Ота: Нигерияның тарихы мен мәдениетінің қаласы

Кіріспе

Ота (немесе Отта деп те жазылады) – Нигерияның Огун штатындағы қала, халқы шамамен 163 783 адамды құрайды. Ота – Адо-Одо/Ота жергілікті басқару аймағының орталығы. Отаның дәстүрлі басшысы – Отаның Олотасы, Оба Адейеми АбдулКабир Обалангеге. Тарихи тұрғыдан алғанда, Ота – ауори йоруба тайпасының астанасы. 1999 жылғы мәліметтер бойынша, Ота Нигериядағы өнеркәсіптік кәсіпорындардың үшінші ірі шоғырланған аймағы. Сонымен қатар, қалада ірі базар және Лагос – Абеокута тас жолындағы төлем қабылдау бекетінен солтүстікке қарай орналасқан маңызды жол торабы бар. Ота бұрынғы Нигерия президенті Олусегун Обасанжоға тиесілі «Обасанжо Фармс Нигерия Лимитед» компаниясының орналасқан жері ретінде кеңінен танымал. Отта – йоруба тайпасының ежелгі құдайлары мен мерекелерінің отаны. Оттада әдетте Эгунгун фестивалі, Иганмоде мәдени фестивалі, Геледе фестивалі сияқты шаралар өткізіледі. «Ота» ауори патшалығы деп аталатын бұл аймақ, йоруба жеріндегі ең көне патшалықтардың бірі саналады. Ота – құнды және ұлы патшалық, өте күшті, қасиетті және мықты дәстүрлерге ие, олардың ішінде шығу тегі, әдет-ғұрыптары, мәдениеті, тарихы және антропологиясы, сонымен қатар этнологиялық қоныстар мен ғасырлар бойы сақталған сақ болушылық бар. Отаның тарихы кем дегенде Орунмила заманына (Орунмиламен бір дәуірде өмір сүрген) дейін барып жетеді, ол Обашип институты бар қалыптасқан және ұйымдастырылған адамдардың мекені немесе қауымдастығы болған, оның нақты мерзімін анықтау мүмкін емес, б.з.д. кезеңінен бастап. Сол кезде қазіргі Йорубаланд деп аталатын аймақта өте аз қоныстар болған. Іле-Ифеден басқа, Ота – өте көне қала, Орунмила алғаш рет Іле-Ифеге келгенге дейін. Орунмила Отадан кейін Адо Экити, Ирун Акоко, Илауе және Ифон сияқты бірнеше жерлерге сапар шекті. Ифа Ирете Олота (Овонрин) Корпусы мен Оду Оса Меджи (Оду Элее) мәліметтеріне сәйкес, Орунмила Отаға кем дегенде үш рет келген. Ауори тайпасынан бұрын да Ауори болған, ал Ота Огунфунминир мен оның тобының 15-ші және 17-ші ғасырлар аралығында пайда болуына дейін алғашқы болып құрылған. Бүгінгі Ота – жер бетіндегі аналардың негізін қалаған ежелгі қоныстан өсті, олар сиқыршылар Эле немесе Иями Осоронга деп белгілі. Отада екі университет бар: «Келісім университеті» және «Белл технология университеті». Сонымен қатар, жекеменшік «Allover Central Polytechnic» политехникалық институты да бар. Нигерия теңіз күштерінің музыка мектебі де Отада орналасқан.

Town in Ogun State

Ota (alternatively spelled Otta) is a town in Ogun State, Nigeria with an estimated 163,783 residents. Ota is the capital of the Ado–Odo/Ota Local Government Area. The traditional leader of Ota is the Olota of Ota, Oba Adeyemi AbdulKabir Obalanlege. Historically, Ota is the capital of the Awori Yoruba tribe. As of 1999, Ota has the third largest concentration of industries in Nigeria. It also possesses a large market and an important road junction, found just north of the tollgate on the Lagos – Abeokuta Expressway. Ota is well known because it is home to Obasanjo Farms Nigeria Limited belonging to the former Nigerian president, Olusegun Obasanjo. Otta is known as the home of some Yoruba ancient deities and festivals. Festivals usually celebrated in Otta includes Egungun festival, Iganmode Cultural Festival, Gelede Festival, etc. a sub Yoruba ethnic group, known as the Awori Kingdom of "Ota" and equally ranks as one of the earliest or oldest kingdoms in Yoruba land. As an enviable and great kingdom of note, it has very strong, sacred, and, of course, fortress traditions of origin, custom, culture, history and anthropology spiced with ethnological settlements and certified prudence spanning several centuries. Ota's existence dates back to at least the period of Orunmila (a contemporaneous with the Orunmila) as an established and organized human habitation or community with Obaship institution that no one could ascribe any specific date thus since the BC era. There were very few settlements then what is known as Yorubaland today. Apart from Ile ife, the first place or source, Ota is a very, very ancient city ranking behind Ile Ife only that Orunmila first visited. Other few places Orunmila visited after Ota, for one reason or the other, included Ado Ekiti, Irun Akoko, Ilawe and Ifon. No doubt, Orunmila visited Ota at least on three occasions as confirmed by Ifa Irete Olota (Owonrin) Corpus and Odu Osa Meji (Odu Eleye). There had been Awori before Awori, and Ota stands the first long before arrival or emergence of Ogunfunminire and his Group between 15th and 17th centuries. Ota today has grown from the ancient settlement founded by the Terrestrial mothers commonly known as witches Eleye or Iyami Osoronga

There are also two universities in Ota: Covenant University and Bells University of Technology. And a private polytechnic, Allover Central Polytechnic. The Nigerian Navy's School of Music is also located in Ota.

Демография

Жергілікті тұрғындар негізінен Ауори диалекті тобының Йоруба халқы. Олар өз тегін Иле-Ифе қаласына дейін жегізеді және Иганмодені өздерінің атасы санайды. Басқа Ауорилер көршілес Лагос штатында қоныстанған. Ота тұрғындарының басты кәсібі – сауда және шаруашылық. Қаланың Лагосқа және Идироко шекаралық қаласына жақын орналасқандығы екі ірі сауда орталығының ашылуына себеп болды: Сангодағы Кае́ро базары және Идироко тас жолы бойындағы Оба Т. Т. Дада базары. Бұл база́рлардың екеуі де соншалықты үлкен болғандықтан, бірігіп кетеді және көбінесе оларды Санго-Ота базары деп атайды.

Эгунгун мейрамы

Ота – йоруба елінде Эгунгун құдайының және фестивалінің Меккесі саналады. Эгунгун фестивалі – йоруба діни жүйесінің бір бөлігі, кейде Ориса деп те аталады. Отадағы Эгунгун фестивалі әдетте «Игбаган күні» деп аталатын түн бұрын салтанатты түрде басталады, ол арнайы ізгілік тілектері айтылатын түн. Келесі күні (Абоде Око) 178-ден астам белгілі отбасылық маскарадтармен бірге Эгунгунның той-думанға толы жиыны өтеді, олар Эге басшылығымен қала бойынша билейді, ал Эге – Эгунгунның басшысы. Кешке барлығы Эну Ованың жанындағы Оджу Сангоға жиналады. Осы аренада маскарадтардың барлығы жаңа үйренген дағдылары мен сиқырлы өнерлерін көрсетеді, кейін карнавал сияқты атмосферада бірінен соң бірі тамашалайды. Оттадағы 178-ге жуық маскарад шамамен 6 санатқа бөлінеді: олардың функциялары мен өнерлеріне сәйкес, атап айтқанда: маскарадтардың басшысы, ең әдемі болып көрінетін Эге – жақсы тігілген, қымбат, түрлі-түсті киіммен шығады және оны билігінің символы ретінде әсем безендірілген тәжмен жабады. Бірақ алаңға барудан бұрын Эге, Эгунгун Алагбадаларымен бірге, Ига Элеринкоға қала үшін дұға ету үшін қолданылатын «сере абалае» (ата-баба қоңырауы) алуға барады. Кейін оны қайтарып, «сере иде» (әсем қоңырау) алады. «Сере идемен» Эге басқа Эгунгунмен және қатысушылармен бірге Бата барабанының ырғағымен ән салып, би билеп қала бойынша жүріп өтеді. Эге тек осы күні ғана шығатынын атап өткен жөн, себебі ол фестиваль басталғанда басшылық рөлін атқарды. Одан кейін 26 Алагбада келеді, олардың да сыртқы түрі өте қымбат, әдемі және көркемдік жағынан түрлі-түсті, ерекше би қимылдарымен және сиқырлы шеберліктің тамаша көрінісімен көзге түседі. Олар: Айока Ибиле, Аривула, Афебиое, Айелабола, Ибу-ово, Лабо Идире, Оя Огба, Ажофойинбо (Иеси), Оволафе, Ажофойинбо (Ота), Обалолае және Айока-Эсе. Басқалары: Оволани, Эййеба, Лебе Оке, Лабо Илаве, Лебе Итимоко, Оя-Иджемо және Оя-Икотун, олардың барлығы да алаңда (Океде) бірінен соң бірі орындалады. «Ологун» деп аталатын тағы 38 арнайы маскарад бар. Бұл маскарадтардың киімдері аса тартымды емес, тіпті қорқынышты, себебі олардың басында мүсінмен бейнеленген суреттер бар, бірақ олар сиқырлы өнерлерімен ерекшеленеді, сондықтан оларды елемеуге болмайды. Сонымен қатар, 15 шақты «Баба Мукомуко» бар, олар дұға оқитын жауынгерлерге ұқсайды және сонымен қатар өлгендерден тірілерге хабар жеткізеді. Алдымен билеу және халықты көңілдіруде 6 «Аларедес» маманданған. Бұл жыл сайын желтоқсан айында өткізілетін апталық фестиваль, ол Ота-Авори халқының мәдени, рухани және мистикалық мұрасын көрсетуге арналған. Бұл фестиваль – рухани шақыру, Лагоста, Огун, Осун, Бенин Республикасында, диаспорада және жер бетінде қай жерде болса да, мәдени жаңару мен оянуға шақыру, Овори субэтникасының барлық ұлдары мен қыздарына арналған.

Ota is referred to as the mecca of Egungun deity and festival in Yoruba land. The Egungun festival is part of the yoruba religious system sometimes referred to as Orisa. Egugun festival in Ota is usually ushered in ceremoniously, via a night before the d day tagged "Igbagan Day", meaning, a special night of blessing. The next day (Abode Oko) usually witnesses a jamboree of egungun with well over 178 notable family masquerades that will dance around the town under the leadership of the Ege which is the head of the egunguns; and finally converged at the Oju Sango beside Enu Owa in the evening. At this arena, the entire masquerade gave an insight into their acquired new skills and magical performances that were later displayed one after the other in a carnival like environment. Notable masquerades in otta numbering about 178 were classified into about 6 categories; in line with their functions and performances, namely: the Ege which appeared to be the most beautiful, being the head of the masquerades came out in a well knitted expensive, colourful attire and covering it up with a highly decorated crown as a symbol of its authority. But before proceeding to the square, the Ege, accompanied by the Egungun Alagbadas, would head to Iga Elerinko to pick the sere abalaye (ancestral bell charm) which will be used in making supplications for the city. Subsequently, it will return it and pick sere ide (decorative bell charm). With the sere ide, the Ege moves round the town along with other Egungun and participants, singing and dancing to the Bata drum. It must be reiterated at this point that the Ege only comes out on this day. This is because it has performed its leading role at the commencement of the festival. This is closely followed by about 26 Alagbadas whose appearance is also very expensive, fascinating and artistically colorful along with peculiar dancing steps and a demonstration of some magical dexterity. They are: Ayoka Ibile, Ariwoola, Afebioye, Ayelabola, Ibu owo, Labo Idire, Oya Ogba, Ajofoyinbo (Iyesi), Owolafe, Ajofoyinbo (Ota), Obalolaye and Ayoka Ese. Others are: Owolani, Eiyeba, Lebe Oke, Labo Ilawe, Lebe Itimoko, Oya–Ijemo and Oya–Ikotun, all of which are danced and performed satisfactorily in quick succession at the square (Okede). There are 38 other special masquerades called Olooguns. These sets of masquerades outfits are not really attractive. In fact, they are scary with sculpted artworks on their heads, but they are special in magical performances, thus cannot be easily ignored. There are also about 15, Baba Mukomuko who are like prayer warriors and who also delivers messages from the dead to the living. The next in line are about 6 Alaredes which specializes in dance and general entertainment of the people. The week long annual festival usually takes place in December of every year, to showcase the cultural, spiritual and mystical heritage of the Ota Awori people. The festival is also a spiritual bugle , a home coming call for a cultural renaissance and re awakening call to all sons and daughters of Awori sub nationality, in Lagos, Ogun, Osun, Republic of Benin, diaspora and wherever they be may be on the face of earth.

Тарих

Фестивальдің алғашқы басылымы 1992 жылы өткізілді, сол кезде фестиваль "Иганмод күні" деп аталатын. Жылдар бойы фестиваль көптеген көрнекті нигериялықтар мен қонақтарды қабылдады, мысалы, Нигерияның бұрынғы президенті Олусегун Обасанжо, Нигерияның бұрынғы бас прокуроры және әділет министрі, қайтыс болған Бола Иге. Сонымен қатар, Огун штатының бұрынғы губернаторлары Олусегун Особа, Отунба Гбенга Дэниел, Ибикунле Амосун және қазіргі губернатор мен вице-губернатор – принц Дапо Абиодун мен инженер Ноймот Салако Ойеделе (Ота қаласының тумасы), Тайво Аджай Лисетт және тағы да басқалар болды. Фестиваль төрағасы ретінде Асиважу Бола Тинубу, сэр Кесингтон Адебукунола Адебуту және сенатор Мусилиу Обаникоро сияқты бірнеше беделді тұлғалар да болды.