Кіріспе

Ортағасырлық жазу Оңтүстік Италияда дамыды.

Беневенто жазуы – Оңтүстік Италиядағы Беневенто герцогтігінде пайда болған ортағасырлық жазу. Бұрын оны Лангобарда, Лонгобарда, Лонгобардиска (Ломбардтар билеген аймақтардағы шығу тегін көрсетеді) немесе кейде Готика деп те атаған; оны алғаш рет палеограф Э. А. Лоу Беневентан деп атады. Бұл жазу көбінесе Италияның Римнің оңтүстігіндегі бөлігімен байланысты, бірақ ол Адриатика теңізінің ар жағындағы Далмациядағы Беневенто әсеріне түскен орталықтарда да қолданылды. Жазу шамамен 8 ғасырдың ортасынан 13 ғасырға дейін қолданылған, бірақ 16 ғасырдың соңына дейін сақталған мысалдары бар. Беневенто жазуының екі маңызды орталығы болды: Монте-Кассинодағы монастырь және Бари. Бари түрі 10 ғасырда Монте-Кассино түрінен дамыды; екеуі де лангобардтар қолданған римдік дөңгелек жазуға негізделген. Жалпы, бұл жазу өте тік бұрышты. Лоудың сөзіне сәйкес, жазудың толыққанды пішіні 11 ғасырда, Дезидериус Монте-Кассиноның аббаты болған кезде пайда болды, содан кейін маңызы төмендеді.

Ерекшеліктері

Беневентан көптеген лигатуралар мен "байланысты сызықтарға" ие. Сөздердің әріптері бір сызықпен біріктірілуі мүмкін, бұл формалар қазіргі көзге танылмайды. Лигатуралар міндетті болуы мүмкін: , , және (екі түрлі форма: t дыбысын сақтаған ti dura және t vulgar ts дыбысын алған ti assibilata). Олар ерікті болуы мүмкін: жиі кездесетін , және ; немесе сирек кездесетін , және . Лигатуралар, әріпті қамтитын, Меровинг және Визигот жазуларындағы сияқты жаңа латын жазуына ұқсайды. Лигатуралар оған қосылған әріпке байланысты түрлі формаларға ие болуы мүмкін. "Е" және әріптерімен жасалған лигатуралар да жиі кездеседі. Беневентанның ерте нұсқаларында әріптің жоғарғы бөлігі ашық, әріпке ұқсас; кейіннен ол "cc" немесе "oc" сияқты болып келді, оң жағынан ұзын құйрықтары төңкерілген. Бари түрінде әріптің "үзілген" пішіні жиі кездеседі, ол Беневентан әрпіне ұқсас. Дегенмен, оның ортаңғы сызығы өте ұзын, оны Беневентадан ерекшелейді. Әріп тік немесе солға қарай көтерілуі мүмкін, әріп унциалдық пішініне ұқсас, ал әріп өте биік және ұқсайды. Жазуда аббревиатураларды белгілеудің ерекше тәсілі бар – әріптерді жою және қысқарту арқылы. Басқа латын жазуларындағы сияқты, жоғалған әріптер алдыңғы әріптің үстінен сызықпен белгіленеді, бірақ Беневентан көбінесе сызыққа нүкте қосады. Сондай-ақ, әріп алынғанда цифрға ұқсас немесе бүйірлі символ бар. Басқа жазуларда көбінесе тыныш белгілер аз немесе мүлдем болмайды, бірақ Беневентан жазуы үшін стандартты тыныш белгілер жасалды, соның ішінде қазіргі заманғы сұрақ белгісінің негізі. Беневентан Визигот және Меровинг жазуларымен кейбір ерекшеліктерін бөліседі, бұл ортақ римдік матрицаға байланысты болуы мүмкін.