қаласындағы Карнеги залында сөз сөйледі. Содан бері ол Жаңа Англия штаттары мен Шығыс аймақтарын – Бостонды аралады, онда "The Boston Globe" газеті оны "тамаша әйел" деп сипаттап, "оның өзін ұстауы мен сабырлылығы таңғаларлық еді" деп жазды. Питтсфилд, Массачусетс штатында "The Pittsfield Daily News" газеті былай деп хабарлады: "Жиналғандар спикердің керемет сабырлылығы мен өзін-өзі ұстауына таң қалды, өйткені ол Дублиндегі әскери билік жасаған қорқынышты оқиғаларды айтқанда, көрермендер үрейленді".

Кейінгі өмір және өлім

Ол 69 жасында Дублинде қайтыс болды және күйеуімен бірге Гласневин бейістігінде жерленді.

Мұра

Оның қола мүсіні Ирландияның Корк графтығындағы Кантурк қаласында орналасқан. 1990 жылдары Дублин университетінің колледжіндегі әйелдер зерттеулері студенттерінің бір бөлігі әйелдер құқықтары мен жоғары білімге тең қол жеткізуге оның қосқан үлесін құрметтеу мақсатында олардың Гендерлік зерттеулер ғимаратын Шихи Скеффингтонның атымен атау туралы петиция ұсынды. Оның күйеуі Фрэнсис Шихи Скеффингтон өзі де университет түлегі, ал Шихи Скеффингтон Корольдік университетінің түлегі, ол UCD-нің серік университеті. Олардың күресі сәтті аяқталды және ғимарат Ханна Шихи Скеффингтон ғимараты деп қайта аталды. Оның аты мен суреті (сондай-ақ әйелдердің сайлау құқығын қолдаған 58 басқа да әйелдің есімдері) 2018 жылы ашылған Лондонның Парламент алаңындағы Миллисент Фосетт мүсінінің тұғырына жазылған. Әйелдердің дауыс беру құқығы үшін өткен наразылықта Шихи Скеффингтонның Дублин сарайындағы терезелерді сындырғанын еске түсіретін көк тақта Дублин сарайының Шип-стрит жағында орналасқан. Оның құжаттары Ирландияның Ұлттық кітапханасында "Шихи Скеффингтон құжаттары" жинағының бөлігі ретінде сақтаулы.