Кіріспе

Ирландиялық суретші (1918–1999)

Дэвид Маркус Робинсон ( – 28 қаңтар 1999) – примитивті бейнелеу стилінде сурет салатын және мүсін жасаған ирландиялық суретші.

Ерте өмір

Робинсон Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласында үй бояушысының ұлы болып дүниеге келді. Ол ерте жасынан сурет салуды бастады және басқа балалармен сыртта ойнағаннан гөрі сурет салуды артық жақсы көретін. Оның қабілеті алғаш рет Перт-стрит мектебінде байқалды, онда оның мұғалімі оған көркем өнер білімі алуды ұсынды. Алайда, қаржылық мүмкіндіктердің шектеулі болуына байланысты бұл орындалмады, сондықтан Робинсон жиырма жасқа дейін ыдыс жуушы, інжу-маржан теруші сияқты жеңіл жұмыстар істеді. Бала кезінде Робинсон "көркем өнер туралы көп оқыды". Бір кезде Робинсон Бойо Марко есімімен шығып, жеңіл салмақтағы әуесқой боксшы ретінде табысқа жетті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Азаматтық қорғаныс қызметінің жарақат алғандарға көмектесу бөліміне қосылды. Ол жұмбақ адам ретінде танылды, ол жиі ұзақ уақытқа жоғалып, көптеген аяқталған суреттермен қайта оралатын. Осы жоғалу кезеңдерінде ол теңізде жұмыс істеген болуы мүмкін деп есептеледі. Робинсон бірнеше жыл бойы Крамлин жолындағы студияда жұмыс істеді.

Көркемдік мансап

1940 жылдары Робинсон Ольстер өнер академиясында және Лондондағы Хилс Мансард галереясында көрмеге қатысты. Музыка мен өнерді қолдау кеңесі 1944 жылы Белфаст қаласындағы Бедфорд көшесіндегі Уильям Эварт және ұлдарының тоқыма бизнесінде өткен топтық көрмеге демеушілік етті, онда Робинсон Колин Миддлтон, Джордж Кэмпбелл, Жерард Диллон және Сидни Смитпен бірге жұмыстарын көрсетті. Робинсон теңізші болып жұмыс істеген кезінде Оңтүстік Америка, Еуропа, Азия және Африкаға кеңінен саяхат жасады. Оның туындылары африкалық және Оңтүстік Америка өнерінің ықпалын көрсетеді. Ол Канададағы жергілікті американдықтармен бірге уақыт өткізді, Плата және Амазонка өзендерін аралады. Робинсон отбасымен Еуропаны шарлап, Парижде біраз уақыт тұрды, онда ол Рауль Дюфимен дос болып, Жоан Миромен бір көшеде тұрды. Робинсон суретші деп аталу үшін Парижді көру қажет деп сенді. 1940 жылдардың қиын кезеңінде ол жиі қызы Энниді Парижге алып, босқындар лагерінде тұрды. Робинсонның талантын ерте таныған галерея иесі және дилер Хью Чарлтон, суретшінің өлімінен бірнеше күн бұрын оның халықаралық көзқарасы туралы былай деді: «Ол Чернобыль, Солтүстік Ирландия және адам құқықтары мәселелеріне қатты алаңдайды. Солтүстіктегі жағдай оған көп қиындық туғызады. Ол терроризмді түсінбейді. Зорлық-зомбылық оны 1970 жылдары Белфасттан Дублинге қашуға мәжбүр етті, бірақ ол қайтадан Шанкилл-роудқа оралды». Робинсон келесі жылы CEMA галереясына оралды, онда ол көшелердің суреттерін, портреттер мен пейзаждарды көрсетті. Көрмені актер және Солтүстік Ирландиядағы CEMA басшысы Джек Лудан ашты. Робинсон сондай-ақ 1948 жылдың қараша айында Белфаст қаласындағы Веллингтон көшесіндегі Миллс және Грей галереясында Ольстер шаруаларының өнерінен көрме ұйымдастырды. Көрмеде Солтүстік Ирландияның әр аймағынан әкелінген қолөнер бұйымдары – қыш ыдыстар, себеттер, ойыншықтар және боялған зығыр маталары қойылды. 1940 жылдардың соңында Робинсон белгілі суретшіге айналып, жас аймақтық ақын және CEMA-ның негізін қалаушы мүшесі Джон Хьюитт оны жоғары бағалады, сонымен қатар Белфаст өнер ортасындағы белсенді тұлға болды. Оның достарының арасында жергілікті суретшілер – Алисия Бойл, Роуэл Фриерс, Джон Люк және Колин Миддлтон, сондай-ақ Рой МакФадден және В. Р. Роджерс сияқты жазушылар бар еді. Оның ең жақын достарының бірі – оның ұстазы, украин суретшісі Пол Ницше, ол Робинсонның техникасын жақсартумен қатар, оны ықпалды өнер коллекционері Золтан Левинтер Франкльмен таныстырды. Франкл да, жазушы Ф. Л. Грин де оның жақын досы мен демеушісі болды. Гриннің 1945 жылғы «Odd Man Out» романындағы жас және ерекше портретші Люки Мулкиннің кейіпі Марки Робинсонның шалқыған мінезінен шабыттанды. Келесі жылы Робинсон Өнер театрының вестибюлінде шағын көрме ұйымдастырды. 1950 жылдары Робинсон ойыншық жасаумен айналысып, досы, Белфастта тұратын шотландтық әйел Энн Стонлиге сату үшін жұлдыздар, самаурылар мен гномдар жасады. Ол 1955 жылы Белфаст қаласындағы МакНис галереясында және 1956 жылы Робинсон мен Кливер галереясында көрмеге қатысты. Ол 1961 жылы Piccolo галереясында жеке көрмелермен, 1963 жылы Furnishings Expert Limited, Белфаст және Донегалл алаңындағы Magee галереясында кеңінен көрме өткізді. 1969 жылы Испанияда жұмыс істеп оралғаннан кейін, ол студиясының өртенгенін көрді, содан кейін дереу Испанияға қайтып кетті. 1970 жылдары ол жұмысын жалғастырып, Ирландиядағы галереяларда, мысалы, 1973 және 1980 жылдар аралығында бес көрме өткізген Oriel галереясында, 1971 жылы Белфаст қаласындағы Bell галереясында және 1977 жылы Слиго өнер галереясында жұмыстарын көрсетті. Робинсон өзінің суреттерін Ұлыбританияға алып, Кардиффтегі Attic галереясында және Лондондағы Redfern галереясында көрмелерге қатысты, сонымен қатар оның туындылары Париждегі Eleves галереясында да қойылды. Робинсон 1996 жылы Белфастқа оралды, Крамлин жолындағы Тюдор-плейсте тұрды, онда ол үш жылдан кейін қайтыс болды.

Өлім және мұра

Марки Робинсон 1999 жылғы 28 қаңтарда Белфастағы үйінде 80 жасында қайтыс болды. Оның екі қызы, бұрынғы әйелі және үш немересі бар еді. Робинсонның туындылары галерея иелері арасында оларды көрсету құқығы үшін дау тудыратын. Робинсон тартымды, көңілді мінезді, ұялшақ адам болды, ол өнер бизнесіне, дилерлік жүйеге, тіпті туындыларының қаржылық табысына қызығушылық танытпады. Ол жарнамадан бас тартты және сирек ашылу кештеріне қатысты немесе суретке түсуге рұқсат берді. Ол өзі үшін және оның өнерін бағалайтындар үшін сурет салды. Робинсонның туындыларын әлемнің көптеген жеке коллекцияларында, сондай-ақ Солтүстік Ирландия мемлекеттік қызметі, Ольстер мұражайы және Белфаст Королева университеті сияқты қоғамдық коллекцияларда кездестіруге болады.