Кіріспе

Конгодағы тұтқындарды құтқару операциясы NOTOC

Dragon Rouge операциясы (, ɔpeɾasjõ dɾagõ ɾuʒə, "Қызыл айдаһар операциясы") – 1964 жылы Конго Демократиялық Республикасында Бельгия және АҚШ жүргізген тұтқыларды құтқару операциясы. Операцияны Бельгияның Паракомандос полкі Стэнливилл қаласында Симба көтерілісшілері ұстаған тұтқындарды босату үшін жүргізді.

Операция

Бельгиялық арнайы топты полковник Шарль Лоран басқарды. 1964 жылғы 24 қарашаның таңертеңінде бес американдық C 130 Hercules ұшағы Стэнливилл әуежайына Паракоманда полкінің 320 бельгиялық десантшысын түсірді. Десантшылар әуежайды бақылауға алып, ұшу-қону жолағын тазартқаннан кейін Виктория қонақ үйіне бет түзеді, Симбалардың 60 тұтқынның көпшілігін өлтіруіне жол бермеді және оларды әуежай арқылы эвакуациялады. Сағат 7:00-де Резиденция Викториядағы тұтқындарды Симба күзетшілері қоршап алып, көшеге шығуға бұйрық берді. Олардың 50-ге жуығы өз бөлмелерінде бекініп, сағат 6:30-да Стэнливилл радиосынан барлық шетелдіктерді өлтіру туралы естіген еді, бірақ көпшілігі әуежайға бағыт алғандықтан көшеге шықты. Ұзақ болмаған соң, Симба көтерілісшілері Стэнливилл әуежайының бельгиялықтардың бақылауында екенін білгенде, тұтқындарға көшеде отыруға бұйрық берді. Бірнеше минуттан кейін, жақын маңдағы қатты оқ атысы естілгенде, Симбалар отырған бельгиялықтар мен американдықтарға оқ ашты. Паракомандалар араласып, Симбаларды өлтіру арқылы немесе қуу арқылы жағдайды тұрақтандырды. Көтерілісшілер жинаған 250 тұтқынның 18-і қаза тауып, 40-ы ауыр жарақат алды. Осы шабуылда американдық медициналық миссионері Пауль Карлсон да қаза тапты. 1600 шетелдік азамат және 150 конголық азамат эвакуацияланды. Рейд кезінде тікелей зардап шеккендерден өзге, бельгиялық әскерлердің келуіне байланысты тағы да бірнеше адам қаза тапты. Олардың арасында Докс ағайындылары сияқты көптеген миссионерлер де болды. Желтоқсанның ортасына қарай, «Қызыл айдаһар» операциясынан бір ай өткен соң, Конгоның Симба бақылауындағы әртүрлі аймақтарында қалған 185 шетелдік тұтқын және бірнеше мың конголық азамат Симба көтерілісшілерінің қолынан қаза тапты.

Салдары

Операция Конго ұлттық армиясының (АНК) және басқа да шетелдік жалдамалы бөлімшелердің келуімен бірге жүргізілді, олардың ішінде асығыс құрылған 5-ші механикаландырылған бригада және Майк Хоардың 5-ші командасы Стэнливиллге жетіп, оны тез басып алды. Халықаралық қысым күшейгеніне байланысты Бельгия мен АҚШ Буния мен Ватсадағы келесі операциялар жоспарларынан бас тартты. Екінші құтқару операциясы, "Операция Қара Елсіз" (Operation Dragon Noir), 26 қарашада Паулис қаласында өтті. Орталық үкіметке Симба бүлігінің қалған өңірлерін толығымен басып тастау үшін жыл соңына дейін уақыт керек болды. Рейд сәтті аяқталғанына қарамастан, Моиз Тшембе Бельгия мен АҚШ-тың бірлескен операциясынан кейін беделін жоғалтты, осы операция Конгоға ақ жалдамалылар мен батыс күштерінің тағы да араласуына әкеп соқты. Атап айтқанда, Тшембе президент Жозеф Каса Вубу мен Армия басшысы Жозеф Дезире Мобутудың қолдауын жоғалтты. Тшембе 1965 жылғы қазанда премьер-министр лауазымынан алынды. Бурундиде Бельгия мен АҚШ елшіліктері алдында наразылықтар өтті.