Мэри Тиг: Ирландия ақынының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын-ирланд ақыны, американдық коммерциялық жылжымайтын мүлік брокері Мэри Тайги (9 қазан 1772 – 24 наурыз 1810) – ирланд ақыны.

Өмір және мансап

Мэри Блэкфорд (немесе Бланчфорд) 1772 жылдың 9 қазанында Дублинде дүниеге келген. Оның ата-анасы – методист көшбасшысы Теодосия Тайг және Ирландия шіркеуінің дін қызметкері, кітапханашы Уильям Блэчфорд (1773 жылы қайтыс болған болуы мүмкін). Ол қатаң діни тәрбиеде өсті және жиырма бір жасында өзінің інісі Генри Тайгеге (1768–1836) тұрмысқа шықты, ол Ирландия Парламентінің Инистиог округінен депутаты болған. Неке бақытсыз болған деседі, бірақ оның көп мәліметі жоқ. Олар 19 ғасырдың басында Лондонға көшіп келді. Мэри Томас Мурмен танысты, ол оның жазу өнерін ерте бағалаған адам болды, сондай-ақ әдебиетке қызығушылық танытқан басқалармен де жақын болды. Ол кішкентай кезінен жазғанмен, 1805 жылғы «Психея» шығарғанға дейін ештеңе жарияламады, бұл Спенсерлік строфалардағы алты кантодан тұратын аллегориялық поэма еді. «Психея» көпке ұнады және Мур оны «Генри Тайг ханымға «Психеяны» оқығаннан кейін» атты өлеңінде мақтады. Мэри Тайг кем дегенде бір жылдан бері ауырып жүрген болатын, 1805 жылы туберкулездің ауыр шабуылына ұшырады. 1805 жылдың ақпан айында Мур оның «өмір үшін қатты күрескенін» айтса, тамыз айында оны «Мадейра аралдарына» жібергенін хабарлады. Мур сондай-ақ «басқа бір қыс оның өліміне себеп болады» деп болжады. Тайг тағы бес жыл өмір сүрді және соңғы айларын Килкенни округіндегі Вудсток қаласындағы қайнағасының имениесінде науқас күйінде өткізді. Ол жақын жердегі Инистиог шіркеуіне жерленді. Оның күнделігі жойылған, бірақ туысы одан үзінділерді көшіріп алған. Ол қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң «Психеяның» жаңа басылымы, бұрын жарияланбаған өлеңдерімен бірге жарық көрді. Осы басылым оның әдеби беделін қалыптастырды. Джон Китс оның жанкүйері болды және «Кейбір әйелдерге» атты өлеңінде оған құрмет көрсетті. Пэм Перкинс былай деп жазады: «1811 жылғы жинақтағы көптеген қысқа өлеңдердің сұрғылттығына қарамастан, 19 ғасырдың көп бөлігінде Тайге туралы жазбаларда оны шыдамдылықпен (және көркем) ұзақ азап шегудің үлгісі ретінде көрсетуге бейімділік бар, бұл бейімділікті Фелисия Хеманс оған арнаған «Поэтессаның қабірі» атты құрмет көрсетуінде ең жақсы көруге болады». Оның мүсіні Лоренцо Бартолинимен жасалған және 1922 жылы өртенгенге дейін Вудсток үйінде сақталған. Уффици галереясының мәліметінше, мүсін оның ұлы оның өлімінен кейін тапсырыс берген және 1820 жыл шамасында Ирландияға жеткізілген.

Mary Blackford (or Blanchford) was born in Dublin, 9 October 1772. Her parents were Theodosia Tighe, a Methodist leader, and William Blachford (d.1773? ), a Church of Ireland clergyman and librarian. She had a strict religious upbringing, and when she was twenty one she married Henry Tighe (1768–1836), her first cousin and a member of the Parliament of Ireland for Inistioge, County Kilkenny. The marriage is said to have been unhappy, though little is known. The couple moved to London in the early nineteenth century. She became acquainted with Thomas Moore, an early admirer of her writing, and others interested in literature. Although she had written since girlhood, she published nothing until Psyche (1805), a six canto allegorical poem in Spenserian stanzas. Psyche was admired by many and praised by Moore in his poem, "To Mrs. Henry Tighe on reading her Psyche". Having suffered for at least a year, Mary Tighe endured a serious attack of tuberculosis in 1805. In February 1805 Moore states that she had "a very serious struggle for life" and in August of the same year that she was 'ordered to the Madeiras'. Moore also claimed that "another winter will inevitably be her death". Tighe lived for another five years and spent her last few months as an invalid at her brother in law's estate in Woodstock, County Kilkenny, Ireland. She was buried in the church at nearby Inistioge. Her diary was destroyed, though a cousin had copied out excerpts. The year following her death, a new edition of Psyche was released, along with some previously unpublished poems; it was this edition that established her literary reputation. John Keats was one of her admirers and paid tribute to her in his poem, "To Some Ladies". Pam Perkins writes that "[d]espite the bleakness of many of the short poems in the 1811 volume, in much of the nineteenth century writing on Tighe there is a tendency to make her an exemplar of patiently (and picturesquely) long suffering femininity, a tendency exemplified most famously in Felicia Hemans's tribute to her, 'The Grave of a Poetess'." A statue of her was sculpted by Lorenzo Bartolini, and was held at Woodstock House until it was burned down in 1922. According to the Uffizi, the statue was commissioned by her son after her death, and was delivered to Ireland around 1820.