Кіріспе
1955 жылғы Роберт Грейвстің грек мифологиясы жинағы – Роберт Грейвстің кітабы. "Грекия мифтері" (1955) – ақын және жазушы Роберт Грейвстің грек мифологиясының жинағы, түсіндірмелермен және талдауларымен бірге. Кітаптың көптеген басылымдары екі томдық болып шығады. Осы еңбектің қысқартылған нұсқаларында тек мифтер ғана келтірілген, ал Грейвстің түсіндірмелері жоқ. Әр миф, Плутарх немесе Паузанияс сияқты Антониндер дәуіріндегі жазушылардың стилінде, классикалық дереккөздерге сілтемелермен баяндаушының атынан айтылады. Оның қайта айтуларының әдеби сапасы жоғары бағаланады. Әр мифті қайта баяндағаннан кейін Грейвс оның пайда болуы мен маңызын, өзінің "Ақ Құдай" кітабында және басқа да еңбектерінде талқыланған, тарихқа дейінгі аналық билік дініне сенімімен байланыстыра отырып түсіндіреді. Грейвстің теориялары мен этимологиясы классикалық ғалымдардың көпшілігі тарапынан қабылданылмайды. Грейвс жауап ретінде классикалық ғалымдардың "мифологияны ғылыми тұрғыдан зерттеуге поэзиялық қабілеті жетіспейді" деді.
the book by Robert Graves
The Greek Myths (1955) is a Mythography, a compendium of Greek mythology, with comments and analyses, by the poet and writer Robert Graves. Many editions of the book separate it into two volumes. Abridged editions of the work contain only the myths and leave out Graves's commentary. Each myth is presented in the voice of a narrator writing under the Antonines, such as Plutarch or Pausanias, with citations of the classical sources. The literary quality of his retellings is generally praised. Following each retelling, Graves presents his interpretation of its origin and significance, influenced by his belief in a prehistoric Matriarchal religion, as discussed in his book The White Goddess and elsewhere. Graves's theories and etymologies are rejected by most classical scholars. Graves argued in response that classical scholars lack "the poetic capacity to forensically examine mythology".
Мазмұны
Грейвс қола дәуірі Грециясын пелассиктер тұсындағы аналық билік қоғамынан грек тілінде сөйлейтін жеңімпаз тайпалардың үнемі қысымымен патриархалды қоғамға өзгеретінін түсіндірді. Екінші кезеңде жергілікті патшалар әрбір елді мекенге шетелдік князь ретінде келіп, үш құдайды бейнелейтін мұрагерлік патшайымға үйленіп, билік құрды, және олар келесі патша тарапынан белгілі бір мерзімнен кейін, бастапқыда алты айдан кейін, рәсімдік түрде өлтірілді. Патшалар құрбандықтан ұзаққа созылған уақыт бойы қашып құтыла алды, көбінесе өздерінің орнына басқаларды құрбандыққа шалып, соңында құдайдың қызметшісі патшайымды бағынышты және таза әйелге айналдырды, ал соңғы кезеңде олардан кейін билік ететін заңды ұлдары болды. Грек мифтері мифтерді осы үш кезеңнің рәсімдерінен туған оқиғалар ретінде, сондай-ақ грек патшалары мен Айдың діни қызметкерлері арасындағы дәлелсіз күрес туралы тарихи жазбалар ретінде көрсетеді. Кейбір жағдайларда Грейвс "иконотропия", яғни бейне өзгерісі процесін болжайды, оған сәйкес аналық немесе аналық желі арқылы мұрагерлік кезеңнің гипотетикалық құлшылық бейнесі кейінгі гректер тарапынан өз түсініктері бойынша қате оқылған. Мысалы, ол аттар құдайының жатырында күресіп жатқан қасиетті егіздердің бейнесін ұсынды, ол кейінірек Троялық жылқы туралы мифке бастап әкелді.
Олимпиадалық жаратылыс мифы
Грейвс «Олимпиялық жаратылыс мифін» қысқаша түсіндіреді. Осы түсіндіруде Жер-Ана – суы, жасыл шөбісі мен жануарлар әлемі бар, белгілі Жердің жаратушысы. Жердің жаратылуы оның ұлы Уранның оған төккен «өнімді жаңбыры» арқасында мүмкін болды, ол құдай Хаостан шыққаннан кейін ұйықтағанда оны дүниеге әкелді. Осы оқиғада Жер-Ана «жартылай адам бейнесіндегі алты баланы» дүниеге әкеледі. Осы балалардың үшi – Жүз қолдылар, ал қалған үшi – Циклоптар. Автор Жер-Ананың үш түпнұсқа Циклоптың ұрпақтарының рөлін, олардың мифологиялық Одиссеймен болатын қарым-қатынасын түсіндіре келе нақтылайды. Тед Хьюз және басқа ақындар Ақ Құдай жүйесін ұнайды; «Грек мифтері» осы жүйенің шамамен төрттен бірін қамтиды және өлеңдер құрастыру әдісін қамтымайды. «Грек мифтері» автордың өмірінде де, одан кейін де көп сынға ұшырады. Сыншылар Грейвстің жеке түсіндірулерін жоққа шығарды, олардың біреуінің сөзімен айтқанда, «грек мифтерін түсіндіруге жасалған ең үлкен үлес немесе мағынасыз шатақтар жиынтығы; бұрынғы диагнозбен келісетін классикалық ғалымды табу мүмкін емес деп қорықамын». Грейвстің этимологиясы күмән тудырды, ал оның «нағыз миф» пен басқа да әңгімелер арасындағы интуитивті ажыратуы кездейсоқ деп саналды, мифтерді біз оларды қазір табатын контекстен шығарып тастайды. Мифологияны түсіндіру үшін кез келген «жалпы гипотезаның» қажеттігі туралы негізгі болжам, Грейвстің немесе басқа біреудің болсын, де дау туды. Бұл еңбек қате түсініктер жинағы деп аталады. Сибилл Ихм Грейвстің «грек мифтерін шығармашылықпен дұрыс пайдаланбағанын» айтады. Робин Хард оны «толық және тартымды жазылған» деп сипаттады, бірақ «түсіндіру жазбалары автордың жеке мифологиясына нұсқау ретінде ғана құнды» деп қосты. Дизраэлиді зерттеуші Мишель Фаран «Грейвстің теориялары мен қорытындылары, замандастарына (немесе бізге) ерекше көрінгенмен, мұқият байқаудың нәтижесі болды» деп жауап береді. Х. Дж. Роуз жоғарыда аталған бірнеше сыншылармен келісіп, қайта айтудың ғылыми тұрғыдан дұрыс екендігіне күмән келтіреді. Грейвс «Грек мифтерін» Уильям Смиттің «Грекия және Рим биографиясы мен мифологиясы сөздігінің» (алғаш рет 1844 жылы жарияланған) жаңартылған нұсқасы ретінде ұсынады, оны Грейвс «ағылшын тіліндегі стандартты еңбек» деп атайды, ол ешқашан жаңартылмаған; Роуз Грейвстің Оксфорд классикалық сөздігі туралы немесе «1844 жылдан бері біздің тілімізге жазылған немесе аударылған мифологияның әртүрлі жинақтары» туралы естігеніне ешқандай белгі таппағанына қатты өкінеді. Роуз көптеген кемшіліктерді және кейбір анық қателерді табады, ең маңыздысы Грейвстің Софоклге өзінің «Аякс» трагедиясының мазмұнын жатқызуы (Грейвс §168.4); бұл бағалауды басқа сыншылар да қайталады. Грейвс өзі «Грек мифтеріне» ғалымдардың сенімсіздігін жақсы білді. Ава Гарднерге жазған хатында ол былай деп жазды:
Басылымдар
Екі томдық (Penguin Books нөмірі 1026 және 1027), тиісінше 370 бет және 410 бет, әр томда карталармен және 2-томда көрсеткішпен; Хармондсворт: Penguin Books, 1955; 1957 жылы түзетулермен қайта басылды; 1960 жылы қайта қаралып жаңартылған басылым; көптеген қайта басылымдар, бір томдық (Penguin Classics) 793 бет, 2012. ePub.
in one volume (Penguin Classics) 793 pp, 2012. ePub