Кіріспе

Ресей суретшісі (1856–1928)

Франц Рубо (Франц Алексеевич Рубо; 15 маусым 1856 – 13 наурыз 1928) – ең ірі және белгілі панорамалық суреттерді жасаған ресейлік суретші. Ол цилиндр бетіне орналастырылған және іштен қарау тұсынан көрінетін дөңгелек суреттер жасады. Оның суреттері көбінесе нақты көріністі өте дәл бейнелейді деп есептелді.

Өмірбаян

Франц (Франсуа) Рубо 1856 жылғы 15 маусымда Одессада Оноре Фортюне Алексис Рубо мен оның әйелі Мадлен (қыздығы Сенек) отбасында дүниеге келді. Франц католик отбасындағы бес баланың төртіншісі болды; оның әкесі – Марсель қаласынан шыққан кітап сатушы және кеңсе тауарлары сатушы. Ол Одесса сурет мектебінде оқыды. 1877 жылы Рубо Мюнхенге барып, Мюнхеннің Көркемсурет академиясында білім алды. Содан кейін Санкт-Петербургке қоныстанып, Императорлық өнер академиясында жұмыс істеп, тарихи шайқастардың ірі панорамаларын жасай бастады. 1904 жылы Рубо Санкт-Петербург өнер академиясында профессор болып сабақ берді. Осы кезеңде ол «Севастополь қоршауы» панорамалық суретін салды. 19 ғасырдың ортасында түрлі панорамалық суреттер пейзаждар мен тарихи оқиғаларды бейнелеудің танымал әдісіне айналды. Панорама – 1787 жылы суретші Роберт Баркер патенттеген 360 градустық визуальды құрал. Бұл сол кезде жаңалық болды және Еуропадағы көрермендер үшін бұл картиналар сенсация тудырды. Суреттер жаңа иллюзия жасады, көрерменді нақты емес кеңістікке көшіріп, оқиғаның ортасында физикалық тұрғандай сезім беретін. 360 градустық панораманың ортасында тұрғанда, жаңа ортада тұрғандай әсер қалдырады. Ол өмірінде салған алып панорамалық суреттерінің арқасында танымал атанды. Рубоның туындылары соншалықты үлкен болғандықтан, оларды көрсету үшін арнайы павильондар салынуы керек болды. Бұл суреттер – 19 ғасырдағы танымал жанрдың бүгінге дейін сақталған сирек панорамаларының бірі. Көрмеші дөңгелек панораманың ортасында тұрып, әртүрлі көріністерді әр бұрыштан қарап, айнала жүріп тамашалайды. 1913 жылы Рубо Ресейден Германияға, Мюнхенге көшіп кетті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін неміс билігі оны француз азаматы деп мойындады, бірақ оны тұтқынға алмады және 1914 жылғы 19 желтоқсанда оған неміс азаматтығын берді. Ол өмірінің соңына дейін Мюнхенде тұрып, 1928 жылғы 13 наурызда қайтыс болды.

Севастополь панорамасы

Севастополь панорамасы – 1854–55 жылдардағы Севастополь қоршауының оқиғаларын бейнелейтін алып картина. Сурет дөңгелек пішінде салынған арнайы ғимарат – ротондада көрсетілген. Картинаның мөлшері өте зор, бірақ оның мұндай болуы, қатысушылардың көптігі мен көріністің кеңдігіне байланысты, әскери оқиғаларды шынайы бейнелеу қажеттілігінен туындады. Рубо бұл картинаны 1901 жылдан бастап үш жылға жуық уақыт бойы жасады. Ол Севастопольға сапар шегіп, шайқас туралы, сондай-ақ соғыс кезіндегі түрлі оқиғалар мен жағдайларды сипаттаған тарихи құжаттарды зерттеді. Ол соғыстан аман қалған қатысушылармен де әңгімелесті. Рубо алғашқы эскиздерін Санкт-Петербургте жасады. Кейін ол Баварияның Көркемсурет академиясында жұмысын жалғастырды, онда 14 метр биіктігінде және 115 метр ұзындығындағы кенепті пайдалануға шешім қабылдады. Картина аяқталғаннан кейін 1904 жылдың жазында Севастопольде қаланың қорғаныс күнінің 50 жылдығына арналып қойылды.