Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қозғалысты шектейтін ауыр ауру
Painful disease restricting movement
Первикалық мұздаған иықтың белгілері үш немесе төрт кезеңге бөлінеді. Кейде иық тоңазып қалғанға дейін үш айға дейін алдын ала дамып, продромальды кезеңі сипатталады. Осы кезеңде адамдар қозғалыс шегінде өткір ауырсынуды, тынышқанда сырқыраған ауырсынуды және ұйқының бұзылуын сезінеді. Бірінші кезең: "Тоңу" немесе ауырсыну кезеңі, ол алты аптадан тоғыз айға дейін созуы мүмкін, және пациентте ауырсыну баяу басталады. Ауырсыну күшейген сайын иықтың қозғалмалылығы төмендейді. Екінші кезең: "Тоңған" немесе жабысқақ кезеңде ауырсыну баяу жеңілдейді, бірақ қатыстылық сақталады. Бұл кезең әдетте төрттен он екі айға дейін созылады. Үшінші кезең: "Ери" немесе қалпына келтіру кезеңі, иықтың қозғалмалылығы біртіндеп қалыпқа оралады. Бұл әдетте 5 айдан 26 айға дейін созылады. Физикалық тексеру нәтижелеріне белсенді және пассивті қозғалыс диапазонындағы барлық жазықтықтарда қозғалыс шектелуі кіреді. Бұл иық соқтығысу синдромы немесе ротаторлық манжетаның тендиниті сияқты жағдайлардан өзгеше, онда белсенді қозғалыс диапазоны шектеледі, бірақ пассивті қозғалыс диапазоны қалыпты болады. Кейбір иық тексеру әдістерін ауырсыну салдарынан орындау мүмкін болмайды.
The symptoms of primary frozen shoulder have been described as having three or four stages. Sometimes a prodromal stage is described that can be present up to three months prior to the shoulder freezing. During this stage people describe sharp pain at end ranges of motion, achy pain at rest, and sleep disturbances. Stage one: The "freezing" or painful stage, which may last from six weeks to nine months, and in which the patient has a slow onset of pain. As the pain worsens, the shoulder loses motion. Stage two: The "frozen" or adhesive stage is marked by a slow improvement in pain but the stiffness remains. This stage generally lasts from four to twelve months. Stage three: The "thawing" or recovery, when shoulder motion slowly returns toward normal. This generally lasts from 5 to 26 months. Physical exam findings include restricted range of motion in all planes of movement in both active and passive range of motion. This contrasts with conditions such as shoulder impingement syndrome or rotator cuff tendinitis in which the active range of motion is restricted but passive range of motion is normal. Some exam maneuvers of the shoulder may be impossible due to pain.
Себептер
Адгезивті капсулиттің себептері толыққанды түсініксіз, бірақ жоғары тәуекелмен байланысты бірнеше фактор бар. Екіншілік жабысқақ капсулиттің қауіп факторларына жарақат немесе хирургиялық араласу салдарынан туындайтын ұзаққа созылған қимылсыздық жатады. Алғашқы, немесе идиопатиялық жабысқақ капсулиттің қауіп факторларына көптеген жүйелік аурулар кіреді, мысалы, қант диабеті, инсульт, өкпе аурулары, шекті тіндер аурулары, қалқанша безі аурулары, жүрек аурулары, аутоиммундық аурулар және Дюпютреннің келіңсіз қырысуы. 1-ші және 2-ші типті қант диабетінің екеуі де осы жағдайдың қауіп факторы болып табылады.
The causes of adhesive capsulitis are incompletely understood; however, there are several factors associated with higher risk. Risk factors for secondary adhesive capsulitis include injury or surgery leading to prolonged immobility. Risk factors for primary, or idiopathic adhesive capsulitis include many systemic diseases, such as diabetes mellitus, stroke, lung disease, connective tissue diseases, thyroid disease, heart disease, autoimmune disease, and Dupuytren's contracture. Both type 1 diabetes and type 2 diabetes are risk factors for the condition.
Диагностика
Адгезивті капсулит ауру тарихы мен физикалық тексеру арқылы диагностикаланады. Көбінесе бұл диагноз басқа себептерден туындаған иық ауруы мен қозғалыс шектеулерін жоққа шығарғаннан кейін қойылады. Физикалық тексеру кезінде, егер активті қозғалыс диапазонының шектері пассивті қозғалыс диапазонының шектерімен бірдей немесе ұқсас болса, адгезивті капсулиттің диагнозы қойылуы мүмкін. Ең көп шектелген қозғалыс – иықтың сыртқа бұрылуы. Диагностика үшін бейнелеу зерттеулері міндетті емес, бірақ басқа ауырсыну себептерін жоққа шығару үшін қолданылуы мүмкін. Рентгенография көбінесе қалыпты болады, бірақ адгезивті капсулиттің бейнелеу белгілері ультрадыбыс немесе контрастсыз МРТ-де көрінуі мүмкін. Ультрадыбыс және МРТ 3 мм-ден артық ені бар коракоумеральды байламды бағалау арқылы диагноз қоюға көмектеседі, мұндай байламның анықталуы 60% сезімталдық және 95% ерекшелікке ие. T1 тізбегінде қараңғы сигнал ретінде, ал T2 тізбегінде ісіну және қабынумен бірге, адгезивті капсулитпен ауырған иықтарда білік қапшығы мен "ротаторлық аралықта" фиброздық өзгерістер мен қалыңдау байқалады. Ультрадыбыс зерттеуінде ротаторлық аралықта бицепстің ұзын басын қоршап тұрған гипоэхоикалық материал табылуы мүмкін, бұл фиброзды көрсетеді. Ауырсыну кезеңінде мұндай гипоэхоикалық материал Доплерлік ультрадыбыспен қан тамырларының жоғарылауын көрсетуі мүмкін. Сұр шкалалы ультрадыбыс жоғары сезімталдығы мен ерекшелігіне байланысты адгезивті капсулитті уақтылы диагностикалауда маңызды рөл атқарады. Бұл әдіс кеңінен қолжетімді, ыңғайлы және экономикалық тиімді. Ультрадыбыс арқылы коракоумеральды байламның қалыңдауы, төменгі капсула/білік қуысы капсуласының қалыңдауы, ротаторлық аралықтағы патологиялық өзгерістер, сондай-ақ иықтың қозғалыс диапазонының шектелуі анықталады. Иық буынындағы скапулогумеральды ырғақтың өзгеруіне байланысты қозғалыс диапазоны шектеледі. Скапуланың өзгерген кинематикасы алдыңғы және артқы еңкейуді, төменгі бұрылуды және депрессияны, сондай-ақ сыртқы бұрылуды шектейді. Осы шектеулердің барлығы скапуланы тым жоғары бұруға әкеледі. Скапуланың артқы еңкейуінің шектелуі төменгі тісті бұлшық, алдыңғы капсула және кіші кеуде бұлшықтарының тартылуына байланысты. Ромбоидтардың, жоғарғы трапецияның және жоғарғы капсуланың тартылуына байланысты төменгі бұрылу және депрессия шектеледі. Тиісті сезімталдық көрсеткіштері 64.4, 82.1, 82.6 және 94.3, ал тиісті ерекшелік деңгейлері 88.9, 95.7, 93.9 және 90.9 болды.
Adhesive capsulitis can be diagnosed by history and physical exam. It is often a diagnosis of exclusion, as other causes of shoulder pain and stiffness must first be ruled out. On physical exam, adhesive capsulitis can be diagnosed if limits of the active range of motion are the same or similar to the limits to the passive range of motion. The movement that is most severely inhibited is external rotation of the shoulder. Imaging studies are not required for diagnosis, but may be used to rule out other causes of pain. Radiographs will often be normal, but imaging features of adhesive capsulitis can be seen on ultrasound or non contrast MRI. Ultrasound and MRI can help in diagnosis by assessing the coracohumeral ligament, with a width of greater than 3 mm being 60% sensitive and 95% specific for the diagnosis. Shoulders with adhesive capsulitis also characteristically fibrose and thicken at the axillary pouch and "rotator interval", best seen as a dark signal on T1 sequences with edema and inflammation on T2 sequences. A finding on ultrasound associated with adhesive capsulitis is hypoechoic material surrounding the long head of the biceps tendon at the rotator interval, reflecting fibrosis. In the painful stage, such hypoechoic material may demonstrate increased vascularity with Doppler ultrasound. Grey scale ultrasound can play a key role in timely diagnosis of adhesive capsulitis due to its high sensitivity and specificity. It is also widely available, convenient, and cost efficient. Thickening in the coracohumeral ligament, inferior capsule/ axillary recess capsule, and rotator interval abnormality, as well as restriction in range of motion in the shoulder can be detected using ultrasound. The range of motion is prohibited due to scapulohumeral rhythm changes occurring in the shoulder joint. The altered scapular kinematics can restrict anterior and posterior tilting, downward rotation and depression as well as external rotation. All of these restrictions lead the scapula to be excessively upwardly rotated. The restriction of the scapular posterior tilt is due to tightness in the lower serratus anterior, anterior capsule and the pectoralis minor. Downward rotation and depression are restricted due to the tightness of the rhomboids, upper trapezius and the superior capsule. Respective sensitivity values were 64.4, 82.1, 82.6, and 94.3, and respective specificity levels were 88.9, 95.7, 93.9, and 90.9.
Емдеу
Мұздатылған иықтың алғашқы таңдалған ем түрі хирургиялық емес емдеу болып табылады. Кез келген нақты бір тәсілді қолдауға күшті дәлелдер жоқ; шын мәнінде, кейбір шолулар бірнеше емдеуді біріктіретін көп түрлі тәсілдер тиімдірек екенін көрсетеді. Өкінішке орай, дәрі-дәрмектің әсері ұзақ сақталмайды. Әсіресе, ауызға қабылданатын кортикостероидтерді жабысқақ капсулитті емдеу үшін үнемі қолдануға болмайды, себебі оларды ұзақ мерзім бойы қолданумен байланысты қауіптер бар және ұзақ мерзімді пайдасы анықталмаған.
There is consensus that non surgical management is the initial treatment of choice for frozen shoulder. There is no strong evidence to favor any particular approach; in fact, some reviews suggest that multi modal approaches combining several treatments are better. Unfortunately, the effects of medication are not long lasting. Oral corticosteroids in particular should not be used consistently to treat adhesive capsulitis, because of the dangers associated with long term use and the lack of long term benefit.
Дене шынықтыру және физиотерапия
Иықтарды созу және күшейту жаттығулары иықтардың қызметін жақсартады және ауырсынуды азайтады. Интраартикулярлы кортикостероид инъекцияларын қолданғанда, жаттығулардың қысқа мерзімді жеңілдетуге әсері айтарлықтай болған жоқ, бірақ жекелеген зерттеулерде кейбір пайдалы нәтижелер байқалды. Жаттығуларды бақылау астында жасау, үйде бақылаусыз жасауға қарағанда тиімдірек екені анықталды. Гидродилатация немесе дистензиялық артрография мәселелі. Дегенмен, кейбір зерттеулер дистензиялық артрографияның ауырсынуды азайтуға, қозғалыс диапазонын және функцияны жақсартуға оң әсер ететінін көрсетеді. Жақыншама байланыстарды (тұтануларды) жою үшін жалпы анестезия астында иықтың манипуляциясы кейде қолданылады.
Shoulder stretching and strengthening exercises improve shoulder function and decrease pain. When using intra articular corticosteroid injections, the effects of exercise on short term relief were not significant, although individual studies found some benefits. It has been found that performing exercises under supervision is more effective than unsupervised exercise at home. Hydrodilatation or distension arthrography is controversial. However, some studies show that arthrographic distension may play a positive role in reducing pain and improve range of movement and function. Manipulation of the shoulder under general anesthesia to break up the adhesions is sometimes used.
Хирургиялық операция
Егер консервативті шаралар тиімсіз болса, хирургиялық емді қолдануға болады. Ұзаққа созылған және ауыр жағдайларда жабысуларды кесу (капсулалық босату) операциясы қажет болуы мүмкін; бұл процедура көбінесе артроскопия арқылы жасалады. Иықтың басқа да проблемаларын, мысалы, субакромиалдық бурсит немесе ротаторлық манжеттің жарылуын хирургиялық бағалау қажет болуы мүмкін. Емге көнбеген жабысқақ капсулит ашық хирургиялық емге жауап беруі мүмкін. Бұл техника хирургқа иық қозғалысын шектеуге себеп болатын мәселені, мысалы, иық-қолқа байланысының және ротаторлық аралықтың қысқаруын анықтап, түзетуге мүмкіндік береді.
If conservative measures are unsuccessful, surgery can be trialed. Surgery to cut the adhesions (capsular release) may be indicated in prolonged and severe cases; the procedure is usually performed by arthroscopy. Surgical evaluation of other problems with the shoulder, e. g., subacromial bursitis or rotator cuff tear, may be needed. Resistant adhesive capsulitis may respond to open release surgery. This technique allows the surgeon to find and correct the underlying cause of restricted shoulder movement such as contracture of coracohumeral ligament and rotator interval.
Болжам
Клейдік капсулиттің көп жағдайы өздігінен шектеледі, бірақ толыққанды жазылуына 1-3 жыл уақыт қажет болуы мүмкін. Зардап шеккен адамдардың 20-50 пайызында ауырсыну мен қатаю толыққанды түрде жойылмайды. Диабеті бар адамдарда бұл көрсеткіш жоғары (10-46%). Емшек операциясынан кейін, белгілі асқынуларға иықтың қозғалыс диапазонының (ROM) жоғалтылуы және зардап шеккен қолдың функционалдық ұтқырлығының төмендеуі жатады. Балалар мен 40 жасқа дейінгі адамдарда бұл жағдай сирек кездеседі, ең көп таралған жасы 40-70 аралығы. Бұл жағдай әйелдерде ерлерге қарағанда жиірек кездеседі (пациенттердің 70% -ы 40-60 жас аралығындағы әйелдер). Диабет, инсульт, өкпе аурулары, ревматоидты артрит немесе жүрек аурулары бар адамдарда иықтың қатану қаупі жоғары. Диабеті бар адамдарда симптомдар диабеті жоқ адамдарға қарағанда ұзаққа созылуы мүмкін.
Most cases of adhesive capsulitis are self limiting, but may take 1 to 3 years to fully resolve. Pain and stiffness may not completely resolve in 20 to 50 per cent of affected people. Rates are higher in people with diabetes (10–46%). Following breast surgery, some known complications include loss of shoulder range of motion (ROM) and reduced functional mobility in the involved arm. Occurrence is rare in children and people under 40. with the highest prevalence between 40 and 70 years of age. The condition is more common in women than in men (70% of patients are women aged 40–60). People with diabetes, stroke, lung disease, rheumatoid arthritis, or heart disease are at a higher risk for frozen shoulder. Symptoms in people with diabetes may be more protracted than in the non diabetic population.