Эндрю Кросс (1784-1855) – британдық ғалым, электрге арналған зерттеулер жүргізген. 50 банкадан тұратын қуатты батарея жасаған, жарық пен дыбыс эффектілерін көрсеткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық әуесқой ғалым (1784–1855)
British amateur scientist (1784–1855)
Эндрю Крос (17 маусым 1784 – 6 шілде 1855) – британдық ғалым, Файн-корт, Брумфилд, Сомерсет қаласында дүниеге келген және сол жерде қайтыс болған. Шамамен 12 жасында Крос өз мұғалімдерінің бірін оған табиғат ғылымдары бойынша лекцияларға қатысуға рұқсат беруге көндірді, оның екіншісі электр туралы болды. Осы оқиға оның өмір бойына созылған қызығушылығының бастауы болды. Генри Минчин Ноадтың Электрлік нұсқаулығында, ол жасаған ең ірісі болмаса да, 50 банкадан тұратын батарея сипатталған. Крос өз сымдарын пайдаланып, оны минутына шамамен 20 рет зарядтап, разрядтай алатын болды, бұл процеске "зеңбірек атқандай қатты дауыс" қоса ілеседі. 1836 жылы Крос Бристоль қаласында Британдық ғылымды дамыту қауымдастығының мәжілісіне қатысуға көндірілді. Бристольдегі досының үйінде түскі ас кезінде өз жаңалықтарын баяндағаннан кейін, ол оларды мәжілістің химия және геология бөлімдеріне де айтуға көндірілді. Олардың арасында электр кристалдандыру және атмосфералық тәжірибелері, сондай-ақ вольт батареясын жетілдіру жұмыстары болды, бірақ ол өзі бұл салаларда зерттеу жүргізбеген.
Andrew Crosse (17 June 1784 – 6 July 1855) was a British scientist who was born and died at Fyne Court, Broomfield, Somerset. Around the age of 12, Crosse persuaded one of his teachers to let him attend a series of lectures on the natural sciences, the second of which was on the subject of electricity. This was the cause of his lifelong interest in the subject. Although it was not the largest he built, Henry Minchin Noad's Manual of Electricity describes a battery consisting of 50 jars containing of coated surface. Using his wires Crosse was able to charge and discharge it some 20 times a minute, "accompanied by reports almost as loud as those of a cannon". In 1836, Crosse was persuaded to attend a meeting of the British Association for the Advancement of Science in Bristol. After describing his discoveries over dinner at the house of a friend in Bristol, he was further persuaded to recount them to both the chemical and the geological sections of the meeting. They included his electrocrystallization and atmospheric experiments, and his improvements to the voltaic battery. although he did not do research in these areas himself.
Дау
Британдық ғылымды дамыту қауымдастығының кездесуінен кейін бірнеше ай өткен соң, Кросс тағы бір электрокристаллизациялық тәжірибе жүргізіп жатқанда, тәжірибенің 26-шы күні ол "өз құйрығын құрайтын бірнеше қылтанға тік тұрған, мінсіз жәндік" көргенін айтты. Көп ұзамай басқа да жаратылыстар пайда болды, екі күннен кейін олар аяқтарын қозғай бастады. Келесі бірнеше аптада жүздеген жаратылыстар пайда болды. Олар үстелдің айналасында жүгіріп, жасырынуға болатын жердің бәрінде тығылып жүрді. Кросс оларды Акарус туысына жататын жануарлар деп анықтады. Кросс осы оқиғаны бірнеше досына айтты. Бірақ бұл мүмкін емес, себебі Кросстың тәжірибелері роман алғаш жарияланғаннан кейін шамамен 20 жыл өткен соң жүргізілді. Бұл идея Питер Хейнингтің 1979 жылы жарық көрген "Франкенштейн болған адам" кітабынан бастау алған сияқты. Дегенмен, Мэри Шелли Кроссты ортақ досы, ақын Роберт Саути арқылы таныған. Перси Биш Шелли мен Мэри Шелли 1814 жылдың желтоқсанында Лондонда Кросстың лекциясына қатысқан, онда ол атмосфералық электрмен жасаған тәжірибелерін түсіндірген. Алайда Мэри Шеллинің күнделігінде лекция оқыған адам туралы тек "Гарнерин" деп жазылған. Сол сияқты, Эдвард В. Кокс 1836 жылғы күзде Таунтон курьеріне Файн-кортқа Кросстың жұмысын көру үшін жасаған сапарлары туралы есеп жазды деген мәлімдеме де күмәнді. Перси сол кезде оннан астам жыл бұрын қайтыс болған еді.
A few months after the meeting of the British Association for the Advancement of Science Crosse was conducting another electrocrystallization experiment when, on the 26th day of the experiment, he saw what he described as "the perfect insect, standing erect on a few bristles which formed its tail". More creatures appeared and two days later they began moving their legs. Over the next few weeks hundreds more appeared. They crawled around the table and hid themselves wherever they could find shelter. Crosse identified them as being members of the genus Acarus. Puzzled, Crosse mentioned the incident to a couple of friends. but this cannot have been the case, since Crosse's experiments took place almost 20 years after the novel was first published. The idea appears to have originated in the book The Man Who Was Frankenstein (1979) by Peter Haining. Mary Shelley did, however, know Crosse through a mutual friend, the poet Robert Southey. Percy Bysshe Shelley and Mary Shelley reportedly attended a lecture by Crosse in London in December 1814, in which he allegedly explained his experiments with atmospheric electricity. However, Mary Shelley's diary speaks only of "Garnerin" as the lecturer. Similarly dubious is a claim that Edward W. Cox wrote a report of their visits to Fyne Court to see Crosse's work in the Taunton Courier in Autumn 1836. Percy had been dead for over a dozen years by then.
Басқа қызығушылықтар
Кросс көптеген өлеңдер жазған, сонымен қатар Файн-корт орналасқан Кванток тауларында "күннің кез келген уақытында, түнде де, жылдың кез келген мезгілінде" серуендеуді ұнататын. Кросс ең төменгі топтар үшін білім берудің маңыздылығын жақтады, эмиграцияға қарсылық білдірді және 1820 жылдары жергілікті шаруалардың азық-түлік бағасының түсуіне және жоғары салықтарға қарсы күресін қолдады. Ол сондай-ақ партиялық саясатқа белсенді қатысып, сайлау жиындарында достарына қолдау көрсетіп сөз сөйледі.
Crosse also wrote a great many poems and enjoyed walking on the Quantock Hills, in which Fyne Court is set, "at all hours of day and night, in all seasons". Crosse advocated the benefits of education for the lower classes, argued against emigration, and supported a campaign by local farmers against falling food prices and high taxes during the 1820s. He was also active in party politics, speaking in support of friends at election meetings.
Жеке өмір
Крос 1809 жылы Мэри Энн Хамильтонға үйленді. Олардың жеті баласы болды, алайда үшеуі бала кезінде қайтыс болды. Мэри бірнеше жыл бойы ауырғаннан кейін 1846 жылы қайтыс болды. 1850 жылдың 22 шілдесінде Крос 66 жасында қайта үйленді. Оның екінші әйелі 23 жастағы Корнелия Аугуста Хьюетт Беркли болды. Олардан үш бала дүниеге келді. Кросстың үйі, Файн-Корт, 1894 жылы өрт салдарынан көп бөлігі қирады.
Crosse married Mary Anne Hamilton in 1809. They had seven children, although three died in childhood. Mary died in 1846 following several years of ill health. On 22 July 1850 Crosse married again, aged 66. His second wife was the 23 year old Cornelia Augusta Hewett Berkeley. They went on to have three children. Crosse's home, Fyne Court, was largely destroyed by fire in 1894.