Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теориялық ұғымдарды түсіну деңгейлері
Levels at which theoretical concepts can be understood
Социологиялық абстракция – теориялық ұғымдарды түсінуге болатын әртүрлі деңгейлерді көрсетеді. Ол социологиялық ұғымдарды объективтеу және қарапайымдау құралы болып табылады. Бұл идея абстракция туралы философиялық түсінікке өте ұқсас. Социологиялық абстракцияның екі негізгі деңгейі бар: социологиялық ұғымдар және операциялық социологиялық ұғымдар. Социологиялық ұғым – әлемнің белгілі бір бөлігін қарапайым түрде бейнелейтін ой-шағылыс құралы. Ой-шағылыс құралының мысалы – тап туралы идея, немесе табысқа, мәдениетке, билікке немесе басқа да анықтамалық белгілеріне сүйене отырып екі топты ажырату. Операциялық анықтама – нақты, қайталамалы процедураларды көрсетеді, олар сенімді түрде ажыратылған, өлшенетін нәтиже береді. Ұғымдар абстрактілі күйде де қалуы мүмкін, немесе оларды операциялық етуге болады. Социологиялық ұғымды операциялық ету оны қалай өлшеу керектігін анықтап, нақты деңгейге көтереді. Мысалы, әлеуметтік тап ұғымын адамдардың табысын өлшеу арқылы операциялық етуге болады. Операциялық етуден кейін, сізде социологиялық ұғымның нақты бейнесі пайда болады.
Sociological abstraction refers to the varying levels at which theoretical concepts can be understood. It is a tool for objectifying and simplifying sociological concepts. This idea is very similar to the philosophical understanding of abstraction. There are two basic levels of sociological abstraction: sociological concepts and operationalized sociological concepts. A sociological concept is a mental construct that represents some part of the world in a simplified form. An example of a mental construct is the idea of class, or the distinguishing of two groups based on their income, culture, power, or some other defining characteristic(s). An operational definition specifies concrete, replicable procedures that reliably produce a differentiated, measurable outcome. Similarly, concepts can remain abstract or can be operationalized. Operationalizing a sociological concept takes it to the concrete level by defining how one is going to measure it. Thus, with the concept of social class one could operationalize it by actually measuring people's income. Once operationalized, you have a concrete representation of a sociological concept.
Талдау деңгейлері
Социологиялық абстракцияның негізгі деңгейлерімен қатар, социологиялық теориялардың нәтижесінде социологиялық ұғымдар көбінесе бірнеше деңгейде түсіндіріледі. Социологиялық теориялар социологиялық ұғымдар арасындағы қатынастарды жорамалдайды. Әдетте, социологиялық теорияландырудың үш деңгейі бар, олар талдау деңгейлері деп те аталады:
In addition to the basic levels of sociological abstraction, sociological concepts are often understood at multiple levels as a result of sociological theorizing. Sociological theories postulate relationships between sociological concepts. It is generally understood that there are three levels of sociological theorizing, also known as levels of analysis:
Шығу тегі
Әлеуметтік абстракция терминіне нақты анықтама берудегі қиындық, оған жалпыға қабылданған анықтаманың жоқ екендігінде. Социологиядағы абстракцияның алғашқы нысаны 1950-ші жылдары социолог Талкотт Парсонс тарапынан талқыланғанмен, оның 1951 жылғы "Әлеуметтік жүйе" еңбегінде нақты анықтама берілмеген. Оның орнына, ол социологиялық теорияның абстрактілі элементін баса көрсетіп, теорияны құрайтын және оған сілтеме жасайтын объект арасындағы айырмашылықты атап өтті. Сондай-ақ, қандай да бір нәрсе абстрактілі тұжырымдамалық схемаға енгізілгеннен кейін ғана фактіге айналатынын айтты. Келесі жылдары Роберт К. Мертон, К. Райт Миллс, Пол Лазарсфельд және басқа да теоретиктер бұл мәселені талқылап, Парсонстың абстракция жөніндегі жұмысын түрлі жағынан сынға алды. 1950-ші жылдары пікірталас шарықтасқан кезде, бұл ұғым төңірегіндегі дебат тым күрделі болып, Парсонс бағытындағы жасанды талдау түріне ұласу қаупі туды.
The issue with associating a concrete definition to the term sociological abstraction, is that there is no universally accepted definition. Although the earliest form of abstraction in sociology was discussed by sociologist Talcott Parsons in the 1950s, his work in The Social System (1951) failed to identify an exact definition. Rather, he emphasized the abstract element of sociological theory and made the distinction between what constitutes a theory, on one hand, and the object it refers to, on the other. He also argued that something becomes a fact first when it has been incorporated into an abstract conceptual scheme. In the following years, the topic was discussed by Robert K. Merton, C. Wright Mills, Paul Lazarsfeld, along with other theorist, who criticized parson work on abstraction in a variety of ways. During its peak of discussion in the 1950s, the debate over the concept became so intricate, it risked being disembedded and artificial type of analysis along the lines of Parsons.
Қазіргі заманғы абстракциялау
Алдыңғы зерттеулер ұйымдастырудың маңыздылығын баса көрсеткенмен, ұйымның өзі туралы аз айтылған. Қазіргі әлеуметтанушылар ұйымды қалай анықтауға, бейнелеуге және түсіндіруге назар аударады. Ұйым – бұл күрделі жүйедегі жай ғана ерекшеленетін бөліктердің өзара әрекеттесуі. «Абстракция және механизмдер ұйымы» деген мақала абстракцияның ұйымдастырылуын көрсететін түрлі модельдерді егжей-тегжейлі қарастырады. Олар түрлі факторлардың өзара әрекеттесуін көрнекті түрде бейнелейді және механизмдер арасындағы себеп-салдар байланысын ашып көрсетеді. Мысалы, FFL моделі абстракцияның маңызды бір жағын түсіндіреді. Егжей-тегжейді жіберу арқасында маңызды факторларды, маңызсыз факторлардан ажыратуға болады. Яғни, модельдегі басқа да қажетсіз мәліметтер болмағанда, абстракцияланған түсініктің қажетті аспектілері мен байланыстарын ұстап алу оңайырақ.
While previous studies emphasize the importance of organization, little is said about organization itself. Sociologists today focus on how organization is discerned, represented, and explained. Organization is a matter of interactions between casually differentiated parts within a complex system. The article Abstraction and the Organization of Mechanisms, goes into detail with a variety of models which represent the organization of abstraction. They visually represent the interaction between different factors and highlight casual connectivity between mechanisms. As an example, the FFL model clarifies an important aspect of abstraction. Omitting detail permits one to distinguish those underlying factors that matter from those that do not. In other words, it is easier to capture the relevant aspects and connections of the abstracted concept, when other less relevant details, are absent from the model.