Кіріспе

Шотландиялық фирт Торнок фирті (Caolas Dhòrnaich) – Шотландияның солтүстігіндегі Хайлендтің шығыс жағалауында орналасқан фирт. Ол Росс және Кромарти (оңтүстікке қарай) мен Сазерленд (солтүстікке қарай) арасындағы шекараның бір бөлігін құрайды. Фирт – Шотландиядағы 40 ұлттық көрікті аймақтың бірі. Ұлттық көрікті аймақтың жалпы ауданы 15 782 гектарды құрайды, оның 4 240 гектары – фирттің төмен су деңгейіндегі теңіз аумағы. 2010 жылы Шотландияның табиғи мұрасы ұлттық көрікті аймақтарды қарап, былай деп мәлімдеді: Шығыс жағалаудағы басқа фирттермен салыстырғанда Торнок фирті тар және иректелген, бірақ оның шеңберінде таңғажайып әртүрлі ландшафттарды ұсынады. Оны бұршақ еңкейіс және қиыршық тастармен қапталған дөңгелек граниттік төбелер қоршап тұрады, олардың гэль тіліндегі cnoc, meall және creag аттары олардың ерекшелігін көрсетеді. Төменгі беткейлері көбінесе орманды, ал еменді ормандар аймақтың ерекше белгісі болып табылады, бірақ басқа жапырақты және қылқан жапырақты түрлер Скибо қамалының жобалық егістіктерінен бастап Стрюи орманның қарағайларына дейінгі егістіктерде кездеседі. SNH мәліметінше, Лох Флитпен бірге, бұл жабайы табиғатты қорғау мақсатындағы арнайы қорғалатын аймақ (SPA) болып табылады. Сонымен қатар, Моррих Мормен бірге, ол ерекше қорғалатын аймақ (SAC) мәртебесіне ие. Жалпы SPA келесі құстардың маңызды популяциясына ие:

Көбейтілу маусымы: балықшыл (Pandion haliaetus)
Қыстау кезеңі: ұзынмұрын құтан (Limosa lapponica), аққу (Anser anser), қаз (Anas penelope), қызылқұйрық (Numenius arquata), құмқұтан (Calidris alpina alpina), ұсаяқтық (Haematopus ostralegus) және суыржан (Anas crecca). SAC тұзды шалғынды жерлер, жағалаудағы құмды далалар және шөптесін жерлерді қоса алғанда, әртүрлі мекен орталарын қорғайды. Бұл орын сусарлар (Lutra lutra) және порттық иінтіктер (Phoca vitulina) үшін маңызды.

Ферт арқылы өту

1991 жылы бұл шығанақ көпірмен байланыстырылды, жаңа Дорнок шығанағы көпірі Инвернесс пен Тёрсо арасындағы A9 тас жолындағы қашықтықты қысқарта түсті; оған дейін көлік шығанақтың басындағы Бонар көпірі арқылы өтуге мәжбүр болды. Көпірді салу барысында, Қиыр Солтүстік темір жолы да қысқа жолдан пайдаланып, Инвернесс пен Тёрсо/Вик арасындағы сапарды 45 минутқа дейін үнемдеуге мүмкіндік беру туралы ұсыныстар жасалды. Бірақ жобаның бұл бөлігі үкіметтік қаржыландыруды ала алмады, сондықтан тек автомобиль көпірі ғана салынды. 1809 жылғы 16 тамызда осы шығанақта Meikle Ferry апаты болды, салдарынан 99 адамның өмірі қиылды, жүк көтергіштігінен артық жүк тиелген қайық суға батып кетті.