1978 жылғы АҚШ Гран-присі: Watkins Glen жарысы

Кіріспе

1978 жылғы АҚШ Гран-приі – 1978 жылғы 1 қазанда Нью-Йорк штатының Уоткинс-Глен қаласындағы Уоткинс-Глен Гран-при жарыс трассасында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл жарыс 1978 жылғы 2 сәуірде Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында өткен АҚШ Батыс Гран-приінен ерекшелену үшін АҚШ Шығыс Гран-приі деп те аталды. Алдыңғы Италия Гран-приінде Марио Андретти жүргізушілер чемпионатында жеңіске жетті. Уоткинс-Гленде Андретти өзінің Lotus 79 көлігін 150 000-нан астам көрерменнің алдында полюльдік позицияға қойды, бірақ «Феррари» командасының Карлос Рютеманн 1978 жылғы АҚШ-та өткен екі жарыстың екеуін де австралиялық Алан Джонстан 19 секундқа басып өтті. Андретти жарыс басталғаннан кейін тежегіштерде ақаулықтарды бастан кешірді және қозғалтқышы бұзылып жарыстан шықты.

Негізгі және практикалық сессиялар

Ронни Питерсон Италия Гран-приінде бірнеше көлік соқтығысы салдарынан қаза тапты. Жарыс аяқталғаннан кейін, Гран-при жүргізушілері қауымдастығы (GPDA) Риккардо Патрезеге қатысты отырыс өткізді, оны GPDA апатқа кінәлі деп айыптады. GPDA 1978 жылғы АҚШ Гран-приіне қатысуын тоқтату үшін Патрезеге қарсы сотқа шағымданып, ол қабылданды. Монцадағы қаза болған апатқа өзін кінәлі деп санамайтын Патрезе бұл әрекетке ашуланып, жарыстың өтуін тоқтатуға тырысты, бірақ нәтижесіз болды. Бұл жарыста және Канададағы келесі жарыста қайтыс болған Питерсонның орнына Жан Пьер Жариер келді. Жұма күні ауа райы жылы және күннөлді болды, Андретти 1:39.82 көрсеткішімен жаңа трасса рекордын орнатты. Кейін ол оны 1:38.92-ге дейін төмендетті, бұл Рейтеманның «Феррари» және канадалық жаңадан келген Жиль Вильнёвтің алдында, содан кейін Ники Лауда мен Джон Уотсонның екі «Брабхам» көлігінен озып кетті. Америкалық Бретт Лунгер, Формула-1-дегі соңғы жарысына қатысуға дайын болды, ол Монцада Питерсонның өмірін қиған алғашқы айналымдағы соқтығыс салдарынан зақымдалған «Макларен» орнына алғаш рет «Энсин» руліне отырды. Боби Рахал Формула Атлантикадан Джоди Шектермен жұптасу үшін шақырылды, ал канадалық Уолтер Вольф алғаш рет екі көлікпен жарысқа қатысты. Өзінің алғашқы F1 жарысында сақтықпен бастаған Рахал, жұма күні түстен кейінгі жаттыруларда бір секундтан астам уақытты қысқартты, содан кейін сенбі күні тағы жарты секундты қысқартты және 20-шы орынды иеленді. Сенбі күні соққан қатты жел салдарынан тек сегіз жүргізуші көрсеткіштерін жақсартты, Алан Джонс соңғы айналымда үшінші орынға көтерілді. Желге қарамастан, Андретти өзінің ең жылдам көрсеткішін 1:38.114-ке дейін жақсартты, бұл Рейтеманнан бір секундтан астам артық. Жұма күнгі іліккеннен кейін Андретти машинасына қатты риза болды және: «Біз одан артығын жасай алмаймыз. Ол керемет. Мен не десем болады?» деді. Жарыс ұйымдастырушылары Андретти жеңіске жетсе, үлкен көрермендер арасында дүрбелең туындауы мүмкін деп қорқып, жарысқа дейін Марио мен оның әйелі Ди Эннге жеңімпаз кубогымен подиумда суретке түсуді ұсынды.

Ronnie Peterson had been killed following a multiple car pile up at the Italian Grand Prix. Following the race, the Grand Prix Drivers' Association (GPDA) had a meeting centering on Riccardo Patrese, who the GPDA blamed for the crash. The GPDA filed an injunction to bar Patrese from participating in the 1978 United States Grand Prix weekend, which was allowed. Patrese, who believed that he was not to blame for the fatal accident at Monza, was furious at this action taken, and he tried unsuccessfully to stop the race from taking place. Replacing the late Peterson for this race and the next one in Canada was Jean Pierre Jarier. Friday was warm and sunny, and Andretti set a new track record of 1:39.82. He later lowered that to 1:38.92, ahead of the Ferraris of Reutemann and Canadian rookie Gilles Villeneuve, then the two Brabhams of Niki Lauda and John Watson. American Brett Lunger, about to drive in his last Formula One race, was at the wheel of an Ensign for the first time, after his McLaren was damaged in the opening lap crash at Monza that claimed the life of Peterson. Bobby Rahal had been enlisted from Formula Atlantic to partner Jody Scheckter, as Canadian Walter Wolf was running two cars for the first time. Starting carefully in his first F1 drive, Rahal took more than a second off his lap time in the Friday afternoon session, then another half second on Saturday and qualified 20th. High winds on Saturday meant that only eight drivers improved their times, with Alan Jones jumping up to third spot on his last lap. Despite the wind, Andretti improved his pace setting time to 1:38.114, more than a second ahead of Reutemann. After Friday's qualifying, Andretti had been so pleased with his car that he said, "We don't know any more that we can do. She is so right. What can I say?" Race organizers feared that an Andretti win would trigger pandemonium in the massive crowd, and they had Mario and his wife, Dee Ann, pose for photos on the podium with the winner's trophy before the race.

Жарыс

Жексенбі күні аспан бұлтты болды, бірақ жаңбыр жауған жоқ. Таңертеңгі жаттығудың соңғы айналымында Андреттидің "Lotus" машинасының артқы осі "Anvil" бұрылысына (бельгиялық гонщик Икс 1976 жылы осы бұрылыста апатқа ұшырағаннан кейін "Икс бұрышы" деп аталды) кіргенде сол жағынан сынды. Машина бірнеше рет айналып, содан кейін кедергіге соқтығысып, артқы дөңгелегі түсіп қалды. Бұйымның сапасының нашар болуына бапты, ал екінші машинаны сынауға уақыт болмағандықтан Андретти жарысқа әріптесі Жан-Пьер Жариердің машинасымен қатысты. Стартта Андретти көш бастады, ал Эмерсон Фиттипальди мен Гектор Ребаке (13-ші және 23-ші орындарда) бірден қосқыштарын жарып жіберді. Ребаке жарыстан шықты, бірақ Фиттипальди машинасына жылдамдық беріп, бір айналым бойы салқындатып, содан кейін алаңды басып өтіп, бесінші орынға шықты. Бір айналымнан кейін Андретти Реутман мен Вильнёвтен төрт машина ұзындығымен алда болды. Олардан кейін Джонс, Лауда, Жариер, Хант, Уотсон және Шектер келе жатты. Машинада тежегіш проблемасы бар екенін білген Андретти Монцадағыдай оны жеңе аламын деп үміттенді. Бірден ол алда болуын жоғалта бастады. Үшінші айналымда Рютеман, төртінші айналымда Вильнёв оны озып кетті. "Ferrari" машиналары алға қашып бара жатқанда, 11-ші орындағы Жариер 11-ші айналымда алдыңғы дөңгелегінің тынысы таусылғандықтан оны ауыстыру үшін тоқтады. Жарысқа қайта кіргеннен кейін машина әлі де төмендеп тұрды, бірақ жанармай жүктемесі жеңілдеген кезде, ол жарыстың ең жылдам айналымын жасады, бұл оны үшінші орынға шығарар еді. Ортасыға жақындағанда "Ferrari" машиналары бірінші және екінші орындарда болды. 23-ші айналымда Вильнёвтің қозғалтқышы жарылып, Андреттиді екі айналым бұрын озып кеткен Джонс Реутманнан 35 секунд қалып, екінші орынды иеленді. 25-ші айналымда Лауда Андреттиді үшінші орынға озып кетті, ал үш айналымнан кейін Андреттидің қозғалтқышы жарылды. Шектер мен Жан-Пьер Жабуйльдің "Renault" машиналары төртінші орын үшін күресіп жатты, ал Лауда Андреттиден бір айналым кейін жарылып кеткен кезде үшінші орынға ие болды. Жариер олардың артынан тез жақындап келе жатты. Жабуиллдің тежегіштері бұзылғанда, оны Шектер мен Жариер қуып жете алды. Жариер екеуінен де озып, үшінші орынға шықты, ал Шектер де төртінші орынды қайта иелену үшін Жабуиллді озып кетті. Жариердің жарысы үш жарым айналым қалғанда отыны бітіп, Шектерге соңғы тұғырыққа жол берді. Реутман Джонстан шамамен 20 секундқа алда болып, мансабындағы сегізінші Гран-при жеңісін, АҚШ-тағы үшінші жеңісін тойлады. Жабуиллдің төртінші орыны "Renault" үшін алғашқы ұпайларды және турбоқозғалтқыштың алғашқы ұпайларын әкелді; бірнеше жыл ішінде турбоқозғалтқыштар Формула-1-де басымдық танытты.

Sunday produced threatening skies, but no rain. On the last lap of the morning warm up, the rear stub axle on Andretti's Lotus broke in the left hander entering The Anvil (nicknamed "Ickx's Corner" after a crash the Belgian had there in 1976). The car spun several times and then hit the barrier, knocking off a rear wheel. Faulty material in the part was blamed, and, with no time to test the spare car, Andretti used his teammate Jean Pierre Jarier's car for the race. At the start, Andretti took the lead, while Emerson Fittipaldi and Héctor Rebaque (in 13th and 23rd places) both immediately burned out their clutches. Rebaque's race was over, but Fittipaldi managed to get his car in gear, nursed it around for a lap while it cooled off, and then drove through the field to finish fifth. After one lap, Andretti had a four car length lead over Reutemann and Villeneuve. They were followed by Jones, Lauda, Jarier, Hunt, Watson and Scheckter. Knowing the car had a brake problem, Andretti was hoping he could cope with it, as he had at Monza. Immediately, his lead began to disintegrate. On lap three, Reutemann went by, and on lap four, Villeneuve. As the Ferraris pulled away, Jarier came in on lap 11 from 11th place to change a deflating front tire. After going back out, the car was still bottoming, but once his fuel load lightened, he set the race's fastest lap, which would have qualified him third. Nearing the halfway point, the Ferraris were running first and second. Then, on lap 23, Villeneuve's engine blew a piston, and Jones, who had overtaken Andretti two laps earlier, inherited second, 35 seconds behind Reutemann. On lap 25, Lauda passed Andretti for third, and three laps later, Andretti's engine blew. Scheckter and Jean Pierre Jabouille's Renault were battling for fourth, which became third when Lauda also blew up just a lap after Andretti. Jarier was immediately behind them and closing rapidly. When Jabouille ran into brake trouble, he was caught by both Scheckter and Jarier. Jarier went by both of them to take third, while Scheckter also passed Jabouille to regain fourth. Jarier's race ended with three and a half laps to go when he ran out of fuel, giving Scheckter the final podium position. Reutemann came home almost twenty seconds ahead of Jones to take the eighth Grand Prix win of his career, the third in the US. Jabouille's fourth place scored the first points for Renault and the first for a turbocharged engine; within a few years, turbocharged engines dominated Formula One.

Іріктеу

Поз. Жүргізуші Конструктор Уақыт/Гап 1 Марио Андретти Лотус–Форд 1:38.114 2 Карлос Реутман Феррари +1.065 3 Алан Джонс Уильямс–Форд +1.628 4 Гиллес Вильнёв Феррари +1.706 5 Ники Лауда Брабхам–Альфа Ромео +1.868 6 Джеймс Хант Макларен–Форд +1.877 7 Джон Уотсон Брабхам–Альфа Ромео +1.886 8 Жан Пьер Жариер Лотус–Форд +1.920 9 Жан Пьер Ябуиль Рено +2.022 10 Жак Лаффит Лиджиер–Матра +2.114 11 Джоди Шектер Вольф–Форд +2.648 12 Патрик Депайе Тиррелл–Форд +2.714 13 Эмерсон Фиттипальди Фиттипальди–Форд +2.893 14 Ханс Йоахим Штук Шадоу–Форд +3.567 15 Кеке Росберг АТС–Форд +3.659 16 Дидье Пирони Тиррелл–Форд +3.701 17 Клей Регаццони Шадоу–Форд +3.741 18 Патрик Тамбе Макларен–Форд +3.860 19 Дерек Дали Энсин–Форд +4.065 20 Бобби Рахал Вольф–Форд +4.315 21 Рене Арну Суртсиз–Форд +4.427 22 Рольф Штоммелен Эрроуз–Форд +4.627 23 Эктор Ребаке Лотус–Форд +4.914 24 Бретт Лангер Энсин–Форд +4.953 25 Майкл Блекемолен АТС–Форд +5.458 26 Артуро Мерцарио Мерцарио–Форд +6.172 27 Беппе Габбиани Суртсиз–Форд +7.041
*Қызыл түспен көрсетілген орындар ілікпей қалғандарды білдіреді.

Жарыс

Орын № Тәуекелсіздік жүргізушісі Конструктор Тыныс Лаптар Уақыт/Шығын Төртінші қатар Ұпайлар 1 11 Карлос Рейтеманн Ferrari 59 1:40:48.800 2 9 2 27 Алан Джонс Williams Ford 59 +19.739 сек 3 6 3 20 Джоди Шектер Wolf Ford 59 +45.701 сек 11 4 4 15 Жан-Пьер Жабуиль Renault 59 +1:25.007 9 3 5 14 Эмерсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 59 +1:28.089 13 2 6 8 Патрик Тамбай McLaren Ford 59 +1:50.210 18 1 7 7 Джеймс Хант McLaren Ford 58 +1 Лап 6 8 22 Дерек Дали Ensign Ford 58 +1 Лап 19 9 18 Рене Арну Surtees Ford 58 +1 Лап 21 10 3 Дидье Пирони Tyrrell Ford 58 +1 Лап 16 11 26 Жак Лаффит Ligier Matra 58 +1 Лап 10 12 21 Бобби Рахал Wolf Ford 58 +1 Лап 20 13 23 Брет Лангер Ensign Ford 58 +1 Лап 24 14 17 Клей Регаццони Shadow Ford 56 +3 Лап 17 15 55 Жан-Пьер Жарье Lotus Ford 55 Оттықтан тыс 8 16 36 Рольф Штоммелен Arrows Ford 54 +5 Лап 22 Шығын 37 Артуро Мерцарио Merzario Ford 46 Коробка ауыстыру 26 Шығын 9 Майкл Блекемолен ATS Ford 43 Май ағуы 25 Шығын 1 Ники Лауда Brabham Alfa Romeo 28 Қозғалтқыш 5 Шығын 5 Марио Андретти Lotus Ford 27 Қозғалтқыш 1 Шығын 2 Джон Уотсон Brabham Alfa Romeo 25 Қозғалтқыш 7 Шығын 4 Патрик Депайе Tyrrell Ford 23 Дөңгелек 12 Шығын 12 Жилль Вильнев Ferrari 22 Қозғалтқыш 4 Шығын 10 Кеке Росберг ATS Ford 21 Жеткізу құрылымы 15 Шығын 16 Ханс Йоахим Штук Shadow Ford 1 Отын жүйесі 14 Шығын 25 Гектор Ребаке Lotus Ford 0 Айналмалы 23 DNQ 19 Беппе Габбиани Surtees Ford Дереккөз: