Суық тіреу: өсімдіктерді қорғау және өсіру маусымын ұзарту
Cold frame
Суық тіреуіш – өсімдіктерді қорғауға арналған, күн сәулесін өткізетін төмен құрылым. Егін жинау маусымын ұзартуға көмектеседі, мини-жылыжай ретінде қызмет етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауыл шаруашылығы мен бау-бақшада суық жақтау – мөлдір шатыры бар, жерге төмен салынған қоршау, өсімдіктерді қолайсыз ауа райынан, әсіресе күшті суықтан немесе ылғалдан қорғау үшін қолданылады. Мөлдір беті күн сәулесін өткізіп, конвекция арқылы жылудың шығуына кедері келтіреді, әсіресе түнде. Негізінде, суық жақтау өсімдік өсіру маусымын ұзартуға мүмкіндік беретін миниатюралық жылыжай ретінде жұмыс істейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, суық жақтаулар жылытылатын жылыжайлармен бірге пайдаланылған. Атының өзі жылы жылыжай мен жылытылмаған суық жақтаудың айырмашылығын көрсетеді. Олар көбінесе солтүстік ендіктерде жылыжайдың оңтүстік қабырғасының іргетасы ретінде салынған. Бұл тұқымдарды жылыжайда өсіріп, содан кейін сыртқа отырғызу алдында «бейімдеу» үшін суық жақтауға оңай көшіруге мүмкіндік берді. Суық жақтаулар жабық жылыжайларға ұқсас, оларды «жылыжайлар» деп те атайды. Айырмашылық – ішіндегі жылу мөлшерінде. Бұл кейбір жылыжайларды күннің әсерінен немесе жылытқыш немесе жүйе арқылы қосымша жылыту арқылы жоғары температураға қол жеткізу үшін «ыстық үйлер» деп атауға ұқсас. Суық жақтаулар жеке бақшаларда және көкөніс шаруашылығында кездеседі. Олар ауа мен топырақ температурасын бірнеше градусқа дейін оқшаулап, желден қорғайтын микроклимат жасайды. Суық қыс аймақтарында бұл мүмкіндіктер өсімдіктерді көктемде ертерек өсіруге және күз бен қыста ұзақ тіршілік етуге мүмкіндік береді. Олар көбінесе кейін ашық жерге отырғызылатын көшеттерді өсіру үшін қолданылады, сонымен қатар күзгі және қысқы егін жинауға арналған суыққа төзімді көкөністердің тұрақты орны болуы мүмкін.
In agriculture and gardening, a cold frame is a transparent roofed enclosure, built low to the ground, used to protect plants from adverse weather, primarily excessive cold or wet. The transparent top admits sunlight and prevents heat escape via convection that would otherwise occur, particularly at night. Essentially, a cold frame functions as a miniature greenhouse to extend the growing season. Historically, cold frames were built to be used in addition to a heated greenhouse. The name itself exemplifies the distinction between the warm greenhouse and the unheated cold frame. They were frequently built as part of the greenhouse's foundation brickwork along the southern wall (in northern latitudes). This allowed seeds to be germinated in the greenhouse and then easily moved to the attached cold frame to be "hardened off" before final planting outside. Cold frames are similar to some enclosed hotbeds, also called hotboxes. The difference is in the amount of heat generated inside. This is parallel to the way that some greenhouses are called "hothouses" to emphasize their higher temperature, achieved either by the solar effects alone or by auxiliary heating via a heater or HVAC system of some kind. Cold frames are found in home gardens and in vegetable farming. They create microclimates that provide several degrees of air and soil temperature insulation, and shelter from wind. In cold winter regions, these characteristics allow plants to be started earlier in the spring, and to survive longer into the fall and winter. They are most often used for growing seedlings that are later transplanted into open ground, and can also be a permanent home to cold hardy vegetables grown for autumn and winter harvest.
Құрылыс
Салқын кадр құрылысы – үй шаруашылығында немесе фермада жиі кездесетін құрылыс жобасы, бірақ жинақталған түрде де, коммерциялық жүйелер ретінде де алуға болады. Дәстүрлі жобада ескі шыны терезелер қолданылады: бір-екі фут (шамамен 30-60 см) биіктіктегі ағаш қаңқа жасалып, терезе оның үстіне орнатылады. Шатыры көбінесе қысқы күн сәулесін барынша пайдалану және судың жақсы ағып кетуі үшін еңкейтіліп, оған оңай қол жеткізу үшін ашылатын етіп жасалады. Шынының орнына қатты немесе қалың пластик жамылғыны да қолдануға болады. Топыраққа қосымша жылу беру үшін арнайы электрлік жылыту кабельдерін орнатуға болады.
Cold frame construction is a common home or farm building project, although kits and commercial systems are available. A traditional plan makes use of old glass windows: a wooden frame is built, about one to two feet tall, and the window placed on top. The roof is often sloped towards the winter sun to capture more light, and to improve runoff of water, and hinged for easy access. Clear plastic, rigid or sheeting, can be used in place of glass. An electric heating cable, available for this purpose, can be placed in the soil to provide additional heat.
Қолданылуы
Салқын қаптарды көптеген азық-түлік және сәндік дақылдардың өсу маусымын ұзарту үшін пайдалануға болады, негізінен көктемнің басында қосымша жылу беру арқылы. Бұл, көкөніс дақылдарын олардың қалыпты маусымынан бұрын, бағасы өте жоғары кезде жинауға мүмкіндік береді. Салқын қапта өсіруге жарамды дақылдарға салат, ақжеңке, салат пиязы, шпинат, түймедақ, шалқан және т.б. жатады. Бір көкөніс дақылы бүкіл салқын қапты алып жатуы мүмкін, немесе жыл бойы әртүрлі көкөністер алу үшін дақылдардың комбинациясын кезекпен өсіруге болады.
Cold frames can be used to extend the growing season for many food and ornamental crops, primarily by providing increased warmth in early spring. This means that it's possible to harvest vegetable crops ahead of their normal season when they are extremely expensive to buy. Some crops suitable for growing in a cold frame include lettuces, parsley, salad onions, spinach, radishes and turnips etc. One vegetable crop can occupy the whole of a cold frame or a combination of crops can be grown so that they mature in rotation in order to get a wide range of different vegetables throughout the year from a single cold frame.
Баллондардың қоршауы
"Лампалық жақтау" – ылғалды қыстарында әсем гүлді пияз өсімдіктерін, әсіресе, қатты немесе жартылай қатты түрлерін өсіруге арналған суық жақтаудың арнайы түрі. Ол әдетте, қарапайым суық жақтаудан жоғарырақ орналасқан, гүлдеген кезде өсімдіктерді жақсы көруге мүмкіндік береді. Күз бен көктемде гүлдейтін қыста өсетін пияз гүлдерін өсіру үшін жиі қолданылады. Жамылғылары қыста ауа райының нашарлығынан қорғау үшін, сонымен бірге жақсы желдетуді қамтамасыз етеді. Ал жазда олар мұндай пияз гүлдеріне қажетті құрғақ және жылы орта жасайды.
A "bulb frame" is a specialized kind of cold frame, designed for growing hardy or almost hardy ornamental bulbous plants, particularly in climates with wet winters. Typically it is raised further above ground level than a normal cold frame, so that the plants can be seen better when in flower. They are often used for the cultivation of winter growing bulbs which flower in the autumn or spring. The covers are used in winter to provide some protection from very bad weather, while allowing good ventilation. Then in the summer, the covers provide dry, warm conditions which many such bulbs need.