Кіріспе

1945–2018 жылдар аралығындағы Қытай Республикасы Тайвань провинциясының үкіметі

Тайвань провинциялық үкіметі – Қытай Республикасының Тайвань провинциясының номиналды үкіметі. 2018 жылдан бері оның функциялары Ұлттық даму кеңесіне және Атқарушы Юаньдың басқа да министрліктеріне жүктелді.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң, 1945 жылдың 15 тамызында Жапония бас тартты. Ұлттық үкімет Одақтастардың атынан Тайваньды қабылдау процесін бастады. 1945 жылдың 1 қыркүйегінде Чункин қаласында Атқарушы Юань Тайвань провинциялық әкімшілік кеңсесін құрды. 1945 жылдың 25 қазанында кеңсе Тайбэйге көшірілді. 1947 жылғы 28 ақпан оқиғасынан кейін Атқарушы Юань провинциялық әкімшілік кеңсесін провинциялық үкіметке қайта құруға шешім қабылдады. 1947 жылдың 16 мамырында Тайвань провинциялық үкіметі құрылды. 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында Қытай Республикасы Қытайдың материктік бөлігін Коммунистік партия күштерінің бақылауына бірте-бірте жойды, нәтижесінде ұлттық үкімет 1949 жылдың соңында Тайваньға көшірілді. Алайда, Тайвань провинциялық үкіметпен басқарыла берді, тіпті 1955 жылдан бастап ол әлі де жұмыс істеп тұрған екі провинциялық үкіметтің бірі болды (екіншісі – материктік жағалаудағы бірқатар аралдарды бақылаған Фуцзянь провинциясы). Фуцзянь провинциясының Қытай Республикасының бақылауында қалған бөлігі 1956 жылы әскери басқаруға берілді, ал провинциялық үкіметі қысқартылып, Тайвань аралына көшірілді. Бұл Тайвань провинциясын толыққанды жұмыс істеп тұрған жалғыз провинциялық үкімет ретінде қалдырды. 1967 жылдан бастап Тайваньның бірнеше ірі қалалары тікелей ұлттық үкімет бақылауындағы арнайы муниципалитеттерге дейін көтеріліп, Тайвань провинциясының құзыретінен шығарылды. 1996 жылы басталған конституциялық реформа кезінде Қытай Республикасының билігі провинциялық құрылымды ықшамдауды шешті, себебі провинциялық және орталық үкіметтер арасындағы кадрлар мен әкімшілік ресурстардың қайталануын шешу және мемлекеттік шығындарды қысқарту қажеттігі туындады. Облыстар 1998 жылдың желтоқсанында өзін-өзі басқару құқығынан бас тартып, әкімшілік функцияларын Ұлттық даму кеңесіне және Атқарушы Юаньның басқа да министрліктеріне, сондай-ақ округтар сияқты екінші деңгейдегі жергілікті билік органдарына берді. Алайда, Конституцияға сәйкес, провинциялық үкімет төрағасының және Тайвань провинциялық консультативтік кеңесінің лауазымдары сақталды. 2018 жылдың шілдесінде барлық провинциялық мемлекеттік органдар ресми түрде таратылып, бюджеті мен штаттары алынып тасталды.

Губернатордың ресми атақтары

ЖылТолық атауСөзбе-сөз мағынасыЕскертулерChineseMandarin(Pinyin)Hokkien(Pe̍h ōe jī)1945–1947臺灣省行政長官TáiwānshěngXíngzhèngZhǎngguānTâi oân séngHêng chèngTióng KuaⁿТайвань провинциясының Бас атқарушысыБұл қызмет 1945 жылғы 20 қыркүйектегі «Тайвань провинциялық әкімшілік атқарушы кеңсесінің ұйымдық ережелері» (臺灣省行政長官公署組織條例 Táiwān shěng xíngzhèng zhǎngguān gōngshǔ zǔzhī tiáolì) бойынша Атқарушы Юань құрамына уақытша кірді.1947–1994臺灣省政府主席TáiwānshěngZhèngfǔ ZhǔxíTâi oân séngChèng hú Chú se̍kТайвань провинциялық үкіметінің төрағасыАқпанның 28-і оқиғасынан кейін Әкімшілік атқарушы кеңсесі провинциялық үкімет ретінде қайта ұйымдастырылды. Атау жиі 省主席 shěngzhǔxí деп қысқартылды.1994–1998臺灣省省長TáiwānshěngShěngzhǎngTâi oân séngSéng tiúⁿТайвань провинциясының губернаторыДемократиялық реформалар кезінде «Губернатор» атағы алғаш рет 1994 жылғы 29 шілдеде қабылданған «Провинциялар мен округтердің өзін-өзі басқару заңында» (省縣自治法) заңды түрде қолданылды. Губернатор провинция халқымен тікелей сайланды.1998–2018臺灣省政府主席TáiwānshěngZhèngfǔ ZhǔxíTâi oân séngChèng hú Chú se̍kТайвань провинциялық үкіметінің төрағасы1998 жылы Тайвань провинциялық үкіметін оңайлатудан кейін үкіметті президент тағайындаған тоғыз мүшеден тұратын провинциялық кеңес басқарды, оның ішінде бір төраға болды. 2018 жылғы шілдеден бастап кеңес мүшелері мен төрағалары тағайындалмады.

Губернаторлардың тізімі

Тайвань провинциясының барлық губернаторлары конституцияның XI тарауының 113-бабының 2-тармағында бекітілген. Бас атқарушы № СуретіАты-жөні(Туған жылы–Өлген жылы) Қызмет мерзіміСаяси партия 1 Чэнь И 陳儀 Chén Yí (1883–1950) 29 тамыз 1945 22 сәуір 1947 Гоминьдан Провинциялық үкімет төрағасы № СуретіАты-жөні(Туған жылы–Өлген жылы) Қызмет мерзіміСаяси партия 1 Вэй Даомин 魏道明 Wèi Dàomíng (1899–1978) 16 мамыр 1947 5 қаңтар 1949 Гоминьдан 2 Чэнь Чэн 陳誠 Chén Chéng (1897–1965) 5 қаңтар 1949 21 желтоқсан 1949 Гоминьдан 3 У Гочжэнь 吳國楨 Wú Guózhēn (1903–1984) 21 желтоқсан 1949 16 сәуір 1953 Гоминьдан 4 Ю Хунцзюнь 俞鴻鈞 Yú Hóngjūn (1897–1960) 16 сәуір 1953 7 маусым 1954 Гоминьдан 5 Янь Цзяган 嚴家淦 Yán Jiāgàn (1905–1993) 7 маусым 1954 16 тамыз 1957 Гоминьдан 6 Чжоу Чжижоу 周至柔 Zhōu Zhìróu (1899–1986) 16 тамыз 1957 1 желтоқсан 1962 Гоминьдан 7 Хуан Цзе 黃杰 Huáng Jié (1902–1995) 1 желтоқсан 1962 5 шілде 1969 Гоминьдан 8 Чэнь Дацин 陳大慶 Chén Dàqìng (1904–1973) 5 шілде 1969 6 маусым 1972 Гоминьдан 9 Се Дунмин 謝東閔 Xiè Dōngmǐn (1908–2001) 6 маусым 1972 20 мамыр 1978 Гоминьдан — Цю Шаохуа 瞿韶華 Qú Sháohuá (1914–1996) 20 мамыр 1978 11 маусым 1978 Гоминьдан Міндетін атқарушы; Провинциялық үкіметтің Бас хатшысы. 10 Линь Янган 林洋港 Lín Yánggǎng (1927–2013) 12 маусым 1978 5 желтоқсан 1981 Гоминьдан 11 Ли Дэнхуэй 李登輝 Lǐ Dēnghuī (1923–2020) 5 желтоқсан 1981 20 мамыр 1984 Гоминьдан — Лю Чжаотянь 劉兆田 Liú Zhàotián 20 мамыр 1984 8 маусым 1984 Гоминьдан Міндетін атқарушы; Провинциялық үкіметтің Бас хатшысы. 12 Цю Чуанхуань 邱創煥 Qīu Chuànghuàn (1925–2020) 9 маусым 1984 16 маусым 1990 Гоминьдан 13 Лянь Чжань 連戰 Lián Zhàn (1936–) 16 маусым 1990 25 ақпан 1993 Гоминьдан — Ту Дэци 凃德錡 Tú Déqí 27 ақпан 1993 19 наурыз 1993 Гоминьдан Міндетін атқарушы; Провинциялық үкіметтің Бас хатшысы. 14 Сон Чжую 宋楚瑜 Sòng Chǔyú (1942–) 20 наурыз 1993 20 желтоқсан 1994 Гоминьдан Губернатор № СуретіАты-жөні(Туған жылы–Өлген жылы) Қызмет мерзіміСаяси партия 1 Сон Чжую 宋楚瑜 Sòng Chǔyú (1942–) 20 желтоқсан 1994 21 желтоқсан 1998 Гоминьдан Провинциялық үкімет төрағасы № СуретіАты-жөні(Туған жылы–Өлген жылы) Қызмет мерзіміСаяси партия 15 Чжао Шоубо 趙守博 Zhào Shǒubó (1941–) 21 желтоқсан 1998 2 мамыр 2000 Гоминьдан — Цзян Цинсянь 江清馠 Jiāng Qīngxiān 2 мамыр 2000 19 мамыр 2000 Тәуелсіз Міндетін атқарушы; Провинциялық үкіметтің Бас хатшысы. 16 Чжан Боя 張博雅 Zhāng Bóyă (1942–) 20 мамыр 2000 1 ақпан 2002 Тәуелсіз Алғашқы әйел төраға. Бір мезгілде Ішкі істер министрі лауазымын атқарды. 17 Фань Гуанцюнь 范光群 Fàn Guāngqún (1939–) 1 ақпан 2002 7 қазан 2003 Демократиялық прогрессивті партия 18 Линь Гуанхуа 林光華 Lín Guānghuá (1945–) 13 қазан 2003 25 қаңтар 2006 Демократиялық прогрессивті партия — Чжэн Пэйфу 鄭培富 Zhèng Péifù 25 қаңтар 2006 7 желтоқсан 2007 Тәуелсіз Міндетін атқарушы; Провинциялық үкіметтің Бас хатшысы. 19 Линь Сияо 林錫耀 Lín Xíyào (1961–) 7 желтоқсан 2007 19 мамыр 2008 Демократиялық прогрессивті партия Бір мезгілде Портфелі жоқ министр лауазымын атқарды. 20 Цай Сюньсюн 蔡勳雄 Cài Xūnxióng (1941–) 20 мамыр 2008 10 қыркүйек 2009 Гоминьдан Бір мезгілде Портфелі жоқ министр лауазымын атқарды. 21 Чжан Цзиньфу 張進福 Zhāng Jìnfú (1948–) 10 қыркүйек 2009 26 ақпан 2010 Тәуелсіз Бір мезгілде Портфелі жоқ министр лауазымын атқарды. 22 Линь Чжэнцзэ 林政則 Lín Zhèngzé (1944–) 26 ақпан 2010 20 мамыр 2016 Гоминьдан Бір мезгілде Портфелі жоқ министр лауазымын атқарды. 23 Ши Цзюньцзи 施俊吉 Shī Jùnjí (1955–) 20 мамыр 2016 30 маусым 2016 Тәуелсіз Бір мезгілде Портфелі жоқ министр лауазымын атқарды. Ең қысқа мерзімде қызмет еткен төраға. 24 Сюй Чжанъяо 許璋瑤 Xǔ Zhangyáo (1951–) 1 шілде 2016 5 қараша 2017 Тәуелсіз Бір мезгілде Портфелі жоқ министр лауазымын атқарды. 25 У Цзэчэн 吳澤成 Wú Zéchéng (1945–) 6 қараша 2017 30 маусым 2018 Тәуелсіз Бір мезгілде Портфелі жоқ министр лауазымын атқарды.