Кіріспе

Неміс ақыны және драматургі (1815–1884)

Эммануэль фон Гейбель (17 қазан 1815 – 6 сәуір 1884) – неміс ақыны және драматургі.

Өмір

Гейбель Любек қаласында, пастордың ұлы ретінде дүниеге келді. Ол бастапқыда әкесінің мамандығын жалғастыруға ниеттеніп, Бонн мен Берлинде оқыды, бірақ оның нағыз қызығушылығы теологияда емес, классикалық және романдық филологияда болды. 1838 жылы ол Афинада жетекшілік қызметке қабылданды, онда 1840 жылға дейін қалды. Сол жылы ол досы Эрнст Курциймен бірлесіп грек тілінен аудармалар жинағын жариялады. Оның алғашқы өлеңдері 1841 жылы «Zeitstimmen» атты жинақта жарық көрді. 1842 жылы ол Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV-тің қызметіне 300 талерлік жылдық стипендиямен кірді; оның басшылығымен ол «Король Родерих» (1843) трагедиясын, «Король Сигурдс Браутфард» (1846) эпосын және «Юниуслидер» (1848) лирикалық өлеңдер жинағын жазды. 1851 жылы Гейбель Баварияның Максимилиан II-сінің шақыруымен Мюнхенге, университетте құрметті профессор ретінде келді және пруссиялық стипендиясынан бас тартты. Мюнхенде ол дәстүрлі формалармен айналысқан «Крокодилдер қоғамы» деп аталатын әдеби үйірменің ортасында болды. 1852 жылы ол Аманда Труммерге үйленді, келесі жылы олардың қызы Ада Мари Каролина дүниеге келді. 1857 жылы Мюнхенде жарық көрген «Neue Gedichte» жинағы, негізінен классикалық тақырыптардағы өлеңдерден тұрады, оның объективтілігінің одан әрі дамуын көрсетті. Бұл серия 1877 жылы жарық көрген «Spätherbstblätter» жинағымен аяқталды. Ол 1869 жылы Мюнхеннен шығып, Любекке оралды, онда өмірінің соңына дейін тұрды. Оның туындыларына тағы екі трагедия, «Брунхильд» (1858, 5-ші басылымы, 1890) және «Софонисба» (1869), сондай-ақ француз және испан халық поэзиясының аудармалары («Spanisches Liederbuch» (1852), Пол Хейземен бірлесіп) кіреді. 1848 жылғы төңкерістің жаршысы болған саяси ақындар тобының мүшесі ретінде бастаған Гейбель 1871 жылы Империяның құрылуын құттықтаған бас ақынға айналды. Алайда, оның күші саяси әндерінде емес, әдемі «Ада» айналымы және оның танымал махаббат әндері сияқты таза лирикалық поэзиясында болды. Ол 1848 және 1870 жылдар аралығындағы неміс лирикасының жетекші өкілі деп есептелуі мүмкін. Оның «Schön Ellen» өлеңін Макс Брух музыкаға қойды. Иоганнес Брамс Гейбелдің испан поэзиясынан жасаған бір парафразын «Дауыс, виола және фортепианоға арналған екі ән» атты екінші шығармасында пайдаланды.