Кіріспе

Ангиотензин II рецепторларының антагонисті

Кандесартан – негізінен жоғары қан қысымы мен жүрек жеткіліксіздігін емдеу үшін қолданылатын ангиотензин рецепторларының блокаторы. Кандесартанның қолдау дозасы өте төмен. Олмесартан сияқты, бұл препараттың метаболизмі ерекше, себебі ол каскадты продәрмек болып табылады. Кандесартанның биожетімділігі жоғары және ол AT1 рецепторларының антагонистері арасында салмағына шаққанда ең қуаттысы болып табылады. 1990 жылы патенттелген және 1997 жылы медициналық қолдануға бекітілген.

Гипертония

Басқа ангиотензин II рецепторларының антагонисттері сияқты, кандесартан гипертонияны емдеу үшін қолданылады. Рандомизацияланған бақылау сынақтары кандесартанның сол қарыншаның эжекциялық фракциясы төмендеген (LVEF ≤ 40%) жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде жүрек жеткіліксіздігінен ауруханаға жатқызуды және кардиоваскулярлық өлімді азайтатынын көрсетті.

Гипертонияның алдын алу

Төрт жылдық рандомизацияланған бақылаулы сынақ кезінде кандесартан плацебомен салыстырылды, мақсаты – гипертония алдындағы жағдайдағы адамдарда толыққанды гипертонияның дамуын болдырмауға немесе кейінге жылдыруға болатынын анықтау. Сынақ жүргізілген алғашқы екі жылда қатысушылардың жартысына кандесартан, ал қалған жартысына плацебо берілді; осы кезеңде кандесартан гипертония даму қаупін шамамен екі үшке төмендетті. Зерттеудің соңғы екі жылында барлық қатысушылар плацебоға көшті. Зерттеу соңына дейін кандесартан гипертония қаупін 15%-дан астам айтарлықтай азайтты. Плацебо алған қатысушылардағы ауыр жағымсыз әсерлер кандесартан алғандарға қарағанда жиірек тіркелді.

Қимыл- қимылдың алдын алу

2005 жылы мета-талдау нәтижелері ангиотензин рецептор блокаторлары мен ангиотензин конверттеуші фермент ингибиторларының жүрек жеткіліксіздігі және систолалық сол қарынша дисфункциясы бар пациенттерде қарыншалық фибрилляция қаупін айтарлықтай төмендететінін көрсетті. Атап айтқанда, CHARM зерттеуінің талдауы жүрек жеткіліксіздігі және төмендеген сол қарынша функциясы бар пациенттерде қарыншалық фибрилляцияның жаңа оқиғаларын азайтуда кандесартанның тиімділігін көрсетті. Бұл зерттеулер кандесартанның систолалық сол қарынша дисфункциясы бар пациенттерде қолданылған кезде қосымша пайдасы бар екенін көрсеткенімен, басқа популяциялық топтарда кандесартанның қарыншалық фибрилляцияны алдын алудағы рөлін одан әрі анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.

Диабеттік ретинопатия

Артериалдық қысымды төмендетуге арналған дәрілерді қолдану диабеттік ретинопатияның прогрессиясын баяулатуға көмектесетіні дәлелденген; бірақ, кандесартанның 1- және 2-типті диабетте прогрессияны төмендетудегі рөлі әлі де күмәнді. 2008 жылы 1-типті диабетпен ауыратын науқастар арасында жүргізілген зерттеулер кандесартанның диабеттік ретинопатияның прогрессиясын плацебоға қарағанда азайтуда тиімді еместігін көрсетті. Ол ересектерде мигреньді алдын алу үшін әртүрлі ұсыным деңгейлерімен бірнеше нұсқаулықтарда ұсынылған, бірақ үлкен популяцияларда қосымша зерттеулер қажет.

Жағымсыз әсерлер

Ренин-ангиотензин жүйесін тежейтін басқа да дәрілер сияқты, егер жүкті әйелдер екінші немесе үшінші триместрде кандесартан қабылдаса, бұл дамушы ұрыққа зиян келтіріп, кейбір жағдайларда өлімге әкелуі мүмкін. Кандесартан қабылдап, денедегі су мен тұз азаймаған немесе диуретиктермен бірге қабылдаған адамдарда симптомдық гипотензия дамуы мүмкін. Бүйрек гломерулаларының сүзілу жылдамдығы төмендеуі мүмкін, сондай-ақ бүйрек артериясы тарылған адамдарда тәуекел жоғарылайды. Гиперкалиемия дамуы мүмкін, әсіресе спиронолактон немесе эплеренон қабылдап жүрген адамдарда. Ренин-ангиотензин жүйесін тежеу нәтижесінде анемия дамуы мүмкін. Басқа ангиотензин рецепторларын блокадалайтын дәрілерге ұқсас, кандесартан сирек жағдайларда бауырға ауыр зақым келтіруі мүмкін.

Химия және фармакокинетика

Кандесартан циклогексил-1 гидроксиэтил карбонаты (цилексетил) эфирі ретінде сатылады, бұл кандесартан цилексетил деп аталады. Кандесартан цилексетилі ішек қабырғасындағы эстразалар арқылы сіңу кезінде толыққанды метаболизденіп, белсенді кандесартанға айналады. Каскадты про-дәрмектік механизмнің бірінші қадамында карбонат тобы гидролизденіп, көмірқышқыл газы бөлінеді. Осы қадамдағы метаболиті – циклогексанол, ол салыстырмалы түрде аз улы болғандықтан, препаратты жасауда тиімді. Каскадты пропрепараттың тағы бір ерекшелігі – O CH CH3 молекуласы, ол сірке қышқылына айналады, ал сірке қышқылы каскадтық қосымша реакцияның тағы бір өнімі болып табылады. Циклогексанолдан алынған мәліметтерге сәйкес, сірке қышқылының метаболиті де салыстырмалы түрде аз улы, сондықтан препараттың фармакологиялық әсері кезінде пайда болса, қауіп азаяды. Продәрмек түрін қолдану кандесартанның биожетімділігін арттырады. Дегенмен, абсолютті биожетімділік салыстырмалы түрде төмен – 15% (кандесартан цилексетил таблеткалары) және 40% (кандесартан цилексетил ерітіндісі). Оның IC50 шамасы 15 мкг/кг құрайды. Кандесартан белсенді түрінде қолданылмайды, себебі продәрмек қолдану үшін үлкен дозалар қажет, сондай-ақ қолайсыз жағымсыз әсерлер тіркелуі мүмкін.

Зерттеу

Кандесартанның нейроқорғау және қабынуға қарсы қасиеттері зерттелді. Алцгеймер ауруының ерте сатысындағы егеуқұйрықтар моделінде кандесартан амилоид жүктемесін және қабынуды айтарлықтай төмендетті, сондай-ақ ол ерте сатыдағы Алцгеймер ауруын емдеудің мүмкін болатын жолы ретінде қарастырылуда. Тышқандар моделінде кандесартанның нейроқорғау тиімділігі бар екені көрсетілді, ол қартаю және қарттық процестердің орталық механизмдерін жақсартуға көмектеседі. Кандесартан стресске қарсы және мазасыздыққа қарсы терапиялық қолданысқа ие болуы мүмкін. Двойной соқыр, плацебомен бақыланатын, рандомизацияланған зерттеуде кандесартан сол жақ қарынша гипертрофиясын кері қайтарды, сондай-ақ жүрек функциясын және жаттығуға төзімділікті жақсартты, бұл обструкциясыз гипертрофиялық кардиомиопатиясы бар пациенттерде ешқандай жанама әсерлерге әкелмеді.

Тарих

TCV 116 (кандесартан) деп аталатын қосылысты жапон ғалымдары стандартты зертханалық егеуқұйрықтарды пайдаланып зерттеді. Жануарларға жасалған зерттеулер 1992–1993 жылдары жарияланып, қосылыстың тиімділігін көрсетті, ал 1993 жылдың жазында адамдарға жасалған алғашқы зерттеу нәтижелері жарияланды.

Аттар

Кандесартан цилексетилі – пролекарство, AstraZeneca және Takeda Pharmaceuticals компанияларымен саудаға шығарылады, көбінесе Blopress, Atacand, Amias және Ratacand саудалық аттарымен. Ол генериктік түрінде де қолжетімді.