Кіріспе
ЭЫДҰ-ның оқу үлгерімін зерттеуі
Халықаралық студенттерді бағалау бағдарламасы (PISA) – Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) мүше және мүше емес елдерде 15 жастағы мектеп оқушыларының математика, ғылым және оқу салаларындағы оқу үлгерімін өлшеу арқылы білім беру жүйелерін бағалауға бағытталған дүниежүзілік зерттеу. Алғаш рет 2000 жылы жүргізіліп, содан кейін үш жыл сайын қайталанды. Оның мақсаты – елдерге білім беру саясатын және нәтижелерін жақсартуға көмектесетін салыстырмалы деректерді ұсыну. Ол мәселелерді шешу және танымдық қабілеттерді өлшейді. 2022 жылғы деректерді жинау нәтижелері 2023 жылдың желтоқсанында жарияланды.
ықпал етуі және әсері
PISA және осыған ұқсас халықаралық стандартталған білім беру жетістіктерін бағалау ұлттық және халықаралық деңгейде білім беру саясатын қалыптастыру процесінде көбірек қолданылуда. PISA білім беру жүйесінің нәтижелерін ұлттық мониторинг арқылы алынған ақпаратты, ортақ және халықаралық деңгейде келісілген біртұтас аяда жүйелі бағалау арқылы кеңейту мақсатында жасалды; студенттердің оқуы мен басқа факторлар арасындағы байланысты зерттеу арқылы, елдер арасындағы және ішіндегі нәтижелердегі айырмашылықтардың себептерін анықтауға мүмкіндік береді. 1990 жылдарға дейін, Еуропаның азаматтары аз ғана елдерінде ұлттық тесттер қолданылды. 1990 жылдары он ел/аймақ стандартталған бағалауды енгізді, ал 2000 жылдардың басынан бастап тағы он ел осы үрдіске қосылды. 2009 жылға қарай, бес еуропалық білім беру жүйесінде ғана ұлттық студенттерді бағалау жүйесі болмады.
Жаңа білімді құру
Халықаралық стандартталған бағалаулардан алынған деректер білім беру жүйелері ішіндегі немесе олардың арасындағы себептік факторларды зерттеуде пайдалы болуы мүмкін. Олар білім берудің нәтижелілік көрсеткіштерін салыстырмалы статистикалық талдау үшін пайдаланылатын типологияларды әзірлеуге мүмкіндік береді, осылайша әртүрлі саясат таңдауларының салдарын анықтайды. Олар білім беру саласында жаңа білім берді: PISA нәтижелері білім берудің терең тамырланған әдістеріне, мысалы, студенттерді кәсіптік немесе академиялық бағыттарға ертерек жіктеуге қарсы шықты. 2018 жылғы деректерді жинауға 79 ел мен экономика қатысты. Баррозу мен де Карвальо PISA-ның білім саласындағы академиялық зерттеулерді мемлекеттік саясаттың саяси саласымен байланыстыратын ортақ анықтамалық құралын қамтамасыз ететінін, білім мен мемлекеттік саясат саласындағы білімнің әртүрлі бағыттары арасында делдал ретінде әрекет ететінін айтады. Осыған қарамастан, салыстырмалы бағалаулардың негізгі нәтижелері ғылыми қоғамдастықта кеңінен таралған болса да, саясат жасаушылар PISA-ны жүйелік көрсеткіштердің маңызды индикаторы ретінде қарастырады; PISA есептері саясаттағы проблемаларды анықтап, ұлттық саясатты талқылау күн тәртібін белгілей алады. Ал Германиямен ұқсас жағдайға тап болған Венгрияда PISA нәтижелері білім беру саясатында елеулі өзгерістерге әкелген жоқ. Көптеген елдер өздерінің салыстырмалы орнына немесе ПИСА-ның абсолютті бағасына негізделген ұлттық нәтижелік мақсаттарды белгілегендіктен, ПИСА бағалаулары олардың (сайланбаған) тапсырыс беруші органының, ЭЫДҰ-ның, халықаралық білім беру мониторингі мен саясаттың қатысушысы ретінде ықпалын арттырды, бұл халықаралық деңгейден ұлттық деңгейге "саясатты көшірудің" маңызды дәрежесін білдіреді; ПИСА, әсіресе, "ұлттық білім беру саясатының бағытына ықпалды нормативті әсер етеді". PISA деректері "Француздық Бельгиядағы сияқты, әртүрлі саясат нұсқалары арасындағы бұрыннан бар қақтығыстар мен бәсекелестікке байланысты ұзақ уақыттан бері жүргізіліп келе жатқан пікірталастарды жандандыру үшін пайдаланылуы мүмкін". Мұндай жағдайларда ПИСА бағалау деректері таңдамалы түрде қолданылады: қоғамдық пікірде үкіметтер көбінесе ПИСА зерттеулерінің тек қана беткі сипаттарын, мысалы, елдердің рейтингтерін, ал егжей-тегжейлі талдауларды қолданбайды. Rey (2010:145, Greger, 2008 цитатасы) PISA бағалауының нақты нәтижелері жиі елемейтінін атап өтті, өйткені саясаткерлер басқа себептермен енгізілген саясатты заңды ету үшін деректерге таңдамалы түрде сілтеме жасайды. Сонымен қатар, PISA халықаралық салыстырулары деректердің өзінде ешқандай байланысы жоқ реформаларды негіздеуге пайдаланылуы мүмкін; мысалы, Португалияда PISA деректері мұғалімдерді бағалаудың жаңа шараларын негіздеуге пайдаланылды (бағалаулар мен деректердің өзінде негізделмеген тұжырымдарға негізделген); олар сонымен қатар оқушылардың қайталау мәселесі туралы үкіметтің дискурсын қоректендірді (ізденіс бойынша, оқушылардың нәтижелерін жақсартуға мүмкіндік бермейді). Финляндияда PISA-ның (басқа елдерде өте жақсы деп есептеледі) нәтижелерін министрлер "дарынды" студенттерге арналған жаңа саясатты насихаттау үшін қолданды. Мұндай пайдаланулар мен түсіндірулер жиі себеп-салдарлық байланыстарды болжайды, оларды PISA деректеріне негіздеуге болмайды, бұл әдетте сапалық терең зерттеулер мен ұзақ мерзімді зерттеулер арқылы аралас сандық және сапалық әдістерге негізделген толық зерттеуді қажет етеді, оны саясаткерлер көбінесе қаржыландыруға қарсы. Соңғы онжылдықта ПИСА және ұқсас бағалауларды қолдану кеңінен таралды, оқушылардың білімін бағалаудан бастап, "білім беру саласын (олардың дәстүрлі өкілеттігі) саяси саламен" байланыстыруға дейін. Бұл PISA деректері оларға негізделген негізгі саяси шешімдердің салмағын көтеруге жеткілікті берік пе деген сұрақ тудырады, өйткені Breakspear-ге сәйкес PISA деректері "ұлттық / федералды білім беру жүйесінің негізгі мақсаттарын көбірек қалыптастырып, анықтап, бағалайды". PISA математикалық сауаттылық тестілеуі студенттерден математикалық білімдерін нақты әлемдегі жағдайларды шешу үшін қолдануды сұрайды. Мәселелерді шешу үшін студенттер бірқатар математикалық құзыреттіліктерді, сондай-ақ математикалық мазмұн туралы білімнің кең ауқымын іске қосуы керек. TIMSS, екінші жағынан, сыныптағы дәстүрлі мазмұнды өлшеуге мүмкіндік береді, мысалы, бөлшек пен ондықтарды түсіну және олардың арасындағы байланыс (оқу бағдарламасын меңгеру). PISA білім беруді нақты өмірлік проблемаларға және өмір бойына білім алуға (еңбек күшінің біліміне) қолдануды өлшеуді мақсат етеді. Оқу тестінде "ЭЫДҰ/PISA 15 жастағы студенттердің еркін оқуын немесе сөздерді тану немесе жазу дағдыларын қаншалықты меңгергенін өлшемейді". Оның орнына, олар "оқығандарының мағынасын кең ауқымды үздіріссіз және үздіріссіз мәтіндерде құрастыра білуі, кеңейте білуі және ой елегінен өткізе білуі" керек. PISA студенттерді инновациялық салаларда да бағалайды. 2012 және 2015 жылдары оқу, математика және ғылымнан өзге, олар ынтымақтастықта мәселелерді шешу бойынша да тестіленді. 2018 жылы қосымша инновациялық сала – жаһандық құзыреттілік болды.
Policy makers in most participating countries see PISA as an important indicator of system performance; PISA reports can define policy problems and set the agenda for national policy debate; policymakers seem to accept PISA as a valid and reliable instrument for internationally benchmarking system performance and changes over time; most countries—irrespective of whether they performed above, at, or below the average PISA score—have begun policy reforms in response to PISA reports. In Hungary, by comparison, which shared similar conditions to Germany, PISA results have not led to significant changes in educational policy. Because many countries have set national performance targets based on their relative rank or absolute PISA score, PISA assessments have increased the influence of their (non elected) commissioning body, the OECD, as an international education monitor and policy actor, which implies an important degree of 'policy transfer' from the international to the national level; PISA in particular is having "an influential normative effect on the direction of national education policies". PISA data can be "used to fuel long standing debates around pre existing conflicts or rivalries between different policy options, such as in the French Community of Belgium". In such instances, PISA assessment data are used selectively: in public discourse governments often only use superficial features of PISA surveys such as country rankings and not the more detailed analyses. Rey (2010:145, citing Greger, 2008) notes that often the real results of PISA assessments are ignored as policymakers selectively refer to data in order to legitimise policies introduced for other reasons. In addition, PISA's international comparisons can be used to justify reforms with which the data themselves have no connection; in Portugal, for example, PISA data were used to justify new arrangements for teacher assessment (based on inferences that were not justified by the assessments and data themselves); they also fed the government's discourse about the issue of pupils repeating a year, (which, according to research, fails to improve student results). In Finland, the country's PISA results (that are in other countries deemed to be excellent) were used by Ministers to promote new policies for 'gifted' students. Such uses and interpretations often assume causal relationships that cannot legitimately be based upon PISA data which would normally require fuller investigation through qualitative in depth studies and longitudinal surveys based on mixed quantitative and qualitative methods, which politicians are often reluctant to fund. Recent decades have witnessed an expansion in the uses of PISA and similar assessments, from assessing students' learning, to connecting "the educational realm (their traditional remit) with the political realm". This raises the question of whether PISA data are sufficiently robust to bear the weight of the major policy decisions that are being based upon them, for, according to Breakspear, PISA data have "come to increasingly shape, define and evaluate the key goals of the national / federal education system". The PISA mathematics literacy test asks students to apply their mathematical knowledge to solve problems set in real world contexts. To solve the problems students must activate a number of mathematical competencies as well as a broad range of mathematical content knowledge. TIMSS, on the other hand, measures more traditional classroom content such as an understanding of fractions and decimals and the relationship between them (curriculum attainment). PISA claims to measure education's application to real life problems and lifelong learning (workforce knowledge). In the reading test, "OECD/PISA does not measure the extent to which 15 year old students are fluent readers or how competent they are at word recognition tasks or spelling." Instead, they should be able to "construct, extend and reflect on the meaning of what they have read across a wide range of continuous and non continuous texts." PISA also assesses students in innovative domains. In 2012 and 2015 in addition to reading, mathematics and science, they were tested in collaborative problem solving. In 2018 the additional innovative domain was global competence.
Іске асыру
PISA ЭЫДҰ ұйымымен демеуленеді, басқарылады және үйлестіріледі, бірақ оның қаржысы қатысушы елдерден түседі.
Сынама алу
PISA бағалауына тартылған оқушылар бағалау кезеңі басталғанда 15 жас 3 айдан 16 жас 2 ай аралығында болады. Оқушылардың қай оқу жылында оқып жатқаны ескерілмейді. Тек мектепте оқитын оқушылар ғана тексеріледі, үйден оқытылатындар емес. Дегенмен, 2006 жылғы PISA бағалауында бірнеше ел оқушылардың сынып бойынша үлгісін де қолданды. Бұл жас пен оқу жылының өзара байланысын зерттеуге мүмкіндік берді. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) талаптарын орындау үшін әр ел кемінде 5000 оқушыдан үлгі алуға міндетті. Исландия және Люксембург сияқты жылына 5000-нан аз оқушысы бар елдерде, жас тобының барлығы тексеріледі. Кейбір елдер аймақтарды салыстыру үшін қажетті көлемнен әлдеқайда үлкен үлгілерді пайдаланды.
Сынау
Әр оқушы екі сағаттық компьютерлік тест тапсырады. Тесттің бір бөлігі көп таңдаулы сұрақтардан, ал екінші бөлігі толық жауаптардан тұрады. Барлығы алты жарым сағаттық бағалау материалы бар, бірақ әр оқушы барлық бөліктер бойынша тексерілмейді. Когнитивтік тесттен кейін қатысушы оқушылар оқу әдеттері, мотивациясы және отбасы жағдайы туралы сұрақтарға жауап беруге шамамен бір сағат жұмсайды. Мектеп директорлары мектептің демографиялық ерекшеліктері, қаржыландыру және т.б. туралы мәліметтерді көрсететін сауалнаманы толтырады. 2012 жылы қатысушыларға ірі масштабты тестілеулер мен бағалаулар тарихында алғаш рет жаңа типтегі есептер ұсынылды, яғни жаңа виртуалды құрылғыны зерттеуді қажет ететін интерактивті (күрделі) есептер. PISA таңдалған елдерде компьютерлік бейімделу тестілеуін сынақтан өткізді.
Ұлттық қосымшалар
Елдер PISA-ны қосымша ұлттық сынақтармен біріктіруге рұқсат етіледі. Германия мұны өте кең ауқымда жасайды: халықаралық сынақтан кейін студенттер PISA E (E=Ergänzung=қосымша) деп аталатын ұлттық сынақ тапсырады. PISA E сынақтарының сұрақтары PISA-ға қарағанда TIMSS-ке жақын. Халықаралық және ұлттық сынаққа шамамен 5000 неміс студенті қатысса, ал тағы 45000-ы тек ұлттық сынаққа қатысады. Бұл үлкен үлгі федералды штаттар бойынша талдау жасауға мүмкіндік береді. 2006 жылғы нәтижелерді түсіндірудегі даудан кейін, ЭЫДҰ Германияны ұлттық сынақтарда "PISA" атауын пайдалану құқығынан айыруы мүмкін екендігі туралы ескертті.
Деректерді масштабтау
PISA зерттеуінің бастапқы кезінен бастап, деректерді талдаудың нақты бір әдісі ескерілді. Оқушылар әртүрлі тест парақшаларымен жұмыс істейтіндіктен, бастапқы балдар мағыналы салыстырулар жасау үшін "түзетуден" өтуі керек. Сондықтан, балдар осылайша түзетіледі, әр сала бойынша (математика, оқу және ғылым) Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) орташа көрсеткіші 500-ге, ал стандартты ауытқу 100-ге тең болады. Бұл тек PISA-ның алғашқы циклі үшін ғана дұрыс, ал келесі циклдар IRT шкаласын байланыстыру әдістері арқылы бұрынғы циклдармен байланыстырылады. Бұл тиімділік бағалаулары Раш моделінің жасырын регрессиялық кеңейтілуін пайдаланып жасалады, бұл модель элементтік жауап теориясының (IRT) моделі, сондай-ақ кондициялық модель немесе популяциялық модель деп те аталады. Тиімділік бағалаулары «сенімді мәндер» түрінде ұсынылады, олар топтар арасындағы айырмашылықтарды бұрмаланбаған түрде бағалауға мүмкіндік береді. Жасырын регрессия, студенттердің қабілеттерінің Гаусс алдындағы ықтималдық таралымын қолданумен бірге, қатысушы студенттердің топтарының тиімділік таралымын бағалауға мүмкіндік береді. Түзету және кондициялық процедуралар PISA 2000, 2003, 2006 жылғы техникалық есептерінде шамамен бірдей сипатталған. NAEP және TIMSS ұқсас түзету әдістерін қолданады.
Рейтинг нәтижелері
PISA нәтижелерінің барлығы елдер бойынша жинақталады; PISA-ның соңғы циклдарында кейбір елдер үшін провинциялық немесе аймақтық нәтижелер бөлек көрсетіледі. Көпшіліктің назары көбінесе бір ғана көрсеткішке – елдердің орташа балдарына және олардың бір-бірімен салыстырылған орналасуына аударылады. Дегенмен, ресми есептерде елдердің рейтингісі қарапайым кесте түрінде емес, әрбір ел жұбы үшін орташа балдардың айырмашылығы статистикалық тұрғыдан маңызды (студенттерді іріктеудегі немесе тест сұрақтарындағы кездейсоқ ауытқуларға байланысты емес) екенін көрсететін салыстыру кестелері арқылы ұсынылады. Қолдаушы жағдайларда 9 балдық айырмашылық маңызды деп есептелуі үшін жеткілікті. PISA математика, ғылым және оқу пәндерінің балдарын біріктірмейді. Алайда, кейде сарапшылар үш пәннен алынған тест нәтижелерін біріктіріп, елдердің жалпы рейтингін жасайды. Мұндай мета-талдауды ЭЫДҰ қолдамайды, бірақ ресми қорытындыларда кейде студенттердің жалпы біліктілігін бағалау үшін тест циклының басты пәнінен алынған балдар қолданылады.
Алдыңғы жылдар
Мерзім ОЭСР елдері Партнер елдер Қатысушы студенттер Ескермелер 2000 Оқу 28 4 + 11 265 000 Нидерланды деректерді талдаудан шығарылды. 2002 жылы ЭЫДҰ-ға жатпайтын тағы 11 ел тест тапсырды. 2003 Математика 30 11 275 000 Ұлыбритания төмен жауап беру көрсеткішіне байланысты деректерді талдаудан шығарылды. Сондай-ақ, мәселе шешу бойынша тест те қосылды. 2006 Ғылым 30 27 400 000 АҚШ-тың оқу нәтижелері тест материалдарындағы қате басылуына байланысты талдаудан шығарылды. 2009 Оқу 34 41 + 10 470 000 2010 жылы ЭЫДҰ-ға жатпайтын тағы 10 ел тест тапсырды. 2012 Математика 34 31 510 000
Финляндия
Алғашқы сынақтарда бірнеше жоғары орындарға ие болған Финляндия 2012 жылы барлық үш пән бойынша төмендеді, бірақ Еуропадағы жалпы ең жақсы көрсеткішті ел ретінде қалды. Олар ғылым бойынша 545 ұпаймен (5-орын) ең жақсы нәтижеге қол жеткізді, ал математика бойынша 519 ұпаймен (12-орын) ең нашар нәтиже көрсетті, онда бұл ел төрт басқа еуропалық елден де нашар орындады. 2003 жылдан бері математика бойынша 25 ұпайға төмендеу байқалды, соңғы рет математика тесттердің негізгі тақырыбы болған. Фин қыздары математика бойынша алғаш рет ұлдардан сәл басып өтті. Сондай-ақ, фин тіліндегі мектептердегі оқушылардың швед тіліндегі мектептердегі оқушылардан жақсы нәтиже көрсетпегені алғашқы рет тіркелді. Бұрынғы Білім және ғылым министрі Криста Киуру жалпы төмендеуге, сондай-ақ нашар нәтиже көрсеткен оқушылардың саны 7%-дан 12%-ға дейін өскеніне алаңдаушылық білдірді.
Үндістан
Үндістан 2009 жылғы тестілеуге қатысты, бірақ 2012 жылғы PISA тестілеуінен бас тартты. Үндістан үкіметі бұл қадамын PISA тестілеуінің үнді студенттеріне қарапайымдық танытпауымен түсіндірді. 2009 жылы 73 елдің арасында 72-ші орынға ие болған еді. "Индиан экспресс" газетінде былай делінген: "Білім министрлігі сұрақтар мен үнді студенттері арасында әлеуметтік-мәдени үйлесімсіздік болғанын қорытындылады. Министрлік ЭЫДҰ-ға хат жолдап, Үндістанның "әлеуметтік-мәдени ортасын" ескеру қажеттігін жеткізеді. ПИСА-ның келесі циклінде Үндістанның қатысуы осыған байланысты болады". "Индиан экспресс" сондай-ақ, "ПИСА-ға 70-тен астам ел қатысқандықтан, Үндістан үшін ерекше жағдай жасалатыны күмәнді" деп хабарлады. Үндістан 2012, 2015 және 2018 жылғы PISA кезеңдеріне қатыспады. Үндістанның Премьер-министрі Нарендра Моди құрған "Кендрия Видялайа Сангатан" (КВС) комитеті және білім беру жөніндегі хатшылар тобы Үндістанның PISA-ға қатысуын ұсынды. Осыған сәйкес, 2017 жылдың ақпан айында Пракаш Жавадекар басқаратын Адам ресурстарын дамыту министрлігі бойкотты тоқтатуға және 2020 жылдан бастап PISA-ға қатысуға шешім қабылдады. Тест сұрақтары мен студенттер арасындағы әлеуметтік-мәдени алшақтықты азайту мақсатында ЭЫДҰ кейбір сұрақтарды жаңартатыны хабарланды. Мысалы, сұрақтағы "авокадо" сөзі манго сияқты үнді студенттеріне таныс жеміспен алмастырылуы мүмкін.
Малайзия
2015 жылы Малайзиядан алынған нәтижелер ЭЫДҰ-ның сараптамасы бойынша, ең жоғары жауап беру көрсеткішіне жете алмады. Оппозициялық саясатшы Онг Кьян Минг білім министрлігінің бай мектептердегі үлгерімі жоғары оқушыларды артық сынамаға алуға тырысқанын мәлімдеді.
Швеция
2012 жылғы тестте Швецияның нәтижесі барлық үш пән бойынша төмендеді, бұл 2006 және 2009 жылдардағы тенденцияның жалғасы болды. Математика бойынша ең үлкен құлдырау тіркелді, нәтиже 2003 жылы 509 балдан 2012 жылы 478 балға дейін төмендеді. Оқу бойынша нәтиже 2000 жылы 516 балдан 2012 жылы 483 балға дейін төмендеді. Ел барлық үш пән бойынша ЭЫДҰ орташа көрсеткіштерінен төмен нәтиже көрсетті. Оппозиция жетекшісі, социал-демократ Стефан Лёфвен бұл жағдайды ұлттық дағдарыс деп сипаттады. Партияның білім беру жөніндегі өкілі Ибрагим Байланмен бірге ол оқу көрсеткіштерінің төмендеуін ең күрделі мәселе деп атап көрсетті. Sveriges Radio басылымында жарияланған мақалаға сәйкес, иммигрант балалардың нашар нәтижелері шведтің PISA нәтижелерінің соңғы кездегі төмендеуіне елеулі себеп болып табылады.
PISA-ның әртүрлі елдердегі айырмашылықтарының мүмкін себептерін зерттеу
PISA және TIMSS қызметкерлері мен зерттеушілері әдетте елдер арасындағы оқушылардың үлкен және тұрақты жетістіктердегі айырмашылықтар туралы гипотеза жасаудан аулақ болғанымен, 2000 жылдан бері PISA және TIMSS нәтижелеріндегі айырмашылықтар мен олардың себептері туралы әдебиет пайда болды. PISA деректері Эрик Ханушек, Людгер Вёссманн, Хайнер Риндерманн және Стивен Дж. Сейси сияқты бірнеше зерттеушілерге оқушылардың жетістіктері мен экономикалық даму, демократиялану және денсаулық арасындағы байланыс туралы кітаптар мен мақалалар жазуға материал ұсынды; сондай-ақ жоғары салмақты емтихандар, жеке мектептердің болуы немесе болмауы және қабілеттерді жіктеудің әсері мен мерзімі сияқты білім берудің жеке факторларының ролі туралы зерттеулерге негіз болды.
Дұрыс екендігіне қатысты ескертулер
Кембриджтік Дэвид Шпигельхальтер былай деп жазды: "PISA бағалар мен рейтингтердегі белгісіздікті көрсетеді, мысалы, 65 елдің ішінде Ұлыбританияның орны 23-тен 31-ге дейін екені айтылады. Елдердің білім беру саясатын 2001 жылы нашар нәтиже көрсеткен Германия, Норвегия және Дания сияқты PISA нәтижелеріне негіздеуі ақылға сыймайды". Forbes журналының пікір мақаласына сәйкес, Қытай, Гонконг, Макао және Аргентина сияқты кейбір елдер PISA сынағына қатысушыларды тек ең білімді аймақтардан немесе үздік оқушыларынан іріктеп алады, бұл нәтижелерді қисайтады. PISA директоры Андреас Шлейхерге жолданған ашық хатта түрлі ғалымдар мен педагогтар "ЭЫДҰ және PISA сынақтары бүкіл әлемде білім беруге зиян келтіреді" деп мәлімдеді. O Estado de São Paulo басылымы хабарлағандай, Бразилияда мемлекеттік және жекеменшік мектептер арасында үлкен теңсіздік байқалады, онда мемлекеттік мектептер Перуден нашар нәтиже көрсетсе, жекеменшік мектептер Финляндиядан жақсы нәтиже көрсетеді.