Кіріспе

АҚШ-тағы мұздық

ЖОҚ МАЗМҰН ТІЗІМІ
Алясканың оңтүстік-шығысындағы Маласпина мұздығы – әлемдегі ең үлкен пидмонт мұздығы. Аляска Панхендлінің бастауында орналасқан, оның ені шамамен 65 шақырым, ал ұзындығы 45 шақырым, ауданы шамамен 8 000 шаршы километр, бұл Род-Айленд штатының ауданымен шамалас.

Атауы

Лингит атауы "Үлкен мұздық" деп аударылады. Мұздықтың отарлық атауы 1791 жылы бұл аймаққа келген испан теңіз флотының қызметіндегі тоскандық саяхатшы Алессандро Маласпинаның құрметіне қойылған. 1874 жылы АҚШ Жағалауды зерттеу қызметінің қызметкері В. Х. Далл оның нақты геологиялық ерекшеліктерін білмей, оған "Маласпина үстірт" деген ат берді.

География

Malaspina мұздығы шын мәнінде Севард мұздығы, Агассиз мұздығы және Марвин/Хейден мұздықтарынан тұрады, олар Сент-Ильяс тауларынан Аляска шығанағына қараған жағалау жазығына құйылып, бірігеді. Бұл үш мұздық көбінесе бірге аталады, бірақ кейде тек ең үлкен негізгі пидмонт жапырағы ғана Malaspina мұздығы деп аталады. Бұл ерекше құбылыс Севард мұздығының бөлігі болып табылады, Агассиз мұздығы батысқа қарай екінші пидмонт жапырағын құрайды, ал Марвин/Хейден мұздығы ең кішкентай және шығысқа қарайғы жапырағын құрайды. Мұздықтар жазықты толтырғанымен, ешқайсысы суға жетпейді, сондықтан оларды теңіз мұздықтары деп санауға болмайды. Қызықтысы, Севард мұздығы мен Марвин/Хейден мұздықтары бұрынғы кеңею кезінде пайда болған Маласпина көліне жақын жерде тоқтаса да, ешқайсысы тікелей көлге құймайды, демек оларды көлдік мұздықтар деп жіктеуге де болмайды. Malaspina мұздығы кейбір жерлерде қалың, ал оның ең төменгі нүктесі теңіз деңгейінен төмен деп есептеледі. Оның шетінде екі көл орналасқан: Агассиз және Севард мұздықтары арасындағы Самовар төбелерінің етегіндегі Майлы көл (солтүстік-батысқа қарай) және Якутат шығанасына жақын Маласпина көлі (оңтүстік-шығысқа қарай). Мұздықтың дерлік барлық бөлігі Врангель Сент-Элиас ұлттық паркі мен қорығының оңтүстік-шығыс бөлігімен шектелген.

Тарих

1972 жылға дейінгі радарлық деректер мен әуе суреттері Malaspina Seward мұздық жүйесінің 1980 мен 2000 жылдар аралығында қалыңдығының шамамен жартысын жоғалтқанын көрсетеді; мұздық өте үлкен болғандықтан, осы мөлшердегі қысқару әлемдік теңіз деңгейінің көтерілуіне 0,5% үлес қосуға жеткілікті болды. 1969 жылғы қазан айында мұздық Ұлттық табиғи ескерткіш мәртебесін алды.