Кіріспе

Downtown 81 – 1980-1981 жылдары түсірілген, 2000 жылы жарық көрген американдық фильм. Фильмнің режиссері Эдо Бертоглио, ал сценарийін Гленн О’Брайен мен Патрик Монтгомери жазған. Бұл Манхэттендегі постпанк дәуірінің өте әуесқойлар тобының сирек кездесетін, нағыз өмірден алынған көрінісі. Фильмде танымал суретші Жан-Мишель Баскиа және Джеймс Ченс, Амос По, Уолтер Стединг, Тав Фалько және Эллиотт Мерфи сияқты Ист Виллидж суретшілері ойнаған. Бұл – ерекше, эллипстік қалалық ертегі. 1999 жылы ZE Records (фильмдегі бірнеше суретшілердің лейблі) негізін қалаушы Майкл Зилха фильмнің атқарушы продюсері атанды.

Қысқаша мазмұны

Фильм Жанның (Баскиат) түсініксіз аурумен ауруханада жатуымен басталады. Тексеруден кейін ол ашық шатыры бар көлікпен жүретін жұмбақ әйел Беатриспен (Анна Шрёдер) кездейсоқ кездеседі. Пәтеріне келгенде, үй иесі, бұрынғы Yardbirds менеджері Джорджио Гомельский оны үйден шығарып жатыр екенін көреді. Кейін, өнер туындыларын сатуға тырысқанда, Нью-Йорк қаласының әртүрлі адамдарымен танысады: музыкант Арто Линдсей мен оның DNA тобынан, Дэвид Макдермоттан, граффити суретшілері Ли Кинонес пен Фаб Файв Фреддиге дейін. Жан ақырында суреттеріне ғана емес, оның өзіне де қызығушылық танытқан бай, орта жастағы әйелге бірнеше туындысын сата алады, бірақ ол төлемді чекпен жүзеге асырады. Фильм дами келе, ол Нью-Йорк көшелерінде Беатристі іздейді. "Кид Креол мен Кокос" және "Джеймс Уайт пен Блэкс" тобының өнеркөрсетулерін тамашалайды. Соңында ол сүйген кезде ханшайымға айналатын қапшық әйелге (Дебби Гарри) кездеседі. Ол оған сыйлық ретінде көп ақша береді.

Нақты өмірдегі ұқсастықтар

Жазушы және продюсер О'Брайен Interview журналында "Glenn O'Brien's Beat" атты танымал музыка рубрикасын жүргізді және ол жазған топтарды көрсету үшін фильм жасады. Фильм бастапқыда музыкаға сілтеме жасай отырып, "Нью-Йорк Бит" деп аталды. Бұл оқиға тікелей эфирде түсірілген концерттерді біріктіру мақсатымен құрылды, түсірілім RCA 24 тректік мобильді жазба бірлігінде жүзеге асырылды, ол сол кездегі ең жақсы тікелей жазба технологиясы болатын. Баскиатты өзінің "TV Party" бағдарламасы мен "Mudd Club" клубынан танысқан О'Брайен фильмге сол кездегі белгісіз Баскиатты шақырды және фильм туралы былай деді: "Бұл фильм – өмірдің шамадан тыс бейнеленген нұсқасы". Жан Мишель Баскиат фильм түсірілімі кезінде пәтерсіз болды және түсірілім барысында өндіріс кеңсесінде ұйықтады. "Өндіріс Жанға алғашқы нағыз сурет салу құралдарын сатып алды және оған алғашқы студиясын сыйлады, онда ол тұрды", - деді О'Брайеннің жесірі Джина Нанни. "Аннина Носей Жан Мишельге алғашқы студиясын бергені туралы айтылатын барлық кітаптар шындықтан алыс. Оған алғашқы студияны кино өндірісі сыйлады, ал ол фильмде көтеріп жүрген суреттері – оның алғашқы туындылары болды". Дебби Гарри (оған ақша сыйлайтын жұлдызды ханшайым рөлінде) және оның жігіті Крис Стейн, екеуі де "Blondie" тобының мүшелері, түсірілім аяқталғаннан кейін Баскиаттың суретін 200 долларға сатып алды.

Өндіріс

"Нью-Йорк Бит" фильмі 1980 жылдың желтоқсаны мен 1981 жылдың қаңтарында түсірілді. Фильмді "Rizzoli" компаниясы қаржыландырды, бірақ 80-ші жылдардың ортасында қаржылық мәселелерге байланысты фильм тоқтатылды. Продюсер О'Брайен 1999 жылы (Баскияның қайтысынан кейін он жылдан астам уақыт өткен соң) құқықтарды сатып алып, фильмді қайта жандандырды. 2000 жылы Канн кинофестивалінде "Downtown 81" деген атпен көрсетілді. Фильмдегі диалогтардың аудио жазбасы жоғалып кеткендіктен, актер Саул Уильямс марқұм Баскияның дауысын дубляждады. Дегенмен, "RCA 24" тректі мобильді студиясымен тікелей клубтан жазылған музыкалық саундтрек сақталып қалды.

Саундтрек

Саундтректе Жан Мишель Баскиат пен Энди Эрнандестің музыкасы, Баскиаттың өзінің «Gray» тобы, Джон Лурри және «Lounge Lizards», «DNA», «Tuxedomoon», «Plastics», Марвин Понтиак, Кенни Беррелл, «The Specials», Крис Стейн, «Melle Mel» пен «Blondie», «Liquid Liquid», «Kid Creole and the Coconuts», Джеймс Уайт пен «The Blacks», Винсент Галло, Лидия Ланч және «Suicide» өнерпаздарының туындылары қосылған. Көптеген жазбалар тікелей эфирде түсірілген, алайда «DNA» мен «Tuxedomoon» саундтрек үшін студияда жазылды.

Пікірлер

2000 жылы Канн кинофестивалінде "Downtown '81" деген атпен көрсетілгеннен кейін, сын-пікірлер көбінесе жағымды болды. Variety журналы оны "пост-панк дәуіріндегі Манхэттеннің сәнді, көркем, клубтық өмірінің керемет шындық көрінісі" деп сипаттады. Artforum журналындағы сирек кездесетін киносын тұжырымында: "Баскиатты тамашалау – ләззат. Ол фильмде салқын осалмен және талмайтын күшпен қозғалады; объектив алдында ол өте табиғи" делінген.

Британдық өнер сыншысы Адриан Сэрл: "Downtown 81 панк, жаңадан пайда болған рэп, өнер мектебінің салқыны және Шығыс ауданының өнер мен музыка айналымы шығармашылықтың шарықталу нүктесі болған Нью-Йорк сәтін бейнелейді" деп жазды.

Фильмнің басты қызығушылығы өнер мен музыка болғанымен, кейбір сыншылар қазіргі көрерменге 1980 жылғы қираған Төменгі Шығыс жағына үңілу мүмкіндігін бергенін де бағалады. Олар: "Фильмнің нағыз жұлдызы – ұзақ жылдар бұрын жойылған Нью-Йорктің қатал ортасы" және "New York Beat Манхэттеннің байлығы мен қаланың ұмытылған бұрыштары арасындағы үлкен айырмашылықты, сондай-ақ осы екі әлемнің арасында өмір сүруге тырысқан көркем андеграундтың маргиналды өмір салтын көрсетеді" деді.