Кіріспе

Филиппиннің австронезиялық тілі – суригаондықтардың австронезиялық тілі. Филиппиннің аймақтық тілі ретінде Суригао-дель-Норте провинциясында, Динагат аралдарында, Суригао-дель-Сурда, сондай-ақ Агусан-дель-Норте облысының Манит көліне жақын жерлердегі және Агусан-дель-Сур, Давао-Ориенталдың кейбір аудандарында қолданылады.

Сыртқы қатынастар

Суригаонон – Суригао-дель-Сур және Суригао-дель-Норте халқы мен олардың тілі. Ол Суригаоның этностық тілдерінен, Суригао этностық тілі мен себуаноның аралас нұсқасынан тұрады. Аймаққа көптеген себуанолардың қоныс аударуының нәтижесінде себуано тілі Суригаонон тіліне күшті әсер еткен. Дегенмен, көптеген себуано тілінде сөйлейтін адамдар Суригаонон тілінде сөйлейтіндерді түсінуге қиналады, егер олар аймақта бірнеше жыл тұрған болмаса. Суригаонон тілі Сулу аймағының таусуг тілімен және Бутуанның бутуанон тілімен тығыз байланысты.

Тандаганон

Тандаганон (Тинандаг, Натуралис, Тагон деп те аталады) – Тандагда және Сан-Мигель, Таго, Баябас, Кагвайт, Мариатаг, Сан-Агустин және Лианганың көпшілігіндегі орталық Суригао-дель-Сур муниципалитеттерінде сөйленетін, жақын туысқан сорт. Оны жеке тіл ретінде немесе Суригаонон тілінің оңтүстік түрі ретінде жіктеуге болады. Шамамен 100 000 адам осы тілде сөйлейді. Суригаонон (сонымен қатар Jaun Jaun, Waya Waya деп те аталады) – керісінше, солтүстік (Суригао-дель-Норте) түрі, және шамамен 400 000 адам сөйлейді. Суригаонон тілінде сөйлейтіндер Суригао-дель-Норте, солтүстік Суригао-дель-Сур және солтүстік Агусан-дель-Норте аймақтарында таралған. Суригаонон және Тандаганон тілінде сөйлейтіндер бір-бірін жақсы түсінеді, тіпті әңгімелескенде өз тілдерін қолданса да (Бохолано диалектісі мен жалпы Себуано диалектісі арасындағы өзара түсініктілікке ұқсас). Суригаонон және Тандаганон тілдері бірге Суригао-дель-Нортеде және Суригао-дель-Сурдың көп бөлігінде, Бислиг қаласын, Баробо, Хинатуан, Лингинг және Тагбина муниципалитеттерін қоспағанда, қолданылады. Суригаонон тілінде сөйлемейтін Суригао аймақтарында тұрғындардың көпшілігі Себуано тілінде сөйлейтін көшіп келушілердің ұрпақтары, ал қалғандары – мансакан тілінің бір тармағы Камайо тілінде сөйлейтін жергілікті тұрғындар.

Фоналогия

Думанигтің (2015) сөзіне қарағанда, Суригаон тілінің дыбыстық құрамы Себуано және Бохолано сияқты туыс Бисай тілдеріне ұқсас.