Кіріспе

1994 жылғы АҚШ фантастикалық оқиғалар фильмі

"The Pagemaster" – 1994 жылғы американдық жанды түсірілім/анимациялық фантастикалық оқиғалар фильмі, басты рөлдерде Маколей Калкин, Кристофер Ллойд, Вупи Голдберг, Патрик Стюарт, Леонард Нимой, Фрэнк Уэлкер, Эд Бегли және Мел Харрис. Фильмді Turner Pictures және Hanna Barbera түсірді, ал 20th Century Fox 1994 жылғы 23 қарашада көрсетті. Калкин өмірде ыңғайсыз сезінетін нәрселерден қашу үшін статистиканы сылтау ретінде пайдаланатын ұялшақ баланың рөлін ойнайды. Бірақ әкесінің тапсырмасын немересіз орындағаннан кейін, ол дауылға ілігіп, кітапханада паналауға мәжбүр болады. Ол кітапхананың ішінде қалып қойып, үйіне қайту үшін әдебиет классикасының тірі кейіпкерлерімен күресуі керек. Фильмнің сценарийін Дэвид Касси Чарльз Погтың "Кітапхана күндері" атты алты беттік ұсынымы негізінде жазды, бұл ұсынысты продюсер Дэвид Киршнер Кассиге ұсынған болатын. Фильмді Джо Джонстон (жанды түсірілім) және Пиксоте Хант пен Гленн Чайка (анимация) режиссерлік етті, ал продюсерлері Дэвид Киршнер мен Пол Герц болды. Фильм сыншылардан көбінесе жағымсыз пікірлер алды және 34 миллион долларлық бюджеттен 13,7 миллион доллар табалдырыс жинады. Фильмнің кассадағы сәтсіздігі, сондай-ақ 1997 жылғы "Мысықтар билемейді" фильмі ("The Pagemaster" түсіріліп біткен кезде өндірісте болған) анимациялық студия Turner Feature Animation-ның басқа анимациялық жобаларын тоқтатты.

Сюжет

10 жасар пессимист Ричард Тайлер өмірін статистикаға сүйеніп, барлығынан қорқа жүреді. Көңілі толмаған ата-анасы оның батылдығын арттыруға көп әрекет жасағанмен, нәтижеге жете алмады. Әкесі Ричардты ағаш үй салу үшін бір қап шеге алуға жібереді. Бірақ Ричард қатты дауылға ілігіп, кітапханаға паналап кіреді. Ол кітапханашы, сонымен қатар күзетші Мистер Дьюимен танысады. Мистер Дьюи оған ерекше кітап керек екенін айтып, Ричардтың қарсылығына қарамастан, кітапхана карточкасын береді. Телефон іздеп жүргенде Ричард әйгілі әдеби кейіпкерлердің суреттері салынған үлкен ротонданы көреді. Ол пальтосынан тамған суға сығалап, құлап түседі. Ричард оянғанда ротондадағы суреттер еріп, оны және кітапхананы суға батырып, суреттерге айналдырады. Ол кітаптардың мифтік сақтаушысы және Жазба сөздің қорғаушысы – Пагемастермен кездеседі. Ричард шығу жолын сұрайды, сонда Пагемастер оны көркем әдебиет бөлімі арқылы жасыл неоновые шығу белгісіне жібереді. Жолда Ричард үш антропоморфты кітаппен дос болады: Әңгіме – қаскөй қарақшы сияқты кітап; Фантазия – әзілкеш, бірақ қамқор ертегі кітабы; және Қорқыныш – омыртқасы бұзылған, қорқақ "Ханчбук". Үшеуі Ричардқа жаңа кітапхана карточкасын пайдаланып, оларды тексеріп шықса, көмектесуге келіседі. Төрттік классикалық әдеби кейіпкерлермен кездеседі. Олар доктор Джекиллмен кездеседі, ол мистер Хайдқа айналады, оларды Әңгімелер елінің ашық суларына алып барады. Бірақ Моби Дик шабуыл жасағаннан кейін, балық аулаушы капитан Ахабпен болған шайқастан кейін топ бөлініп кетеді. Ричард пен Әңгіме кеме апатына ұшырап, Лонг Джон Сильвер басқаратын "Испаниола" кемесімен құтқарылады. Қарақшылар Ұлыстың аралына барады, бірақ бір алтын монетадан басқа ештеңе таба алмайды, бұл капитан мен экипаж арасында бүлікке әкеледі. Фантазия мен Қорқыныш қайтып келіп, қарақшыларды жеңеді. Сильвер Ричардты өзімен бірге кетуге көндіруге тырысады, бірақ Ричард оны қылышпен қорқытқанда, ол бас иеді. Фантазия бөлімінде Ричард таудың басында шығу белгісін көреді. Бірақ Әңгіменің салғысы ұйықтап жатқан айдаһарды оятады. Ричард айдаһармен қылыш пен қалқанмен күресуге тырысады, бірақ айдаһар оны жұтып қояды. Ричард айдаһардың асқазанында кітаптарды тауып, "Джек пен Астық сабағы" романынан алынған бұршақ сабағын пайдаланып, айдаһардың аузынан қашып шығады. Ол кітаптармен бірге сыртқа шығу үшін бұршақ сабағына көтеріледі. Олар үлкен қараңғы бөлмеге кіреді, онда оларды Пагемастер күтеді. Ричард Пагемастерді оның басынан өткен қорқынышты жағдайларға себепкер деп айыптайды (олардың кейбіреулері оның өмірін құрбан етуі мүмкін еді), бірақ Пагемастер саяхаттың Ричардты оның қорқыныштарына қарсы тұруға мәжбүр ету үшін жасалғанын айтады. Доктор Джекилл, капитан Ахаб, Лонг Джон Сильвер және айдаһар сиқырлы құйынға кіріп, оны құттықтайды. Пагемастер Ричард пен кітаптарды құйынға тастап, оларды нағыз әлемге қайтарады. Ричард оянып, қасында Әңгіме, Фантазия және Қорқыныш кітаптарының нағыз кітаптар екенін көреді. Мистер Дьюи оны тауып алады, және кітапхана ережесі бір уақытта екі кітапты ғана алуға рұқсат берсе де, оған "бір рет" үш кітапты да алуға мүмкіндік береді. Ричард жаңа ағаш үйінде кітаптарымен бірге ұйықтап, батыл бала болып үйіне оралады, бұл оның ата-анасын таң қалдырып, қуантады.

Тірі фильмдер

Маколей Калкин - Ричард Тайлер, 10 жастағы ұл, барлық нәрседен қорқатын сияқты және өмірін қауіпсіздік статистикасына сүйеніп құрады. Калкин фильмдегі кейіпкерін тікелей түсірілімде де, анимацияда да сомдаған жалғыз актер. Кристофер Ллойд - Мистер Дьюи, ерекше кітапханашы және көрінбейтіндей тасталып кеткен кітапхананы күтуші. Эд Бегли-младший және Мел Харрис - Алан мен Клэр Тайлер, Ричардтың қолдау көрсететін ата-анасы. Алан Ричардтың қорқынышын жеңуіне көмектесудегі үздіксіз сәтсіз әрекеттерінің нәтижесінде өзін жаман әке деп есептейді. Джессика Киршнер, Брэндон С. Маккей, Алексис Киршнер, Гай Манскер және Стивен Шихан - аудан балалары. Олар Ричардты қысымға алады, ал ол оларға назар бөлмейді.

Дауыс беру

Кристофер Ллойд – Беттердің иесі, кітаптардың сақтаушысы және жазба сөздің қорғаушысы. Ол Дьюи мырзаның басқа бір жағы деп есептеледі. Патрик Стюарт – "Оқиға" рөлі, бір көзін жапқан, ілгегі мен ағаш аяғы бар қарақшыға ұқсайтын алтын оқиғалар жинағы. Вупи Голдберг – "Фантазия" рөлінде, әкият стиліндегі лаванда түсті әңгіме кітабы. Ол кешірімсіз, агрессивті және ызалы болуы мүмкін. Фрэнк Уэлкер – "Қорқыныш" рөлінде, Игорьға ұқсас түркіз түсті қорқыныш әдебиеті кітабы. Атымен қарамастан, ол қорқыныштың керісінше. Сондай-ақ, Уэлкер аждаһардың, Моби Диктің және басқа да жандардың дыбыстарын жасайды. Леонард Нимой – доктор Джекилл және мистер Хайд, қорқынышты монстрға айналған ақылсыз ғалым. Джордж Хирн – капитан Ахаб рөлінде, ақ кит Моби Дикті өлтіруге тырысатын, дерлік психопат кит аулаушы. Джим Каммингс – Лонг Джон Сильвер, "Испаниола" кемесінің қатал тонаушысы. Фил Хартман – Том Морган рөлінде, "Испаниола" кемесіндегі жұқа және зұлым қарақшы. Эд Гилберт – Джордж Мерри, "Испаниола" кемесіндегі семіз қарақшы. Б. Дж. Уорд – жүректер патшайымы, Ажар елінің зұлым билеушісі, ол "Алиса Ажар елінде" кітабында аждаһардың ішінде пайда болады. "Испаниола" қарақшыларына Ричард Эрдман, Фернандо Эскандон, Дориан Харвуд және Роберт Пикардо дауыс береді.

Құқықтық мәселе

Бұл фильмнің сценарийін жазу құқығы үшін Америка Жазушылар Гильдиясымен (WGA) ұзаққа созылған заңдық төрелік өтті. Фильмнің продюсері Дэвид Киршнер сценарий мен түпнұсқа оқиғаның жалғыз авторы екенін талап етуге тырысты, ал түпнұсқа сценарийдің авторы Дэвид Кассиге ешқандай есім берілмеді. Әдетте, ұсынылған авторлық құқықтар фильмнің көрсетіліміне немесе плакаттар мен романдардың жариялануына дейін WGA-ға мақұлдау үшін жіберіледі. «The Pagemaster» фильмінің продюсерлері фильм көбінесе анимациялық болғандықтан, WGA-ның авторлық құқықтарды анықтауға құқығы жоқ деп мәлімдеді. Касси WGA шарты бойынша сценарийді жазған, сондай-ақ 1985 жылға дейінгі Disney Television үшін түсірілген тікелей эфирдегі нұсқаларды да WGA шарты бойынша жазған. Бұл фактілер WGA-ны араласуға мәжбүр етті, анимациялық элементтері бар көркем фильмге қатысты олардың күмәнді билігін сынады. Ұзақ тергеуден және Pagemaster жобасының бастауымен жақсы таныс адамдармен, соның ішінде Киршнердің өзінің кеңсесіндегі үш адаммен сұхбаттасудан кейін, WGA авторлық құқықтарды төрелік ету процесінде Дэвид Кассинің негізгі автор екенін және Киршнердің сценарийге жеткілікті шығармашылық үлес қосқанын, сондықтан авторлық құқыққа ие екенін анықтады. WGA-ның бұл шешімінен кейін Fox төреліктен бас тартып, WGA мақұлдаған авторлық құқықтарсыз фильмді шығаруы мүмкін екенін мәлімдеді, бұл WGA-ны фильмнің кең насихатталған Рождестволық көрсетілімін тоқтатуға мәжбүр етті. Ақырында, келісімге қол жеткізілді, және Fox фильмді Киршнер мен Касси екеуіне де оқиға мен сценарий үшін авторлық құқық берді, ал үшінші автор Эрни Контрерасқа да сценарий үшін авторлық құқық берілді. Сол кезде бұл іс WGA-ның өз мүшелерінің бірі үшін жүргізген ең қымбат және кең ауқымды тергеуі болды.

Кеңейтілген және өшірілген көріністер

Пажемастер кеңейтілген нұсқада ұсынылады. Өндіріс барысында түпнұсқалық кейбір сахналар, тірі түсірілім және анимациялық бөлімдер алынып тасталды. Қайталанбаған сахналар мен кейіпкерлерді фильмнің түсірілім процесінде, трейлерлерде және телеарна жарнамаларында, SkyBox International сауда карталарында, кітаптарда және басқа да байланысты өнімдерде көруге болады. Олар сондай-ақ 1993 жылғы «Once Upon a Forest» VHS нұсқасының алдын ала көрсетілімінде, 1994 жылғы «Rookie of the Year» VHS нұсқасының шығарылымында және 1995 жылғы фильмнің промо-трейлерінде, промо-демонстрациялық VHS көшірмесінде де кездеседі.

Шығару

Фильмді Turner Pictures түсірді. 20th Century Fox АҚШ-тағы көрсетілімін, ал Turner Pictures Worldwide халықаралық көрсетілімін ұйымдастырды. Фильм Солтүстік Америка кинотеатрларында 13,7 миллион доллар табыс тапты. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A-дан F-қа дейінгі шкала бойынша A- бағасын берді. Чикаго Sun Times газетінің Роджер Эберт фильмнің идеясын жеткізу әдісін сынап, оны "қасіретті және көңілсіз фильм" деп атады, сондай-ақ оның идеясы "кітаптар теледидар мультфильмдері мен видео ойындары сияқты көңілді болуы мүмкін" екенін айтты. Variety журналының Брайан Лоури фильмнің ересек көрермендерге басты тартымдылығы оның қысқа ұзақтығы екенін, ал фильмдегі танымал ойдан туған кейіпкерлерді жеткілікті пайдаланбағанын айтты: "Ричардтың «Жек пен бұршақ бұтағы» кітабын айдаһардың ішінен қашу үшін қолдануы ерекше көзге түседі. Алайда, мұндай сәттер сирек кездеседі". The Washington Post газетінің Рита Кемпли фильмге жағымды баға беріп, оны "кітаптар әлемі туралы керемет балалар фантазиясы" деп сипаттады. ReelViews-тің Джеймс Берардинелли де фильмге жағымды пікір білдіріп, оны "ақылды, көбінесе қызықты және әрқашан қарқынды фильм" деп атады, ол "көрермендердің қиялын ояту үшін бейнелеу құралын пайдаланады". «The Pagemaster» фильміндегі рөлі үшін Маколей Калкин «Ең нашар актер» номинациясын Razzie Award-та алды («Әкесімен есептесу» және «Ричи Рич» фильмдерімен бірге). Алайда, ол бұл жүлдені Кевин Костнерге («Уайетт Эрп») жоғалтты.

Үй медиасы

The Pagemaster алғаш рет VHS және LaserDisc форматында 1995 жылдың 4 сәуірінде Fox Video компаниясы арқылы шығарылды. 20th Century Fox Home Entertainment 2002 жылдың 28 мамырында 1-ші аймақ үшін DVD форматында, ал 2013 жылдың 6 тамызында А аймағы үшін Blu-ray форматында фильмді шығарды.

Музыка

Музыкасын фильм композиторы Джеймс Хорнер жазды. Саундтректе Хорнердің тақырыптарына негізделген екі ән де бар. Әндердің бірі Венди Мотен орындаған "Whatever You Imagine" фильмінде төрт кейіпкер фантазия әлеміне кіргенде естіледі, ал екіншісі – Babyface және Лиза Стансфилд орындаған "Dream Away" титрлер аясында дыбысталады. Саундтрек альбомы 1994 жылдың 30 қазанында тек Compact Disc және Cassette Tape форматтарында жарық көрді, сонымен қатар iTunes Store-да қолжетімді.

Кітаптар адаптациясы

Қандай да бір мәлімдемелерге қарамастан, сценарий мен фильм ешқандай кітапқа негізделмеген. Дэвид Кассидің сценарийі барлық романдық және суреттелген кітаптардан бірнеше жыл бұрын жазылған. Фильмге негізделген бірнеше кітап бар, оның ішінде Дэвид Киршнер мен Эрни Контрерас авторлық құқығына ие, Джерри Тиритилли салған, Касси сценарийінен үлкен бөліктер алынған, бірақ Кассиге авторлық құқығы берілмеген суреттелген кітап та бар. Фильмнің түсірілімі 1993 жылы F. A. O. Schwarz Рождестволық каталогында осы кітап таныстырылған кезде толыққанды жүріп жатқан болатын. Фильмге негізделген басқа да туындыларға фильмнің романдық нұсқасы, балаларға арналған әңгімелер, ашылатын кітаптар және ойыншықтар мен ойындар сияқты фильмге қосымша заттар кіреді.

Видео ойындар

Фильмнің видео ойынына бейімделген нұсқалары фильммен бір жылы шықты. Оларды Probe Software Ltd. әзірледі және Fox Interactive баспасы жариялады. Ойынның PC және PC емес нұсқалары шамалы ғана емес, толығымен басқа ойындар; PC ойыны FMV приключенческая ойыны, оны Mammoth Micro Productions әзірледі, Turner Interactive басып шығарды және Turner Home Entertainment таратып жүр, ал PC емес нұсқалары платформалық ойындар.