Кіріспе

Британдық шарлатан дәрігер Джеймс Морисон (1770 – 3 мамыр 1840) – британдық шарлатан дәрігер, барлық дертке дерлік ем болатын «Гигиеналық өсімдік универсалды дәрісін» сатқан.

Өмір

Морисон 1770 жылы Абердинширдегі Богни қаласында Александр Морисонның кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Абердин университетінде және Германиядағы Ханауда оқығаннан кейін Ригада саудагер болып орналасып, кейін Батыс Үндістанда мүлік сатып алды. Денсаулығының нашарлауына байланысты ол Еуропаға оралып, шамамен 1814 жылы Бордоға қоныстанды. "Отыз бес жылдық түсініксіз азаптардан" кейін және барлық мүмкін емдеу түрлерін сынағаннан соң, ол 1822 жылы ұйықтар алдында өзі дайындаған бірнеше өсімдік таблеткаларын және таңертең лимонадтың бір стаканын ішіп, "өздігінен керемет жазылуға" қол жеткізді. Оның сәттілігі 1825 жылы "Морисон таблеткалары" деп белгілі "өсімдік негізіндегі әмбебап дәрі-дәрмектерді" сатумен айналысатын кәсіпорын ашуға әкелді, олардың басты құрамы гамбоге екені айтылды. Оның дәрілері, әсіресе Англияның батысында, тез арада танымал болды, ал 1828 жылы ол Лондонның Нью-роудтағы Гамильтон-плейсте оларды сату үшін дүкен ашты, оны "Британ денсаулық колледжі" деп атады. Морисон барлық аурулардың себебі нашар қан екеніне және жалғыз ем – өсімдік лаксативтерімен тазалау екеніне сенді. Ол өз таблеткаларының барлық ауруларды емдейтінін жарнамалады. Ол Финчлиде, Миддлсексте, "Страуберри Вейл Фермасы" деп аталатын жайлы үй сатып алды, бірақ кейін Парижге көшті. Франциядағы оның дәрі-дәрмектерін сатудан түскен пайдасы ондағы шығындарын өтеуге жеткілікті болды. 1830 жылдан 1940 жылға дейін ол британ үкіметіне дәрі маркалары үшін 60 000 фунт стерлинг төледі. 1836 жылы оның бизнесі қатты сынға ұшырады, себебі аптекарь Роберт Салмон Джон М'Кензиге Морисон таблеткаларын үлкен дозада бергені үшін кінәлі деп танылды. Морисон 1840 жылдың 3 мамырында Парижде қайтыс болды. Оның денесі Кенсал Грин зиратындағы монументалды мазарға қойылды.

Жеке өмір

Морисон екі рет үйленді және төрт ұл мен бірнеше қыз балалары болды. Екінші некесінен (Капитан Коттердің жалғыз қызы Кларамен) туған жалғыз баласы – Джеймс Август Коттер Морисон.

Танымал мәдениет

Роберт Уилкидің "Ялла Гейтерс" (1840) комедиясында батыр Морисонның "Көкөніс пішінді таблеткаларын" мадақтаған ән шырқап жатқан бір шаруаның дауыс қуатына қызығады; өлеңдері "Ноталар мен сұрақтар" журналында жарияланған. Томас Карлайлдың "Өткен мен қазіргі" (1843) еңбегі Морисонның таблеткаларына жиі сыни пікірлер білдіреді.