Кіріспе

Георвеард – германдық аңыздағы кейіпкер. Ол «Беовульф» поэмасында және скандинавиялық аңыздарда кездеседі, онда ол Хьёрвардр немесе Хиартуар деп аталады. Егер ол шын мәнінде болған болса, оның есімі прото-герман тілінде *Heruwarduz болар еді. Скандинавиялық дереккөздерде Георвеард Хродульф/Хрольф Кракиге қарсы шығып, оны өлтірген, бірақ басқа деректердегі мәліметтер мүлдем әртүрлі. Осы айырмашылықтарды қарастырайық: Саксо Грамматикустың «Gesta Danorum» еңбегіндегі «Бьяркамал» поэмасының қайталауында оның әскері бір жағынан шведтерден, екінші жағынан геттерден құралған. Бұл ақпарат басқа ешбір дереккөзde кездеспейді. Бірнеше дереккөздерде ол Скульдқа үйленгені айтылады, ол Ангримнің жоғалған «Скьолдунга сагасы» қорытындысына сәйкес, швед патшасы Адилдің қызы (ал «Беовульф» поэмасында Эадгильс деп аталады) болған. Алайда, «Хроника Летренсе» мен Хрольф Кракидің сағасы бойынша, ол Хельгидің (Халганың) қызы болған, ал Саксо оның әкесі Адилс пе, әлде Хельги пе екенін нақты айтпайды. Хрольф Кракидің сағасында оның қайдан шыққандығы көрсетілмейді, бірақ Арнгримур Йонссонның сөзіне сенсек, Георвеард Оланд аралдағы патша болған, ал Саксоның айтуынша, ол Швецияда Хрольфтің ярлы (жақын кеңесшісі) болған. «Хроника Летренсе» дерегінше, ол неміс және Сканияның ярлысы болған. «Беовульф» поэмасында ол Хеорогардың ұлы, Халганың (Хельги) және Хродгардың (Хроар) ағасы. (Осыған байланысты, Дания тағына Хрольф Кракиден (Хродульфтен) гөрі оның құқығы артық болған, сондықтан оның Хрольфті өлтіргені таңқаларлық емес.) Ол тек бір рет, 2160-2161 жолдарда еске алынады. Беовульф өзінің әміршісі Гигелакқа Хеорогардың қаруын (Хротгар Беовульфке сыйлық ретінде берген) табыс етер алдында, Хротгардың өзіне айтқан сөздерін қайталайды: «Хеорогар оны ұлына, батыл Георвеардқа, оған адал болғанымен, тез бермекке тиіс». Арнгримур Йонссонның «Скьолдунга сагасы» тұжырымдамасы, Хрольф Кракидің сағасы және «Хроника Летренсе» бойынша, ол Хрольфтің өлімінен көп ұзамай қаза тапқан. Хрольф Кракидің сағасы бойынша, ол шайқаста қаза тапқан, ал басқа дереккөздерде ол патша болған, бірақ сол күні өлтірілген.

Мұрагерлік

Арнгримурдың айтуынша, Хереовердтің орнын Хольфтың әкесінің туысы Рорек (Беовульфте Хредрик деп аталады) басқан, бірақ оған Валдар шабуыл жасады. Олар патшалықты бөлісті, сондықтан Рорек Зеландияны, ал Валдар Сканнеді алды. Бұл нұсқа Бяркимальға сәйкес келмейді, себебі ол Рорик Хрольфтан өлгенін айтады. Хрольф Кракидің сағасына сәйкес, Скульд патшалықты мұраға алды, бірақ геаттық король Торир Хансфут және Ырсаның адамдары оны өлтірді. Содан кейін патшалық Хрольфтің қыздарына өтті. Саксоның айтуынша, Дания мен Швецияның королі Адильдің бауыры Хёдр болды. Chronicon Lethrense бойынша, Хамундтың ұлы Хаки Данияның королі болды, бірақ оны еске алған басқа дереккөздер оны бірнеше ғасыр бұрынғы уақытқа жатқызады.

Ескертпелер

Даниялық ғалым Аксель Ольрик (1903) дереккөздердің әртүрлі болуына түсінік ұсынды. «Беовульф» бойынша, Адилс геаттардың көмегімен швед тағына ие болады. Ал Хеороверд жағдайында, ол шведтердің көмегімен Дания тағына талапкер болып табылады. Сондықтан Хеоровеардты шведтердің ярлы (jarl) етіп тағайындау оңай, себебі Саксоның патриоттық дәстүрінде швед билеушілері жиі тағайындалып, тақтан түсіріледі. Мұны іске асыру үшін Саксо немесе оның дәстүрі Адильді даниялықтарға жеңіліп, патшалығынан айырылуы керек болды. Арнгримурдың исландтық дәстүрінде швед патшаларының тегі туралы нақты түсінік болғандықтан, Хеоровеардты Швеция билеушісі етіп тағайындау мүмкін болмады, сондықтан ол Швеция шекарасындағы патшалықтың билеушісі ретінде аталды – Оланд, тәуелсіздігі белгілі, бірақ патшалар тегі белгісіз болған патшалық. Арнгримур мен «Хроника Летренседе» Хеороверд Адилдің қызы Скульдқа үйленген күйеу баласы, ал Хрольф Кракидің сағасы оны Хельгидің күйеу баласы етеді (Ольрикке сәйкес, ол өзінің туысымен үйленген болуы мүмкін емес). Бұл мәліметтер Хеоровеардтың Адилспен тығыз байланыста болғанын көрсетеді, және Ольрик Хрольфтің Упсалаға сапарының нақты себебі Адилстің Хеоровеардты қолдауы болғанын ұсынады. Алайда Снорридің айтуынша, Хрольф швед патшасы Эстеннің тұсында қайтыс болған. Егер Снорри мен Ольрик екеуі де дұрыс болса, Хрольфке шабуыл жасап, өлтірген кезде Хереовердті қолдаған швед патшасы Адилс емес, Эстен болуы мүмкін. Бұл кейіпкерлердің тарихи контекстін толығырақ білу үшін «Беовульф» және Хрольф Кракидің шығу тегі туралы да қараңыз.