Ганновер қаласындағы Георгенгартен саябағы

Кіріспе

Георг-Гарден – Германияның Ганновер қаласындағы Херренхаузен ауданының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан пейзаждық бақ. Ол Херренхаузен бақтарының құрамына кіреді.

Тарих

1700 жылы Лейн өзенінің бұрынғы тасқын алаңында бірнеше дворяндарға арналған сарайлы мүліктер салынды. 1726 жылы Герренхаузер аллеясы (Herrenhäuser Allee) бақтардың арасынан өтіп, Ганноверді Герренхаузен сарайы мен қаланың шетіндегі бақтарымен байланыстырды; оның ұзындығы шамамен бір географиялық мильге жуық, және төрт қатар липа ағашынан тұрады. 1768 жылы неміс генерал-лейтенанты және өнер жинаушы Иоганн Людвиг, рейхсграф фон Вальмоден-Гимборн осы бақтардың бір бөлігін сатып алып, Вальмоденгартенге (Wallmodengarten) біріктірді. 1780 және 1782 жылдар аралығында ол өзінің антикалық жинағын көрсету үшін Wallmodenschloss (Wallmodenpalais деп те аталады) сарайын салды. 1814 жылдан бері Ганновердің королі болған Георг III, 1817 жылы Ганновердің патшалық бақтарын кеңейту үшін Вальмоден сарайын және Вальмоден бағын сатып алды. 1818 жылдан бастап сарай Георгенпале (Georgenpalais) деп, ал бақ Георгенгартен (Georgengarten) деп аталды. 1826 жылы сәулетші және инженер Георг Людвиг Фридрих Лавес Wallmodenschloss-тың оң және сол жақтарына екі кіші қанатты жобалады. 1828 жылдан 1843 жылға дейін ресми бақ ағылшын стиліндегі ландшафтық баққа айналдырылды. Бұрынғы су жолдары, арналар және т.б. кеңейтіліп, көлге айналдырылды. 1835 және 1841 жылдар аралығында сол кездегі бас бағбан Кристиан Шомбург кейбір өзгерістерге жауапты болды. Осы жылдары Лавес жобалаған үш көпір салынды: 1837 жылы – Fahrbrücke, 1840 жылы – Augustenbrücke, және сол жылы – Friederikenbrücke. Соңғысы – үш көпірдің қазірге дейін сақталған жалғыз көпірі. Бүгінде ол Георгенгартен мен Герренхаузен бақтарындағы Үлкен бақшаны (Großer Garten) байланыстырады. 1857 жылы Херренхаузер аллеясының қала жағында Лавес жобалаған қақпа салынды. Бұл қақпа Königsworther Platz (Кенигсвортер алаңы) мен аллеяны, Георгенгартенді бөліп тұрды. 1960 жылдары қақпа бұзылды, бірақ 2007 жылы қалған түпнұсқа бөліктері бар көшірмесі орнатылды. XIX ғасырдың соңында Наполеон әскерлері Херренхаузер аллеясын толығымен кесуге ниеттенді, бірақ нан пісіруші және астық сатушы Иоганн Герхард Гельмке (1780–1844) 3000 талер төлеп аллеяны құтқарды. Гельмке еңбегін құрметтеу үшін аллеяның жанына ескерткіш тас орнатылды. 1921 жылы Ганновер қаласы Георгенгартен мен Георгенпалесті сатып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Георгенпале Корольдік әуе күштерінің шабуылынан қатты зақымдалды. Георгенгартенде көкөніс өсірілді. Соғыстан кейінгі әскери оккупация жылдарында ағылшын әскерлік көліктерінен ағып шыққан май мен жанар май ескі Херренхаузер аллеясының көптеген липа ағаштарына зиян келтірді. Оларды толыққанды қалпына келтіру 1970 жылға дейін созылды. 1949 жылдан бастап Георгенпалестің меншігі Вильгельм Буш қоғамына берілді, бұл қоғам атақты неміс карикатурисі, суретшісі және ақыны Вильгельм Буштің есімімен аталады. Кейіннен олар ғимараттың зақымдалған шығыс қанатын қайта жаңартты.

Around 1700, country estates for several noblemen were established in the former flood plain of the river Leine. In 1726, the Herrenhäuser Allee (Herrenhausen alley) was planted just through the gardens, connecting Hanover with the royal palace and gardens of Herrenhausen in the boroughs of the city; it is almost exactly one geographical mile long, and consists of four rows of lime trees. In 1768 the German lieutenant general and art collector Johann Ludwig, Reichsgraf von Wallmoden Gimborn acquired some of these gardens and merged them into the Wallmodengarten. Between 1780 and 1782 he built his own palace there, the Wallmodenschloss (also called Wallmodenpalais) to house his antiquities collection. In order to enlarge the royal gardens of Hanover, the Wallmoden palace and the Wallmoden garden 1817 were sold to George III, who had been King of Hanover since 1814. From 1818 on, the palace was named Georgenpalais and the gardens name changed into Georgengarten. In 1826 the architect and engineer Georg Ludwig Friedrich Laves designed two smaller wings adjacent to the left and right side of the Wallmodenschloss. From 1828 until 1843 the formal garden was redesigned as an English style landscape garden. Former water features, canals and so on, were enlarged into a pond. Between 1835 and 1841 the then head gardener, Christian Schaumburg, was responsible for some redesign. During these years, three bridges designed by Laves were built: 1837 the Fahrbrücke, in 1840 the Augustenbrücke, and in the same year, the Friederikenbrücke. The latter is the only remaining bridge of the three. Today it connects the Georgengarten and the Great Garden (Großer Garten) within the Herrenhausen Gardens. At the city end of the Herrenhäuser Allee, in 1857, a gate was built after plans made by Laves. The gate separated Königsworther Platz (Königsworther square) from the alley and the Georgengarten. In the 1960s, the gate was demolished, but in 2007, a replica with some remaining original parts was placed there. At the end of 19th century Napoleonic troops were going to cut down the whole Herrenhäuser Allee, but baker and grain dealer Johann Gerhard Helmcke (1780−1844) saved the alley by paying 3,000 Taler. To honour Helmcke's deed, a memorial stone was placed near the alley. In 1921 the City of Hanover bought both the Georgengarten and the Georgenpalais. During World War II the Georgenpalais was damaged severely by bombs during a Royal Air Force air raid. The Georgengarten was used to grow vegetables. In post war military occupation years, a lot of seeping engine oil and fuel of the British troop vehicles damaged many of the lime trees of the old Herrenhäuser Allee. Their step by step restoration took until the 1970s. Since 1949, ownership of the Georgenpalais was transferred to the Wilhelm Busch Society, a literary society named after the famous German caricaturist, painter and poet Wilhelm Busch. They later rebuilt the damaged eastern wing of the building.

Қазіргі қолданысы

Бүгінде үй карикатура мұражайы ретінде пайдаланылады және Вильгельм Буш мұражайы – Deutsches Museum für Karikatur und kritische Grafik деп аталады. Георгбақша қазір әйгілі Херренхаузен бақшасының бір бөлігі. Парктегі Лейбниц ғибадатханасы неміс ғалымы Готфрид Лейбництің құрметіне аталған. Алғашқыда ол 1787 және 1790 жылдар аралығында Ганновердегі әскери шеру алаңында (қазір Waterlooplatz деп аталады) салынды, кейін Георгбақшаға көшірілді. Бүгінде ол жазғы жылы кештерде танымал орын, әсіресе жастар мен жақын орналасқан Лейбниц университетінің студенттері жиі барады.