Кіріспе
Британдық бизнес магнаты Джеймс Финлейсон (29 тамыз 1772 ж.? – 1852 ж.?), 1820 жылы Финляйнсон компаниясын құрып, Финляндияның Тампере қаласына өнеркәсіптік революцияны әкелген британдық квакер. Финлейсон 1772 жылы Пенникуикте дүниеге келді және өздігінен инженерлік білім алды. 1817 жылы ол Ресей патшасы Александр I-нің қолдауымен Санкт-Петербургке тоқыма фабрикасын ашу үшін көшіп барды. 1819 жылы Финлейсон сол кезде Ресей билігінде болған Финляндияның Ұлы Герцогтігіне сапар жасады. Діни миссиясы барысында, Киелі кітаптарды сату мақсатымен Тампереге келді. Келесі жылы Финлейсон Финляндия Сенатынан Таммеркоски шатқалының су энергиясын пайдалана отырып, Тампереде фабрика салуға рұқсат алды. Әйелі Маргарет Финлейсонмен бірге Тампереге көшіп келді. Бастапқыда Финлейсон жаңа жұмысшыларды оқыту үшін Ұлыбританиядан машина жасаушыларды шақыруға мәжбүр болды. Бірінші фабрика 1823 жылы мемлекеттік қарыз есебінен аяқталды, технологияны қоғамның азаматтық-техникалық прогресін одан әрі дамыту үшін тегін қарауға болады деген шартпен. Алғашқыда ол тоқыма өнеркәсібі үшін жабдықтар жасады, бірақ 1828 жылы машина жасаудан мақта фабрикаларына көшті. Ол сонымен қатар жетімдер үйін де құрды.
James Finlayson (29 August 1772? – 1852?) was a British Quaker who, in effect, brought the Industrial Revolution to Tampere, Finland founding in 1820 the Finlayson company. Finlayson was born 1772 in Penicuik and became a self trained engineer. In 1817, he moved to St. Petersburg to found a textile factory with the backing of Tsar Alexander I of Russia. In 1819 Finlayson visited the Grand Duchy of Finland, at the time under Russian rule. During his religious mission to sell bibles he visited Tampere. The next year Finlayson received permission from the Senate of Finland to build a factory in Tampere using water power from the Tammerkoski rapids. He moved to Tampere with his wife Margaret Finlayson. At first Finlayson had to import machinists from Britain to train new workers. The first factory was completed 1823 with the aid of a state loan, with the stipulation that the technology employed could be freely inspected by the public to further civic technological advancement. Initially he manufactured machinery suitable for the textile industry but in 1828 switched from machine manufacture to cotton mills. He also founded an orphanage.
Finlayson & Compagnie компаниясы
1836 жылдың 1 наурызында Финлейсон фабриканы Георг Раух пен Карл Сэмюэл Ноттбекке фабриканың атын сақтап қалу шартымен сатты. Жаңа иелері келісіп, Finlayson & Compagnie компаниясын құрды. Финлейсон Ұлыбританияға қайтқанға дейін бірнеше жыл кеңесші ретінде жұмыс істеді. Кейін 1852 жылы Эдинбургте қайтыс болды. Компания өсіп, Тампередегі ең ірі жұмыс берушіге айналды, шаңырағында 3000-нан астам адам жұмыс істеді. Ол бүгінгі күнге дейін тоқыма өнімдерін шығарып келеді. 1995 жылы Тампере қаласының орталығындағы ескі зауыттар жабылып, ескі ғимараттар сауда және ойын-сауық орталығына айналдырылды. 1877 жылы салынған тоқу залы сол кездегі Скандинавиядағы ең ірісі болып, барлығы 1200 электр тоқыма станогына ие болды. Жаңа ғимараттарға соңғы немесе ағымдағы оқиғалардың құрметіне атау беру дәстүріне сәйкес, ол Плевна қамалынан кейін Плевна деп аталды. Қазір онда сыра қоймасы және Finnkino Plevna кинотеатры орналасқан.
Электрлік жарықтандыру
Плевна ғимараты Скандинавия елдерінде алғашқы және Еуропада төртінші болып қыздырылған шамдармен жабдықталды. 120 "8 шамды" шамдармен жарықтандыру алғаш рет 1882 жылдың 15 наурызында іске қосылды. Эдисонның "динамосы" № 24 әлі де ғимаратта сақталып тұр. Жүйе 110 вольт тұрақты токпен жұмыс істеді; бұл жүйе Тампере қаласының барлық бөлігінде қабылданды, соның салдарынан кейіннен енгізілген Вестингхаус айнымалы тогымен ағымдар соғысы болды.