Пьер Жюль Гетцель: Француз баспагері және жазушылармен ынтымақтастығы

Кіріспе

Француз редакторы және баспагері (1814–1886)

Пьер Жюль Гетцель (15 қаңтар 1814 – 17 наурыз 1886) – француз редакторы және баспагері, Жюль Верннің романдарының өте әсем суреттермен толыққан басылымдарымен әйгілі болды, олар коллекционерлер арасында жоғары бағаланады.

Өмірбаян

Шартр, Эур-э-Луар департаментінде туған Гетцель Страсбургте құқық білімін оқып, 1837 жылы баспа компаниясын құрды. Ол Оноре де Бальзактың 1841 жылы жарық көре бастаған «Адам комедиясы», сондай-ақ Виктор Гюго мен Эмиль Золаның баспагері болды. 1843 жылы ол «Nouveau magazine des enfants» («Жаңа балалар журналы») журналын іске қосты. Гетцель белгілі республикашыл болды және 1848 жылы Альфонс де Ламартиннің (кейін Сыртқы істер министрі) кабинетінің басшысы, содан кейін Әскери-теңіз министрінің кабинетінің басшысы болды. Екінші империяны орнатуға әкелген төңкерістен кейін ол Бельгияға өз еркімен эмиграцияға кетті. Мұнда ол Гюгоның «Les Châtiments» атты Екінші империяға қарсы өткір памфлетін жасырын түрде жариялап, саяси және редакциялық қызметін жалғастырды. Франциядағы саяси режим өзгерген соң ол үйіне оралып, Прудон мен Бодлердің еңбектерін жариялады. Осы кезеңде Густав Доре салған Шарль Перроның ертегілерінің маңызды басылымы жарық көрді. Ол «Bibliothèque illustrée des Familles» («Отбасылық суреттелген кітапхана») кітапханасын құрды, ол 1864 жылы «Le Magasin d'éducation et de récréation» («Білім беру және ойын-сауық журналы») деп аталды. Оның мақсаты ғалымдар, авторлар мен суретшілердің күш біріктіріп, бүкіл отбасы үшін білім беруге арналған шығармалар жасауы болды. Гетцельдің танымалдылығы көбінесе Жюль Верннің «Voyages extraordinaires» («Ерекше саяхаттар») атты шығармаларының басылымдарымен байланысты. Оның очерктері бастапқыда екі апта сайын «Магазин» журналында сериямен жарияланды. Очерктердің барлық бөлімдері жарияланғаннан кейін, олар кітап түрінде шығарылды. Әдетте, бұл жыл соңына қарай жасалатын, үлкен балаларға Рождество сыйлығы ретінде кітаптарды сатып алуға мүмкіндік беретін. Бастапқыда үш түрлі басылым болды: суреттері жоқ ең арзан нұсқасы, аздаған суреттері бар шағын форматты нұсқасы және сегіздік форматтағы, көптеген суреттері бар үлкен нұсқасы. Соңғы нұсқа кітап коллекционерлері арасында ең танымал болды. Гетцель Жюль Вернді ашты, бірақ ғалымдар әлі де Гетцель Вернді қаншалықты «жасағандығын» немесе Верннің баспагерлік мансабын «жасаған» Гетцель болғандығын талқылайды. Олардың қарым-қатынасы автор мен баспагердің қарым-қатынасынан асып түсті. Гетцель Верннің 1863 жылғы «ХХ ғасырдағы Париж» қолжазбасын қабылдамады, өйткені ол заманауи оқырмандар үшін тым пессимистік және сенімсіз болашақ суретін ұсынады деп ойлады, бірақ көптеген қазіргі ғалымдар үшін бұл оқиғаның болжамдары өте дәл болды. Верн қолжазбаны сақтап, енді футуристикалық, антиутопиялық очерктер жазбады. «ХХ ғасырдағы Париж» алғаш рет 1994 жылы Францияда жарық көрді. Гетцель дінсіз болған. П.Ж.Сталь псевдонімімен балалар мен жастарға арналған көптеген очерктер жазды. Ол 1886 жылы Монте-Карлода қайтыс болды. Гетцельдің өлімінен кейін баспа бизнесін оның ұлы басқарды, 1914 жылы ол Hachette компаниясымен сатып алынды.

Born in Chartres, Eure et Loir, Hetzel studied law in Strasbourg, and founded a publishing company in 1837. He was the publisher of Honoré de Balzac, whose Comédie humaine began to be appear in 1841, and of Victor Hugo and Émile Zola. In 1843, he founded the Nouveau magazine des enfants ("New Children's Magazine"). Hetzel was a well known republican, and in 1848 he became chief of cabinet for Alphonse de Lamartine (then minister of Foreign Affairs), and afterward for the minister of the Navy. He went into self imposed exile in Belgium after the coup d'état which ushered in the Second Empire, and there he continued his political and editorial activities by clandestinely publishing Hugo's Les Châtiments, a harsh pamphlet against the Second Empire. When the political regime was changed in France, he returned home and published Proudhon and Baudelaire. An important edition of the tales by Charles Perrault, illustrated by Gustave Doré, dates from this period. He founded the Bibliothèque illustrée des Familles ("The Family Illustrated Library"), which was renamed to Le Magasin d'éducation et de récréation ("Education and Entertainment Magazine") in 1864. His goal was to have scientists, authors and illustrators collaborating to create educational works for the whole family. Hetzel's celebrity comes mostly for his editions of the Voyages extraordinaires ("Extraordinary Journeys") by Jules Verne. The stories were originally published in biweekly chapters as a series in his Magasin. Once all chapters of a story were printed there, the story would appear in book form. Typically this happened towards the end of the year so the books could be purchased as Christmas presents for older children. Originally, there were three editions: one economical, without illustrations; another one in small format, with a few illustrations; and a third one in a bigger in octavo format and richly illustrated. It is the last edition that became very popular among book collectors. Hetzel discovered Jules Verne, but scholars still debate to what extent Hetzel "made" Verne, or if it was Verne who "made" Hetzel's publishing career. Each benefited from the other, and their relationship went beyond that of author and publisher. Hetzel rejected Verne's 1863 manuscript for Paris in the Twentieth Century because he thought it presented a vision of the future that was far too negative and unbelievable for contemporary audiences, though to many modern scholars the story was remarkably accurate in its predictions. Verne locked the manuscript away and no longer wrote futuristic, dystopian stories. Paris in the Twentieth Century was first published in France in 1994. Hetzel was an atheist. Writing under the pseudonym P. J. Stahl, he authored many stories for children and young people. He died in Monte Carlo in 1886. After Hetzel's death, the publishing business was directed by his son until purchased by Hachette in 1914.