Кіріспе

Традициялық Рождестволық христиандық құлшылық қызметі

"Тоғыз сабақ және Каролдар", сондай-ақ "Тоғыз сабақ және Каролдар фестивалі" және "Тоғыз сабақ және Каролдар қызметі" деп белгілі, Англияда Рождество қарсаңында немесе оған жақын уақытта дәстүрлі түрде тойланатын христиандық құлшылық қызметі. Адамзаттың құлдырауы, Мәсіх туралы уәде және Исаның тууы туралы оқиға Жаратылыс кітабынан, пайғамбарлық кітаптардан және Жаңа өсиеттен алынған тоғыз қысқаша Киелі кітап оқулары арқылы айтылады, олар Рождестволық әндер, гимндер және хор әндерімен алмастырылады.

Тарих

Традициясы Кингс колледжі, Кембриджбен байланысты болғанымен, Тоғыз сабақ пен Каролдің бастауы Корнуоллдағы Труро соборына жатқызылады. 19-шы ғасырдың соңына дейін Рождестволық әндер әдетте әншілердің үйлерге келіп орындауымен жүзеге асырылатын, ал әндер – көбінесе секулярлы мазмұнды деп есептелетін – христиандық құлшылығынан тыс қалды. Виктория дәуірінде гимнге деген қызығушылықтың артуы шіркеу музыканттарын ән-күйлерді құлшылыққа енгізуге ынталандырды. 1875 жылы Ричард Шоп пен Сабина Баринг Гулдтың "Рождество мен Эпифания кезінде шіркеуде қолдануға арналған әндер" атты кітабы үлкен әсер етті. Осы кезеңде композитор және органды орындаушы Джон Стайнер "Жаңа және ескі Рождестволық әндер" жинағын құрастырып, 1878 жылы Рождествода Лондондағы Сент-Пол соборындағы Хорлық кешкі құлшылығына әндерді енгізді. Сол жылы басқа соборлар да Рождество мезгілінде ән-күйлерді қабылдай бастады, ал Корольдік Корнуолл газеті Труро соборының хоры Рождество қарсаңында сағат 22:00-де әндер орындайтынын хабарлады. Бұл көптеген жетекші қауым мүшелерінің және басқалардың тілегі екенін білеміз. Осындай құлшылық басқа соборларда және ірі қалаларда ұйымдастырылды және ол жоғары бағаланды. Хор қауым мүшелерінің үйлерінде ән айту дәстүрін тоқтатуды көздеді. Сол кездегі Труро епископы Эдвард Уайт Бенсон 1880 жылы 24 желтоқсанда Рождество қарсаңында "Тоғыз сабақ пен әндер" атты алғашқы ресми құлшылықты өткізді. Мерекелік маусымда Корнуоллдағы пабтарда алкогольдің шамадан тыс тұтынылуына алаңдаған Бенсон, діни мереке ұйымдастыру арқылы пабтардан шығып, шіркеуге келушілерді тартудың жолын іздеді. Рождестволық ән-күйлер мен Киелі кітаптан оқылымдарды біріктіретін құлшылық идеясын собордың суксенторы, кейіннен Эдинбург епископы болған Джордж Уолпол ұсынды. Собор – Викториялық готикалық ғимарат – әлі де салынып жатқан, ал құлшылық уақытша ағаш құрылыста, собор ретінде өткізілді. Алғашқы "Тоғыз сабақ пен әндер" құлшылығы Рождество қарсаңында сағат 22:00-де өтті және оған 400-ден астам адам қатысты. Бенсонның ұлы А.К. Бенсон кейін былай деп еске алды: "Әкем ежелгі дереккөздерден шағын Рождество қарсаңы құлшылығын жасады, тоғыз ән мен тоғыз шағын сабақ. Оларды шіркеудің әртүрлі лауазымдарындағы адамдар оқыды, хордан басталып, әртүрлі дәрежелер арқылы епископқа дейін жетті". Епископ Бенсон 1883 жылы Кентербери архиепископы болып тағайындалды, ал "Тоғыз сабақ" құлшылығы Англия шіркеуі мен кеңінен Англикандық қауымдастықта, сондай-ақ Англия мен Уэльстегі Рим католик шіркеулерінде танымал бола бастады. Түпнұсқа литургия бүкіл әлемдегі басқа шіркеулер, әсіресе ағылшын тілді елдерде бейімделді және қолданылды. Сабақтар мен әндер көбінесе Англикан шіркеулерінде өткізіледі. Алайда, көптеген христиан конфессиялары осы құлшылықты немесе оның вариациясын Рождество мерекесінің бір бөлігі ретінде қабылдады. Ұлыбританияда бұл құлшылық мектептегі Рождестволық әндерге стандартты форматқа айналды. 1916 жылы Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Браун университетінде "Тоғыз сабақ пен әндер" құлшылығы өтті; 2016 жылы мекеме өзінің сабақтары мен әндерінің 100 жылдығын атап өтті. 1918 жылы, әсіресе, Кембридждегі Король колледжінің жаңа деканы Эрик Милнер Уайт, колледждің капелласына осы құлшылықты енгізді, Кембридждегі Король колледжінің хорының орнатылған хорлық дәстүрін пайдаланды. Ол өте табысты болды және жыл сайынғы дәстүрді бастады, бірақ 1919 жылдан бастап Бенсонның бастапқы форматына кейбір өзгерістер енгізілді. Би-Би-Си 1928 жылдан бастап радиода және 1954 жылдан бастап теледидарда осы құлшылықты көрсетуді бастады, бұл "Корольдің әндерінен" құлшылықты ең танымал және кең таралған формат ретінде орнатты. Канадада Тоғыз сабақ пен әндер фестивалі Квебектегі Бишоп колледжінде көп тілді түрде өткізіледі, тоғыз сабақ тоғыз тілде немесе диалектіде оқылады. 2013 жылдың желтоқсан айында Труро соборы епископ Бенсонның 1880 жылғы "Тоғыз сабақ пен әндер" құлшылығын қайта жаңғыртты, оған 1500-ден астам адам қатысты. Король колледжінің құлшылығы өте сәтті болды, ал келесі жылы Милнер Уайт Бенсонның бастапқы форматына кейбір өзгерістер енгізді, атап айтқанда, "Once in Royal David's City" әнімен құлшылықты ашу дәстүрін енгізді. Содан кейін Милнер Уайт өзі жазған дұға айтылып, сабақтар қайта ұйымдастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері жыл сайын миллиондаған адамдар BBC World Service арнасынан тікелей эфирде осы құлшылықты тыңдайды деп есептеледі. Ішкі нарықта құлшылық BBC Radio 4 арнасынан тікелей эфирде беріледі, ал BBC Radio 3 арнасы Рождество күні жазбаны көрсетеді. Бұл хабарлама 1979 жылдан бері American Public Media-мен байланысты американдық қоғамдық радио станцияларында тікелей эфирде беріледі, ал көптеген станциялар Рождество күні қайталап көрсетеді. 1963 жылдан бері құлшылық теледидарда көрсету үшін мерзімімен түсіріліп келеді. Қазіргі уақытта әр жыл сайын "Корольдің әндерінен" бағдарламасы желтоқсанның басында немесе ортасында алдын ала жазылып, Ұлыбританияда BBC Two және BBC Four арналарында Рождество қарсаңында көрсетіледі. Бағдарлама хордың орындауындағы әндерге көбірек баса назар береді, барлығы сегіз оқылымнан тұрады, олардың барлығы да Киелі кітаптан емес. 2020 жылы, COVID-19 пандемиясы кезінде, құлшылық алғаш рет қатысушыларсыз өтті. Құлшылық тікелей эфирде өткізілмеді, орнына Король колледжі жасаған алдын ала жазылған бағдарлама әдеттегі уақытта көрсетілді. 1930 жылдан бері құлшылық тікелей эфирде көрсетілмеген алғашқы рет осы болды.