Кіріспе

Мальдив аралдарындағы өнеркәсіптер балық шаруашылығы мен туризмге негізделген, олардың арасында ойын-сауық балық аулау да бар.

Балық аулау

Тарихқа дейінгі дәуірден бері аралдарда қолданылатын балық аулау әдісі – таяқ пен желі әдісі. Осы әдіспен тунец, ұсақ тунец, фрегат және скумбрия сияқты балық түрлері ауланады. Басты ау – тунец, ол аймақ тұрғындарының күнделікті тағамы ретінде, сондай-ақ түрлі формада экспортқа пайдаланылады. Күнделікті аулау көлемі маусымға байланысты. Бұрын үшбұрышты желкенді дхонилер қолданылса, қазір механикалық дхонилер пайдаланылады. Дәстүр бойынша балықшылар таңертең шабақ балығы іздеп шығады, оны аулап, дхонидің арнайы бөлімінде тірі ұстайды. Балық аулаумен сегіз-тоғыз адам айналысады. Таяқтар қысқа болып, желі мен ілгекпен жабдықталған. Қолайлы маусымда бір дхониден күніне мыңға жуық балық аулауға болады. Дәстүр бойынша балықшылар түнде аралға оралады, бірақ механикалық дхонилердің пайда болуымен, олар көбінесе түске дейін қайтады. Мальдив аралдарында ең көп ауланатын балық түрлері – ұсақ тунец және сары қанатты тунец.

Өнеркәсіптік балық аулау

1974 жылы дәстүрлі желкенді "дхони" кемелерін механикаландыру Мальдив аралдарындағы балық аулау индустриясын өзгертіп жіберді. Механикаландыруға арналған жаңа буын "дхони" кемелері енгізілді. 1977 жылы жапон компаниясымен бірлескен кәсіпорын ретінде балық консервілеу зауыты салынды. Бірақ 1982 жылы зауытты мемлекеттік меншікке алғаннан кейін, ғимараттар мен жабдықтардың нашар күйіне байланысты шетелдік сұранысты қанағаттандыра алмады, сондықтан 1986 жылы жаңа зауыт ашылды. 1979 жылы Жапонияның "Марубени" корпорациясымен серіктестікте Мальдив-Ниппон корпорациясы құрылды, ол таза тунецті өңдеуге және консервілеуге бағытталған. Сол жылы балық шаруашылығын дамыту үшін Мальдив балық шаруашылығы корпорациясы (МБШК) құрылды. Кейіннен МБШК Балық шаруашылығы жобаларын іске асыру департаментіне (БЖІД) айналды, ол 1993 жылы MIFCO болып қайта құрылды. Жапондықтар кеткеннен кейін, үкімет оларға тиесілі үш муздатқыш және алты жинақтау кемесін сатып алу туралы келісім жасады, бұл кемелер Мемлекеттік сауда ұйымының (МСҰ) флотына қосылды. Алайда, МСҰ жапондық флотты иеленген кезде, кемелердің көпшілігі жиырма жылдан асып кеткен еді. Жаңа кемелер флоты сатып алынды. Кореяда үш аналық кеме, ал Маледе тоғыз жинақтау кемесі салынды. Алифуши аралында кеме жасаушылық қызметі құрылды және екінші буынның 100 "Mark II Dhoani" кемесін жасау жұмысы басталды. Бұл кемелер балықшыларға лизинг негізінде сатылды. Балық шаруашылығы үшін эксклюзивті экономикалық аймақтың (ЭЭА) ашылуы елдің балық аулау индустриясы үшін үлкен мүмкіндік болды.

Балық консервілеу зауыты

1977 жылы Феливару аралында жапон фирмасымен бірлескен кәсіпорын ретінде алғашқы балық консервілеу зауыты салынды. 1982 жылы үкімет консервахананы мемлекеттік меншікке алды, бірақ бастапқы ғимараттардың және жабдықтардың нашар жағдайы өндірісті күрт шектеді, соның салдарынан консервахана кеңейіп келе жатқан шетел нарығының арту үдеміне сай келе алмады. 1987 жылы жаңа консервілеу және салқындату/мұздату зауыты ашылды. Бұл жұмысты NORAD жобасы (норвегиялықтар мен ағылшындар) жүзеге асырды. Норвегиялықтар ғимараттарды тұрғызды, ал ағылшындар негізгі тұрақсыз топырақты бекітті. Зауыт 1987 жылдың қыркүйек және қазан айлары аралығында толыққанды жұмыс істеуге кірісті. Жаңа Феливару тун өңдеу зауытында жеке электр энергиясы, тұзды суды тазарту қондырғысы, су сақтау резервуарлары және мұз жасау цехы бар. Сағатына 150 000 банка шығаратын бұл зауыт өндіріс көлемін ұлғайтса да, Мальдив тунына деген шетелдік сұраныстың өсуін толығымен қанағаттандыра алмады.

Даму

Ақ құмды жағажайлар, мөлдір сулар және көк аспан астындағы желбіреген пальмалар Мальдив аралдарын туристерге танымал мекен етіп жасайды. Туризм 1970 жылдардың басында Мальдивтерге енгізілді. Алғашқы екі курорттық аралда 280 орын болды. Алғашқы туристер көбінесе жеке немесе шағын топтармен келді. Көп ұзамай Мальдив аралдары халықаралық туристік бағыт ретінде танылды. 1972 жылы екі мальдив кәсіпкері итальяндық инвестормен бірлесіп, алғашқы туристік курорт – Курумба ауылын (қазіргі бес жұлдызды қонақ үй) ашты. Сол жылы Бандос аралында екінші курорт ашылды. Сол жылы 1096 турист келді. Бастапқыда елдің туризмі мен оның дамуы көбінесе жеке бастамаларға байланысты болды. 1979 жылы туризм туралы заң қабылданды, ол барлық шетелдік инвестицияларды Туризм және шетелдік инвестициялар департаментінде тіркеуді міндеттейді. 1983 жылы туризмді дамыту жоспары жасалды, ол туризмнің жалпы дамуына бағыт-бағдар берді және елдің әртүрлі аймақтарында туристік аймақтарды анықтады. 1984 жылы туризм жөніндегі кеңесші кеңес құрылды. 1988 жылы туризм департаменті министрлік деңгейіне көтерілді. 1981 жылы Мале халықаралық әуежайының ашылуы саяхат индустриясы үшін маңызды кезең болды. Бастапқыда Мальдивтердегі туризм маусымдық сипатта болды. Елдің ашылуымен бірге туризмнің маусымдығы өзгерді. 21-ші ғасырдың басында туристер жыл бойы келіп тұрды. 1987 жылы индустрияның кадрлық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қонақ үй және қосымша қызмет көрсету мектебі құрылды. Мемлекеттік және жеке сектор осы салада жұмыс істейтіндерге шетелде оқуға мүмкіндік береді. Жеке сектор мен үкімет туристік өнімді насихаттау және сатуға белсенді түрде қатысады. Мальдивтер үкіметтік және жеке операторлардың қатысуымен барлық ірі халықаралық саяхат көрмелерінде өкілдік етеді. Мале халықаралық әуежайындағы туристік ақпарат бюросы ел туралы буклеттер мен басқа да ақпаратты таратады. 1989 жылы ақпарат таратуды кеңейту үшін Туристік ақпарат бөлімі құрылды. Туризмнің дамуы ел экономикасының жалпы өсуіне ықпал етті. Ол тікелей және жанама жұмыс орындарын жасады және басқа да байланысты салаларда табыс әкелді. Бүгінде туризм елдің ең ірі шетелдік валюта көзі болып табылады және ЖІӨ-нің шамамен бес бөлігін құрайды. 2000 жылы 86 туристік курорт жұмыс істеп тұрғанда, 467 154 турист келді.

Туристік нысандар

Әрбір туристік курорт адам тұрмайтын аралда орналасқан. Аралдар өздігінен қамтамасыз етілген, олардың өз электр қуаты, суы және қалдықтарды кәдеге жарату мүмкіндіктері бар. Аралдар Туризм министрлігі белгілеген стандарттар мен ережелерге сәйкес дамытылады. Барлық қазіргі заманғы жағдайлар бар болғанымен, аралдар өзінің бірегей табиғи сұлулығын сақтайды. Дизайн жергілікті сәулеттік идеяларды және халықаралық стильді қамтиды. Қонақтарға сапарды ыңғайлы, жағымды және есте қалдыру үшін түрлі қызметтер мен жағдайлар ұсынылады.

Мальдивтердің туризмді дамыту жөніндегі кеңесі

Мальдив аралдарының туризмді насихаттау кеңесі ел үкіметімен елдің туризм индустриясының сапалы және тұрақты дамуын, сондай-ақ тиімді пайдаланылатын және қаржылық тұрақты жеке сектор индустриясын дамыту мақсатында құрылды. Осы арқылы индустрия Мальдив халқына ұзақ мерзімді экономикалық, әлеуметтік және мәдени пайда әкелуге, сонымен қатар Мальдив теңіз ортасын жақсартуға үлес қосады, бұл Мальдив халқы мен қонақтарына пайдалы болады.

МАТИ

Мальдив туристік индустрия қауымдастығы (MATI) – елдің туристік индустриясының тұрақты дамуы үшін жұмыс істейтін коммерциялық емес, үкіметтік емес ұйым. Оның құрамына саяхат бизнесімен айналысатын кез келген адам қосыла алады. MATI үкіметпен өзара іс-қимыл жасайды және басқа ұлттық және халықаралық ұйымдармен серіктестікте жұмыс істейді.