Кіріспе
Хаджжи (الحجّي; кейде Хаджи, Хажи, Алхажи, Аль Хадж, Аль Хадж немесе Эль Хадж деп те жазылады) – Меккеге қажылық сапарын сәтті аяқтаған мұсылманға берілетін құрметті атақ. Осыдан туындаған термин – кейбір Балқан елдеріндегі православие христиандары қолданатын Хаджи, ол Иерусалимдегі Қасиетті қабір шіркеуіне қажылыққа барған адамдарды білдіреді.
Hajji (الحجّي; sometimes spelled Hadji, Haji, Alhaji, Al Hadj, Al Haj or El Hajj) is an honorific title which is given to a Muslim person who has successfully completed the Hajj to Mecca. Stemming from the same origin is the term Hadži, used by Orthodox Christians in some Balkan countries, which denotes people who have gone on pilgrimage to the Church of the Holy Sepulchre in Jerusalem.
Этимология
Хадж араб тілінен шыққан, ол "хаж жасау" етістігінің активті түрі. Баламалы түрі – "хаж" атауына "ī" жұрнағы қосылып жасалған, және осы форма араб емес тілдерде қабылданды.
Қолдану
Хаж және оның әртүрлі жазылу түрлері Меккеге қажылық сапарды сәтті аяқтаған мұсылмандарға құрметті атақ ретінде қолданылады. Араб елдерінде және (арап диалектісіне байланысты айтылуы әртүрлі) сөзі, адамның шын мәнінде қажылық жасағанына қарамастан, кез келген ересек адамға құрметпен қараудың әдеттегі тәсілі болып табылады. Бұл көбінесе ақсақалдарға қатысты қолданылады, себебі саяхатқа қажетті қаржыны жинауға жылдар кетуі мүмкін (әсіресе коммерциялық әуе тасымалына дейін), сондай-ақ көптеген мұсылман қоғамдарында ол құрметті адамға берілетін құрметті атақ ретінде де қолданылады. Атақ адамның атына қосылады; мысалы, Сайф Гани – «Хаж Сайф Гани» болады. Малайзия және Индонезия сияқты елдерде хаж және хажа атақтары қажылық сапар жасаған мұсылман ерлер мен әйелдерге беріледі. Бұл атаулар Hj. және Hjh. деп қысқартылады (Индонезияда H. және Hj.). Иранда Хаж (حاج) құрметті атағы кейде Ислам революциясы сақшылары корпусының командирлеріне, мысалы, Касем Сулейманиге «Сардар» («Генерал») атағының орнына қолданылады.
Басқа діндер
Бұл термин бұрын Осман империясының билігінде болған Балқан христиан елдерінде (Болгария, Сербия, Грекия, Черногория, Солтүстік Македония және Румыния) қабылданды және Иерусалимге және қасиетті жерлерге саяхат жасаған христиандарды атау үшін қолданылады. Кейбір аймақтарда бұл атақ отбасылық тегі ретінде қалыптасқан, мысалы, босниялықтардың арасында кең таралған Хаджич, Хаджиосманович ("Хаджи Османның ұлы") сияқты тегтерде. Кипрде бұл атақ соншалықты кең таралғандықтан, кейбір грек христиандарының тегіне де тұрақты түрде енген, мысалы, Хажиоанну. Бұл Кипрдің ұзақ тарихында христиандық және мұсылмандық әсерге ұшырауының нәтижесі. Бұл атақ сондай-ақ кейбір еврей қауымдарында Иерусалимге немесе Израильдегі басқа қасиетті орындарға қажылық жасағандарды құрметтеу үшін де қолданылған.
Этникалық қорлау
ХХІ ғасырда американдық солдаттар хажи терминін ирактықтарға, ауғандарға немесе жалпы арабтарға қатысты сленг ретінде қолдана бастады. Бұл Вьетнам соғысы кезінде АҚШ әскери қызметшілері қолданған "гук" немесе "Чарли" сөздері сияқты қолданылады.