Кіріспе

Британдық кино жасаушылар дуэті Майкл Пауэлл (1905–1990) мен Эмерик Прессбергер (1902–1988) – олардың өндіріс компаниясының атымен «The Archers» деп жиі танылатын британдық кино жасау серіктестігі 1940-1950 жылдары көптеген ықпалды фильмдер жасады. Олардың 1939 мен 1972 жылдар аралығындағы 24 фильмді қамтитын ынтымақтастығы негізінен Прессбургердің түпнұсқа әңгімелеріне негізделген, ал сценарийін Прессбургер мен Пауэлл бірлесіп жазды. Пауэлл режиссураның көп бөлігін өзіне алды, ал Прессбергер продюсерлік жұмыстың көп бөлігін атқарды, сондай-ақ монтаждауға, әсіресе музыканы қолдануға көмектесті. Ерекшелігі, олар көптеген фильмдерінде сценарийші, режиссер және продюсер ретінде бірлескен авторлық құқыққа ие болды. Олардың ең танымал туындылары: «Полковник Блимптің өмірі мен өлімі» (1943), «Кентербери ертегілері» (1944), «Мен қайда бара жатқанымды білемін!» (1945), «Өмір мен өлім туралы» (1946), «Қара нарцисс» (1947), «Қызыл туфлі» (1948) және «Хоффманның әңгімелері» (1951). 1981 жылы Пауэлл мен Прессбергер британдық кино өнеріне қосқан үлесі үшін Британ кино және теледидар өнер академиясының ең беделді сыйлығы – BAFTA Академиясының марапаттауын алды.

Қанатшылар дүниеге келді

Екі фильмнің бірі – "Біздің ұшағымыз жоғалып кетті" (1942) фильмінің сценарийін жазушы-продюсер және режиссер ретінде біріктірілді. 1943 жылы олар өздерінің "Archers Film Productions" атты продюсерлік компаниясын құрды және әр фильмнің басында ерекше садақ нысанасының логотипі пайда болатын болды. "Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбергер: Жазушы, продюсер және режиссер" деген бірлескен тізім олардың өз жұмыстарына бірлесіп жауапкерші екендігін және ешқандай студияға немесе басқа продюсерлерге қарыздар емес екендігін көрсетеді. 1942 жылы Венди Хиллерге жазған хатында Прессбергер оны "Полковник Блимп" фильміне шақырып, "Аркерлер манифестін" жариялады. Оның бес тармағы жұптың ниеттерін білдіреді: Біз ақшамызды қамтамасыз ететін қаржылық мүдделерден басқа ешкімге де адал болмаймыз; және оларға тек пайда табуды қамтамасыз ету жауапкершілігі жүктеледі. Біздің фильмдердегі әрбір кадр – біздің ғана жауапкершілігіміз, ешкімнің басқа. Біз өз ойымыздан басқа ешқандай ықпалға түспейміз және мәжбүрлеуге көнбейміз. Жаңа идеямен жұмыс бастағанда, біз бәсекелестерімізден де, заманнан да бір жыл бұрын болуымыз керек. Нағыз фильмнің идеядан бастап, жалпыға жариялануына бір жыл немесе одан да көп уақыт кетеді. Ешбір суретші қашып құтылуға сенбейді. Біз, әйтеуір, олардың шындықты көру үшін төлейтінін дәлелдедік, тіпті оның жалаңаш болғанынан басқа себептермен де. Кез келген уақытта, әсіресе қазіргі уақытта, жұлдыздан бастап, реквизитшіге дейін барлық серіктестердің өзін-өзі бағалауы, олар жұмыс істеп жатқан фильмнің тақырыбы мен мақсатына байланысты нығаяды немесе әлсірейді. Олар келесі 12 жылда көптеген фильмдерде жұмыс істеген тұрақты актерлер мен түсірушілер тобын құра бастады. Бұл адамдардың ешқайсысы "The Archers" компаниясымен келісімшарт жасаған жоқ – олар фильмнен фильмге жалданатын. Бірақ Пауэлл мен Прессбергер тез арада кімдермен жақсы жұмыс істейтінін және кімдер олармен жұмыс істеуді ұнататынын білді. Реймонд Мэйсиге "Өмір мен өлім мәселесі" фильміндегі прокурордың рөлін ұсынғанда, ол телеграммамен "Аркерлер үшін кез келген уақытта, осы дүниеде немесе келесіде" деп жауап берді. Ұлыбританияда жұмыс істейтін британдық режиссердің Майкл Пауэлл сияқты көптеген құнды фильмдері жоқ. Дэвид Томсонның "Киноның биографиялық сөздігі", 1975 жыл. Британдық кино сыншылары Пауэлл мен Прессбергердің фильмдеріне ара-тұра реакция берді, олардың шығармашылығын мойындады, бірақ кейде олардың ниеттерін және талғамын күдікпен қарады. Жақсы немесе жаман, "Аркерлер" әрқашан британдық киноның бағытынан тыс болды. 1970 жылдан бастап британдық сыншылар бұл бағаны қайта қарауға кірісті, 1970 және 1978 жылдары BFI-да оларға ретроспективалар ұйымдастырылды. Қазір олар британдық кино тарихында маңызды рөл атқарады және Мартин Скорсезе, Фрэнсис Форд Коппола және Джордж А. Ромеро сияқты кейінгі ұрпақтың көптеген кино режиссерлері үшін ықпалды және әйгілі болды.

Сыйлықтар, номинациялар және марапаттар

Олардың төрт фильмі Британдық кино институтының 20 ғасырдағы ең үздік 50 британдық фильмінің қатарына кіреді, ал «Қызыл туфлі» алғашқы ондыққа ілігеді.

Жыл Фильм Сыйлық Пауэлл Прессбергер Басқалар
1937 «Әлемнің шеті» Венеция кинофестивалінде көрсетілді ✔
1943 «49-шы параллель» «Үздік фильм» номинациясы бойынша Оскарға ұсынылды ✔
«Түпнұсқа әңгіме үшін» үздік сценарий бойынша Оскар жеңімпазы ✔
«Үздік сценарий» номинациясы бойынша Оскарға ұсынылды ✔
Родни Акленд «Біздің ұшағымыз жоғалып кетті» «Түпнұсқа сценарий үшін» үздік сценарий бойынша Оскарға ұсынылды ✔ ✔
«Арнайы эффектілер үшін» үздік эффектілер номинациясы бойынша Оскарға ұсынылды ✔
Рональд Ниме (суретші) және С.С. Стивенс (дыбыс режиссері)
1946 «Өмір мен өлім мәселесі» Корольдік кино көрсетілімінің тұңғыш рет өткізілуі ✔ ✔
1948 «Қара нарцисс» «Еуропалық фильм үшін» Данияның «Бодил» сыйлығының иегері ✔ ✔
«Түсті көркемдік безендіру үшін» Оскар жеңімпазы Альфред Юнге
«Түсті операторлық жұмысы үшін» Оскар жеңімпазы Джек Кардифф
«Қызыл туфлі» Венеция кинофестивалінің «Алтын арыстан» сыйлығына ұсынылды ✔ ✔
1949 «Түсті көркемдік безендіру үшін» Оскар жеңімпазы Хейн Хекрот пен Артур Лоусон
«Драмалық немесе комедиялық фильмге музыка жазу үшін» Оскар жеңімпазы Брайан Истдейл
«Үздік фильм» номинациясы бойынша Оскарға ұсынылды ✔ ✔
«Түпнұсқа әңгіме үшін» үздік сценарий номинациясы бойынша Оскарға ұсынылды ✔
«Фильмді монтаждау үшін» үздік монтаж номинациясы бойынша Оскарға ұсынылды ✔
Реджинальд Миллс
1950 «Шағын артқы бөлме» «Британдық фильм үшін» BAFTA сыйлығына ұсынылды ✔ ✔
1951 «Гофманның әңгімелері» «Түсті көркемдік безендіру үшін» Оскарға ұсынылды ✔
«Түсті костюм дизайны үшін» Оскарға ұсынылды ✔
Хейн Хекрот
Канн кинофестивалінде «Бас жүлде» номинациясы ✔ ✔
«Ең жақсы музыкалық фильм үшін» Берлин халықаралық кинофестивалінен «Күміс аю» жүлдесі ✔ ✔
1956 «Рио-де-ла-Плата шайқасы» Корольдік кино көрсетіліміне іріктелінді ✔ ✔
1957 «Британдық фильм үшін» BAFTA сыйлығына ұсынылды ✔ ✔
«Британдық сценарий үшін» BAFTA сыйлығына ұсынылды ✔ ✔
«Кез келген елден фильм үшін» BAFTA сыйлығына ұсынылды ✔ ✔
1959 «Айлы түн» Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» номинациясы ✔
1970 Фильмдерінің ұлттық кинотеатрда жартылай ретроспективасы ✔ ✔
1972 «Сарыға айналған бала» Балалар кино қорының «Шиффи» сыйлығын жеңіп алды ✔
1978 Шығыс Англия университетінің құрметті докторлық диссертациясы (Hon DLitt) ✔
1978 Кент университетінің құрметті докторлық диссертациясы (Hon DLitt) ✔
1978 Ұлттық кинотеатрда сақталған туындыларының ретроспективасы ✔ ✔
1980 Дартмут кино сыйлығы ✔
1981 BAFTA академиясының марапаттық сыйлығы ✔ ✔
1982 Венеция кинофестивалінен «Алтын арыстан» сыйлығы ✔
1983 Британдық кино институтының (BFI) мүшесі аталды ✔ ✔
1987 Корольдік өнер колледжінің құрметті докторлық диссертациясы ✔
1987 Сан-Франциско халықаралық кинофестивалінен Акира Куросава сыйлығы ✔

Пауэлл мен Прессбергердің өмірі мен фильмдері көптеген деректі фильмдер мен кітаптарда, сондай-ақ докторлық диссертациялардың тақырыбы болды. Пауэлл мен Прессбергерді еске алу үшін Ағылшыс мұрасының көк тақтасы 2014 жылдың 17 ақпанында Мартин Скорсезе мен Тельма Шунмейкердің қатысуымен Лондондағы Глостер Плейс, Дорсет Хауста ашылды, онда «Арчерлер» 1942-1947 жылдар аралығында кеңсесіне ие болған.