Джон Родкер: Ағылшын жазушысы және модернист баспагері

Кіріспе

Ағылшын жазушысы (1894–1955)

Джон Родкер (18 желтоқсан 1894 – 6 қазан 1955) – ағылшын жазушысы, модернист ақын және модернист жазушылардың баспагері.

Өмірбаян

Джон Родкер 1894 жылдың 18 желтоқсанында Манчестерде еврей иммигранттар отбасында дүниеге келді. Ол кішкентай кезінде отбасымен бірге Лондонға көшіп келді. Жастығында ол Исаак Розенберг, Марк Гертлер, Дэвид Бомберг, Самуэль Вайнштейн және Джозеф Лефковиц (кейіннен олар осы атауды берді) кіретін, «Уайтчепел жігіттері» деп аталатын топтың мүшесі болды. 1911 жылы Розенберг келгеннен бастап олар әдеби мансапқа ұмтылыс жасады; 1914 жылға дейін Родкер эссеші және ақын ретінде танылды. Басқа «Уайтчепел жігіттері» – суретшілер Дэвид Бомберг және Марк Гертлер болды; олардың барлығы Уайтчепел өнер галереясында немесе оның жанында жиналатын. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Родкер саналы түрде әскери қызметтен бас тартты. Ол 1917 жылдың сәуір айында тұтқындалғанға дейін, ақын Р.С. Тревелянның үйінде жасырынып, қашып жүрді, түрмеге қамалды, содан кейін бұрынғы Дартмур түрмесіндегі Принстаундағы Ішкі істер министрлігінің жұмыс орталығына ауыстырылды. Ол осы оқиғаны «Басқа майданның естеліктері» атты кітабында сипаттады. 1919 жылы Родкер «Овид» баспасын құрды, ол шамамен бір жыл бойы жұмыс істеді. Ол Т.С. Элиот пен Эзра Паундтың (Хью Селвин Моберлидің бірінші басылымы) және Уиндхэм Льюис, Анри Годье Бржеска мен Эдвард Уодсворттың суреттерінен құралған жинақтарды жариялады. Бір ғалымның пікірінше, «Овид» баспасы «оның таңдаған атауларының ерекшелігі және сол кезеңдегі басқа жеке баспаханалармен салыстырғандағы орны үшін оның ең маңызды жетістігі болып табылады». Сол жылы Родкер Нью-Йорк журналының «The Little Review» шетелдік редакторы қызметін Паундтан қабылдады. 1920 жылдары ол Джеймс Джойстің «Улисс» романының екінші басылымын (сол кезде цензураға түскен) және Джойстің француз тіліне аудармаларын Парижде дайындады. Содан кейін ол шектеулі басылымдар үшін «Касанова» қоғамын құрды. Ол 1932 жылға дейін банкротқа ұшырағанға дейін «J. Rodker» таңбасымен оккульттік тақырыптар бойынша баспа ісін жалғастырды, осы кезде (мысалы, «Fanfrolico Press» сияқты басқа да жобалармен бірге) оның бизнесі Ұлы депрессия кезінде құлдырады. Ол 1930 жылы «Фабер энд Фабер» жинағына енді, «Біздің тексеруіміз оның фактісі Джойсшылардың жұмысын тексеру үшін». Бір кезге баспа ісінен қол үзген ол француз әдебиетін аударуға және совет әдебиетінің шетелдегі органы «Preslit» үшін агенттік қызметіне ден қойды. Осы кезеңде ол өзі үшін әдеби амбицияларынан бас тартқан сияқты. 1937 жылы, Александр Пушкин қайтыс болғанының 100 жылдығында, ол «Пушкин» баспасын құрды, ол Оливер Элтонның «Евгений Онегин» романының ағылшын тіліне аудармасын және басқа да бірнеше кітаптарды жариялады. «Imago Publishing Company» – Зигмунд Фрейд 1938 жылы Лондонға келгеннен кейін құрылған, көбірек мүмкіндіктерге ие жеке кәсіпорын. Фрейд Венадан қашқанда және нацистер тарапынан жойылған оның туындыларының қоры жойылды; Родкер Анна Фрейдпен бірлесіп толық жинақты жариялауға тырысты. Бұл жұмыс он екі жылдан астам уақыт бойы жүргізіліп, 1952 жылы аяқталды. «Имаго» 1961 жылы жабылды. Родкер француз тілін жетік меңгерген, француз әдеби журналына тұрақты түрде мақалалар жазған және Франция үкіметі оған өлімнен кейін «Легион д’Онер» орденімен марапаттады.

John Rodker was born on 18 December 1894 in Manchester, into a Jewish immigrant family. The family moved to London while he was still young. As a young man, he was one of the so called "Whitechapel Boys", a group including Isaac Rosenberg, Mark Gertler, David Bomberg, Samuel Weinstein and Joseph Lefkowitz (who coined the name in hindsight). From about 1911, when Rosenberg arrived, they began to aspire to literary careers; and in the years before 1914 Rodker was a published essayist and poet, in The New Age of A. R. Orage and elsewhere. Other "Whitechapel Boys" were the painters David Bomberg and Mark Gertler; they all met together at or near the Whitechapel Art Gallery. During World War I, Rodker was a conscientious objector. He went on the run, sheltering with the poet R. C. Trevelyan, before being arrested in April 1917, imprisoned, and then transferred to the Home Office Work Centre, Princetown, in the former Dartmoor Prison. He describes this in his book Memoirs of Other Fronts. In 1919 Rodker started the Ovid Press, a small press which lasted about a year. It published T. S. Eliot and Ezra Pound (the first edition of Hugh Selwyn Mauberley) and portfolios of drawings by Wyndham Lewis, Henri Gaudier Brzeska and Edward Wadsworth. In the opinion of one modern scholar, "the Ovid Press remains his most significant contribution for the originality of the titles he chose and for the place the imprint maintains alongside other private presses of the period." That same year, Rodker took over from Pound as foreign editor of the New York magazine, The Little Review. In the 1920s he spent time in Paris on the second edition of James Joyce's Ulysses, at that time subject to censorship, and on French translations of Joyce. He then set up the Casanova Society, for limited editions. He continued in publishing, on occult subjects under the imprint "J. Rodker" also, until a bankruptcy in 1932, when (along with other such ventures such as the Fanfrolico Press) his business folded in the Depression. He was included in the 1930 Faber and Faber collection Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress of Joyceans. For a period he dropped publishing, concentrating on translation from French literature, and agency work for Preslit, the Soviet overseas literature organ. At this time too he apparently abandoned literary ambitions for himself. In 1937, the centennial of the death of Aleksandr Pushkin, he set up the Pushkin Press, another small press, publishing Oliver Elton's English version of Eugene Onegin and a trickle of other books. The Imago Publishing Company was a separate, more substantial venture, set up after Sigmund Freud arrived in London in 1938. The stocks of Freud's works left when he fled Vienna and the Nazis had been destroyed; Rodker with Anna Freud worked to publish a complete edition. This was done over a dozen years, being finished in 1952. Imago was wound up in 1961. Rodker was fluent in French, writing regularly for a French literary magazine, and was posthumously awarded the Légion d'Honneur by the government of France.

Жеке өмір

Джон Родкердің әкесі, Дэвид, 1880-ші жылдардағы қырғындардан қашу үшін қазіргі Польшадан еврейлердің жаппай көшіне қосылды. Ол Англияға көшті, онда көптеген туыстары сияқты корсет жасаушы болып жұмыс істеді. Бізге белгілі болғандай, әлемдегі барлық Родкерлер бір-бірімен туыс – бұл тегі, көрінеді, осы бір отбасы үшін ғана (немесе осы отбасымен бірге) ойлап табылған. Бұл тегі Родка қаласымен байланысты топонимикалық тегі болып көрінеді, қазір Румынияда орналасқан және Rădăuți деп аталған. Оның биші Соня Коэнмен (1885–1979) арасындағы бұрынғы қарым-қатынасынан туған қызы Мэри Баттспен болды, ол Камилла (1920–2007) есімді, Генри Израильге үйленген. Екінші некесі суретші Барбара Маккензи Смитпен (1902–1996) болды, нәтижесінде Джон Пол (1937 жылы туған) дүниеге келді және ол Баттерси электр станциясының қоғамдық тобының негісқалаушы мүшесі атанды.