Алан Стивэлл: Бретон музыкасының жаңғыртушысы

Кіріспе

Бреттон музыканты (1944 жылы туған)

Алан Стивелл (; 6 қаңтар 1944 жылы Алан Кошевелу ретінде туған) Сыбызғы және бомбард шебері ретінде ол дәстүрлі бреттон музыкасын және ән өнерін жаңартып, бреттон тілінде дамытты. Кельт рок-музыкасының алға басушысы, ол кельт мәдениеттерінің бірігуінен шабыттанды және бреттон мәдениетін сақтап қалды.

Ерте өмір және мансаптық бастамалары

Алан Стивелл Ауверньнің Риом қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Жорж (бретон тілінде Жорд) Кошевелу, Франция Қаржы министрлігінің мемлекеттік қызметкері болды және Бреттаньның Горин шағын қаласында кельт немесе бретон арфасын қайта жасау арманын орындады. Оның анасы, Фанни Жюльенна Добрушкесс, литвалық еврей тегінен шыққан. 1953 жылы Алан тоғыз жасында әкесінен және концерттік арфашы Дениз Мегевандтан сабақ алып, аспапта ойнауды бастады. Ол кельт мифологиясын, өнерін және тарихын, сондай-ақ бретон тілін, дәстүрлі бретон биін, шотланд сыбызғысын және бомбардені – бретондықтардың дәстүрлі аспабын үйренді. Алан он бір жасында концерттерде өнер көрсетіп, дәстүрлі бретон, ағылшын, ирланд, шотланд және уэльс халық музыкасын зерттеді, сонымен қатар барабан, ирланд флейтасы және қалайы сыбызғысын үйренді. Алан балалық шағын Париж қаласында, оның космополиттік әсерімен өткізді. Бірақ ол бретон музыкасына және жалпы кельт мәдениетіне ғашық болды және жасөспірім шағында Бретаньға жиі қайта оралды. 1970 жылы Стивелл өзінің алғашқы хитттерін – «Broceliande» синглын және «Reflets» альбомын шығарды, екеуі де Philips лейблінде жарық көрді. 1971 жылы шыққан «Renaissance of the Celtic Harp» таза аспаптық альбомынан кейін, ол Бреттон тамырларының қайта жандануымен тығыз байланысты болды, әсіресе Францияның ең беделді сыйлықтарының бірі – Шарль Крос академиясының сыйлығын жеңіп алғаннан кейін. 1972 жылдың 28 ақпанында Стивелл Париждегі танымал «Олимпия» театрында концерт берді. Онда Алан және оның тобы дәстүрлі кельт музыкасын заманауи дыбыстармен (электр гитарасы, барабан және т.б.) үйлестіріп орындады. Бұл концерт Стивелл мен оның музыкасын Франция бойынша танымал етті. 1990 жылдардың соңында Стивеллдің жазбаларында рок элементтері күшейді және ол Ренн қаласындағы «Transmusicales» рок фестивалінде өнер көрсетті. Ол әртүрлі музыканттармен жұмыс істеуді жалғастырды, «The Chieftains» тобынан Пэдди Молониді, «Simple Minds» тобынан Джим Керрді, Халед пен Юссу Н’Дурды өзінің халықаралық «1 Douar / 1 Earth» альбомына шақырды. Сол жылы «Fox Pathé» баспасынан DVD дискісі жарық көрді. 2006 жылы Францияда және басқа елдерде «Explore» атты жаңа CD альбомы «Harmonia Mundi» арқылы таратылды. Альбом кельт музыкасының электро-рок, рага және хип-хоппен бірігуін, ерекше және жеке вокалдық стильді, сондай-ақ бретон, ағылшын және француз тілдеріндегі мәтіндердің бірегей үйлесімін зерттейді. 2009 жылы оның «Emerald» альбомы жанкүйерлерімен бірге өткізген қырық жылдық мерейтойын атап өтті және теңізге және кельт жерлеріне құрмет көрсетті (көк-жасыл түс, бретон тілінде Glaz). 2013 жылы 2012 жылдың 16 ақпанында «Олимпия» мифтік музыка залында өткен концерттің нәтижесінде Францияда (Universal) «Олимпияның 40 жылдығы» атты жаңа CD және DVD альбомы жарық көрді. 2015 жылдың 2 қазанында Стивелл Францияда (және басқа елдерде) «AMzer: Seasons through WorldVillage» атты жаңа CD альбомын шығарды, бұл оның мансабының 50 жылдығына орай 2010 жылдардың алғашқы альбомы болды. Альбом сондай-ақ «Leclerc Limited Edition» ретінде 3 бонус трек (2 альтернативті микс және жаңа инструментальді шығарма) және 60 беттік буклетпен бірге қол жетімді.

Alan Stivell was born in the Auvergnat town of Riom. His father, Georges (Jord in Breton) Cochevelou, was a civil servant in the French Ministry of Finance who achieved his dream of recreating a Celtic or Breton harp in the small town of Gourin, Brittany and his mother Fanny Julienne Dobroushkess was of Lithuanian Jewish descent. In 1953, Alan began playing the instrument at the age of nine under the tutelage of his father and Denise Megevand, a concert harpist. Alan also learned Celtic mythology, art, and history, as well as the Breton language, traditional Breton dance, and the Scottish bagpipe and the bombarde, a traditional Breton instrument, from the oboe family. Alan began playing concerts at the age of eleven and studied traditional Breton, English, Irish, Scottish, and Welsh folk music, also learning the drum, Irish flute, and tin whistle. Alan spent his childhood in Paris, with its cosmopolitan influences. But he fell in love with Breton music and Celtic culture, in general, and often went back in his teens to Brittany. In 1970, Stivell released his first hits, the single "Broceliande" and the album Reflets, both on the Philips record label. He became closely associated with the burgeoning Breton roots revival, especially after the release of the purely instrumental 1971 album Renaissance of the Celtic Harp, which won one of the most famous awards in France, the prize of the Académie Charles Cros. On 28 February 1972, Stivell performed a concert in the Olympia theater, a famous music hall in Paris, where Alan and his band played music combining traditional Celtic music with modern sounds (electric guitar, drums, etc.). This concert made Stivell and his music well known throughout France. Stivell's records in the late 1990s contained more pronounced rock elements, and he performed at a rock festival called Transmusicales in Rennes. He continued working with a variety of musicians, inviting Paddy Moloney (of The Chieftains), Jim Kerr (of Simple Minds), Khaled and Youssou N'Dour to be in his very international 1 Douar / 1 Earth album. The same year, the DVD Parcours was published by Fox Pathé. In 2006, a new CD album called Explore came out in France and other countries, distributed through Harmonia Mundi. The album explored fusions of Celtic music with electro rock, raga and hip hop with a unique and personal vocal style and an original mix of lyrics in Breton, English and French. In 2009, the title of his album Emerald celebrated his emerald anniversary with his fans (i. e. forty years together) and paid homage to the sea and the Celtic lands (color blue green, Glaz in Breton language). In 2013, a new CD album and DVD called Olympia 40th Anniversary came out in France (Universal) as a result of the concert performed at the Olympia mythical music hall on 16 February 2012. On 2 October 2015, Stivell released a new CD album called AMzer: Seasons through WorldVillage in France (and other countries), his first one of the 2010s, coinciding with his career's 50th anniversary. The album is also available as a "Leclerc limited edition" including 3 bonus tracks (2 alternative mixes and a brand new instrumental) and a 60 page booklet.

Сыншылардың қолдауы

Музыкалық сыншы Брюс Эдер былай дейді: "[Алан Стивеллдің] арфада орындалған жазбалары, олардың жанды лирикасы мен тығыз байланысқан вариациялардың үлгілері, жаңа дәуір музыкасын ұнататын тыңдаушыларға әсер ете алады. Дегенмен, Стивеллдің басты тыңдаушылары – кельт музыкасы мен мәдениетінің, сондай-ақ ағылшын халық музыкасының жанкүйерлері. Оның музыкасы ежелгі және заманауи элементтерді үйлестіреді, бірақ (фолк-роктан басқа) қазіргі заманғы мелодиялық талғамға мойын бұрмайды, ал музыкасы Бретань, Ирландия, Уэльс және Шотландияның мәңгілік және уақыттан тыс пейзаждарының құпиясын және ерекшелігін бейнелейді. Ол әсерлі, жұмбақ және әдемі, қазіргі заманғы попмузыкада оған теңдес жоқ, ал коммерциялық халық музыкасы саласында оның сияқтылары санаулы. 1978 жылы жарық көрген "Racines interdites" ("Тыйым салынған тамырлар") кітабында Стивеллмен жасалған сұхбаттарда бретон тілі, тарихы және географиясы, сондай-ақ табиғатпен медитативті үйлесімде өмір сүретін әлем туралы оның утопиялық көзқарастары талқыланады. Кітаптың соңында Стивеллдің 17 әнінің мәтіндері қайта басылған.

Мұра

Алан Стивелл көптеген заманауи әртістерге, ең әйгілісі – фолк-метал тобы Eluveitie-ге әсер етті. Олардың ең танымал хиті "Inis Mona" дәстүрлі "Tri Martolod" әнімен ортақ мелодияға ие. Ол ән қапшық, қалайы сыбызғы және шарманқамен, сондай-ақ қатал вокалмен, электр гитарасымен, бас гитарасымен және барабанмен орындалады.