Кіріспе

Дилан аил Дон (орта валлий тілінде) – валлик мифтік «Мабиногион» ертегілерінің кейіпкері, әсіресе төртінші ертегідегі «Мат фаб Матонви» ертегісінде. Диланның тарихы ежелгі кельт мифтерін көрсетеді, олар ерте христиан дәуірінде дін қызметкерлері жазып алмастан бұрын бірнеше буын бойы ауызша беріліп келген. Сондықтан сақталған оқиға кельт діншілдігі мен христиан мифологиясына тән элементтер мен архетиптерді көрсетеді. Оның аты «Дилан – екінші толқын» деп аударылады. Кейбір аңыздарда Дилан қараңғылықты бейнелейді, ал оның егіз інісі Ллеу Ллау Гиффс – жарықты. Бірақ, көбінесе Дилан – уэльстік теңіз құдайы деп есептеледі. Диланды оның інісі өлтірді, және айтылуынша, «Жағаға шағылысқан толқындардың шуы – олардың ұлын өшіктіруге деген құштарлығын білдіреді».

Өмірбаян

Математика туралы аңызда Диланның үлкен ағасы Мать соғыста болмағанда аяқтарын бойжеткен қыздың тізесіне қоймаса, өлмекке тиіс екені айтылады. Маттың бастапқы аяқ ұстаушысы Говин, Мат оралған кезде қатты жазаланады, Гилфаэтуи зорлайды, ал Гилфаэтуи мен Гвидион түрлі жануар жұптарына айналдырылады. Содан кейін Мат Говинге үйленеді, оның ұятын басу үшін, бірақ оның аяқтарын ұстау үшін жаңа бойжеткен қыз табуы керек. Гвидион өзінің қарындасы Арианродты ұсынады. Мат Арианродтың бойжеткен екенін анықтау үшін оны сиырқайды, сол кезде ол егіз ұлдарды дүниеге келтіреді.

Шежіресі

Mabinogion-да Диланның анасы Арианрход Донның қызы және Гвидион мен Гилфаэтуидің қарындасы. Оның әйелі Мат ап Матонви Гвиненд патшасы, ал оқиға барысында Арианрход екі ұлын – Дилан аил Дон мен Ллеу Ллау Гиффсты – сиқырлы жолмен дүниеге келтіреді. Сондай-ақ ол Касваллаунның (тарихи Кассивеллаунның) қарындасы. "Dylanw" атауы "dy" префиксі мен "llanw" ("толқын ағысы") сөзінің қосындысынан тұратын сияқты. "Dy" префиксі уэльс тілінде көптеген сөздерде кездеседі және протокельт тілінде "*dī" түрінде қалпына келтірілген, мағынасы "алыс, кетіп бара жатқан". "Llanw" сөзі протокельт тілінде "*φlanwo" ("су тасқыны, толтыру") деп қалпына келтірілген. Бұл "*φlanwo" ықтимал түде "*φlanu" ("су тасқыны") қысқартылған түрі болуы мүмкін. Бұл этимология келесі гаэль (ирланд) сөздерінде де көрініс табады: [tuinne] nf. : gob na tuinne, су жағасы [tòn] nf. g. tòin; d. tòin; pl.+an, негіз [tonn] nm. g. v. tuinn; pl.+an және tuinn, толқын, көтеріліс, құйылыс.