Кіріспе
Ломбард мемлекеті қазіргі Италияның оңтүстігінде 577 жылдан 1053 жылға дейін.
a list of rulers of Benevento
The Duchy of Benevento (after 774, Principality of Benevento) was the southernmost Lombard duchy in the Italian Peninsula that was centred on Benevento, a city in Southern Italy. Lombard dukes ruled Benevento from 571 to 1077, when it was conquered by the Normans for four years before it was given to the Pope. Being cut off from the rest of the Lombard possessions by the papal Duchy of Rome, Benevento was practically independent from the start. Only during the reigns of Grimoald (r. 662–671) and the kings from Liutprand (r. 712–744) on was the duchy closely tied to the Kingdom of the Lombards. After the fall of the kingdom in 774, the duchy became the sole Lombard territory which continued to exist as a rump state, maintaining its de facto independence for nearly 300 years, although it was divided after 849. Benevento dwindled in size in the early 11th century, and was completely captured by the Norman Robert Guiscard in 1053. Paul the Deacon refers to Benevento as the "Samnite Duchy" (Ducatum Samnitium) after the region of Samnium.
Бенеvento билеушілерінің тізімі
a list of rulers of Benevento
The Duchy of Benevento (after 774, Principality of Benevento) was the southernmost Lombard duchy in the Italian Peninsula that was centred on Benevento, a city in Southern Italy. Lombard dukes ruled Benevento from 571 to 1077, when it was conquered by the Normans for four years before it was given to the Pope. Being cut off from the rest of the Lombard possessions by the papal Duchy of Rome, Benevento was practically independent from the start. Only during the reigns of Grimoald (r. 662–671) and the kings from Liutprand (r. 712–744) on was the duchy closely tied to the Kingdom of the Lombards. After the fall of the kingdom in 774, the duchy became the sole Lombard territory which continued to exist as a rump state, maintaining its de facto independence for nearly 300 years, although it was divided after 849. Benevento dwindled in size in the early 11th century, and was completely captured by the Norman Robert Guiscard in 1053. Paul the Deacon refers to Benevento as the "Samnite Duchy" (Ducatum Samnitium) after the region of Samnium.
Бенеvento герцогтығы (774 жылдан кейін Бенеvento княздығы) Италия түбегіндегі ең оңтүстік Ломбард герцогтығы болып табылды, ол Италияның оңтүстігіндегі Бенеvento қаласының айналасында орналасқан. Ломбард герцогтары 571 жылдан 1077 жылға дейін Бенеventoны басқарды, содан кейін оны Папаға беруден бұрын төрт жыл бойы Нормандар жаулап алды. Рим папасының герцогтығы Ломбардтардың қалған иеліктерінен бөлінгендіктен, Бенеvento бастапқыда дербес болды. Тек Гримоальд (662–671) және Лиутпранд (712–744) патшаларының билігі кезінде ғана герцогтық Ломбардтар патшалығымен тығыз байланысты болды. 774 жылы патшалық құлағаннан кейін герцогтық Ломбардтардың жалғыз қалған аумағы болды, ол шамамен 300 жыл бойы дербес мемлекет ретінде өмір сүрді, бірақ 849 жылдан кейін бөлінді. Бенеvento 11-ші ғасырдың басында кішірейіп, 1053 жылы Норман Роберт Гискард толық басып алды. Пауыл Диакон Бенеventoны Самниум айманының атымен "Самниттік герцогтық" (Ducatum Samnitium) деп атады.
a list of rulers of Benevento
The Duchy of Benevento (after 774, Principality of Benevento) was the southernmost Lombard duchy in the Italian Peninsula that was centred on Benevento, a city in Southern Italy. Lombard dukes ruled Benevento from 571 to 1077, when it was conquered by the Normans for four years before it was given to the Pope. Being cut off from the rest of the Lombard possessions by the papal Duchy of Rome, Benevento was practically independent from the start. Only during the reigns of Grimoald (r. 662–671) and the kings from Liutprand (r. 712–744) on was the duchy closely tied to the Kingdom of the Lombards. After the fall of the kingdom in 774, the duchy became the sole Lombard territory which continued to exist as a rump state, maintaining its de facto independence for nearly 300 years, although it was divided after 849. Benevento dwindled in size in the early 11th century, and was completely captured by the Norman Robert Guiscard in 1053. Paul the Deacon refers to Benevento as the "Samnite Duchy" (Ducatum Samnitium) after the region of Samnium.
Қор
Герцогтіктің құрылуына қатысты жағдайлар даулы. Кейбір ғалымдардың пікірінше, ломбардтар По алқабының толық жаулануынан бұрын-ақ Оңтүстік Италияда болған: осы деректерге сәйкес, герцогтік 571 жылы құрылған. Ломбардтар шамамен 590 жылы келген болуы мүмкін. Қалай болғанда да, алғашқы герцог – Кампания жағалауынан түскен әскер тобының басшысы Зотто болды. Бастапқыда тәуелсіз болғанымен, Зотто соңында солтүстіктің патша билігіне бағынды. Оның ізбасары – оның жүрегі туысы Арехис болды, ал мұрагерлік принципі Беневент герцогтігін соңына дейін басқарды. Ломбард герцогтіктері, ломбард мемлекетінің бір бөлігі, олардың ортақ тамырлары мен тіліне, солтүстікке ұқсас заңдары мен дініне қарамастан, сондай-ақ Беневент герцогтарының патшалық отбасынан әйелдерді алу дәстүріне қарамастан, көбінесе тәуелсіз болды. Римге немесе Равеннаға адалдық серткен аумақ Беневенто герцогтарын Павиядағы патшалардан бөліп тұрды. Мәдени тәуелсіздік табиғи түрде туындады: Беневенто шіркеуінде ерекше литургиялық ән – Беневент әні қалыптасты, ол 11 ғасырға дейін Грегориан әнімен толығымен алмастырылмады. Латын тілінде жазу үшін де ерекше Беневент жазуы пайда болды. VIII ғасырдың жазушысы Павел Диакон герцогтің әйелі Павиядан келген ханшайымның сүйемелдемесімен Беневентоға келді. Беневенттік монастырлардың ең ірісі – Монте-Кассиноға орналасқан ол, алдымен Рим тарихын, содан кейін ломбардтар тарихын жазды, ол да осы уақытқа дейін герцогтіктің тарихының негізгі көзі болды.
Кеңейту
Зоттоның мұрагерлері тұсында герцогтік Византия империясына қарсы кеңейтілді. Арехис, өзі Фриули герцогтігінен шыққан, Капуа мен Кротоне қалаларын басып алды, Византияның Амалфи қаласын тонады, бірақ Неапольді жаулауға қол жеткізе алмады. Оның билігінен кейін Византияның Оңтүстік Италиядағы иеліктері Неаполь, Амальфи, Гаета, Сорренто, Калабрия және Апулияның теңіз жағалау қалаларымен (Бари, Бриндизи, Отранто және т.б.) шектелді. 662 жылы герцог Гримальд I (647 жылдан бері герцог) патша Годепертке оның бауыры, бірге билеуші Перктаритқа қарсы көмектесу үшін солтүстікке аттанды, бірақ оның орнына бұрынғысын өлтіріп, екіншісін эмиграцияға мәжбүр етіп, Павияны басып алды. Ломбардтардың патшасы ретінде ол қайтыс болған король Ариперт I-нің католицизміне қарсы ариандық дінді қайта орнатуға тырысты. Алайда, ариандық тіпті герцогтікте де жоғалып бара жатты, сондай-ақ этникалық ломбардтар мен латын және грек тілдерінде сөйлейтіндер арасындағы ерекшелік те азайды. 663 жылы қаланың өзі Византиялықтармен қоршауға алынды, бұл Констанс II-нің Оңтүстік Италияны қайтарып алу үшін Тарантоға түскен сәтсіз әрекеті кезінде болды. Герцог Ромуальд I қаланы батыл қорғады, бірақ император Ромуальдтың әкесі, король Гримальдтың келгенінен сескеніп, Неапольге шегінді. Бірақ Ромуальд Авеллино мен Салерно арасындағы Форинода рим армиясының бір бөлігін тоқтап, жойды. 680 жылы Герцогтік пен Шығыс Рим империясы арасында бейбітшілік шарты жасалды. Келесі онжылдықтарда Беневенто Византиядан бірнеше аумақтарды басып алды, бірақ герцогтіктің басты жауы енді солтүстік Ломбард патшалығы болды. Король Лиутпранд герцогтік таққа өз үміткерін отырғызу үшін бірнеше рет араласты. Оның ізбасары Ратхис Сполето мен Беневенто герцогтіктерін шетелдік елдер деп жариялады, онда патша рұқсатысыз саяхаттауға тыйым салынды.
Secundum Ticinum (Секundum Ticinum)
758 жылы патша Дезидерий қысқа мерзімге Сполето мен Беневенто қалаларын басып алды, бірақ 774 жылы Карл I-нің Ломбард патшалығын жаулап алуымен Арехис II патшалық дәрежеге таласуға және Беневентоны екінші Павияға (ескі Ломбард астанасы) айналдыруға тырысты. Бұл мүмкін емес екенін және франктардың назарын өзіне аударатынын түсінген ол, «принцепс» (князь) атағын таңдады. 787 жылы Карл I-нің Салерно қаласын қоршауы нәтижесінде ол франк үстемдігіне бағынуға мәжбүр болды. Осы кезде бір жылнамашы Беневентоны «Ticinum geminum» – «екі Павия» деп атады. Арехис Рим қаласын кеңейтті, ескі қаланың оңтүстік-батысындағы тегіс жерге жаңа қабырғалы қоршаулар салды. Онда Арехис ескі құрылыстарды жаңа князь сарайы үшін бұзды, оның ашық ауласы бүгінге дейін акропольдегі Пиано ди Кортеде көрініп тұр. Византиялық жауындай, князьдар сарай кешенін ұлттық шіркеу – Әулие Софиямен байланыстырды. 788 жылы Константинопольге қашқан Дезидерийдің ұлы Адельхис басқарған Византия әскерлері княздыққа шабуыл жасады. Алайда, Арехистің ұлы Гримальд III оның әрекеттерін тоқтатты, бірақ ол франктарға ішінара мойынсұнған болатын. Франктар Адельхистің шабуылын тойтарды, бірақ өз кезегінде Беневенто аумақтарына бірнеше рет шабуыл жасап, шағын жемістерге қол жеткізді, атап айтқанда, Чиети қаласын Сполето герцогтығына қосып алды. 814 жылы Гримальд IV Исаакқа (Луи Благочестивый) құрмет көрсету және бағыну туралы белгісіз уәделер берді, оларды оның ізбасары Сико қайталады. Алайда, бұл уәделер орындалмады, ал жеке Каролинг монархтарының әлсіреуі герцогтықтың тәуелсіздігін арттыруға мүмкіндік берді. Беневенто герцогтары Ломбард патшалары сияқты құжаттарды растау үшін мөр сақиналарын қолданды, ал князьдар оларды тоғызыншы ғасырға дейін қолдануы мүмкін. Бұл римдік басқару формаларының жалғасуын (немесе еліктеуін), сондай-ақ кең таралған сауаттылықты (немесе «жартылай сауаттылықты») көрсетеді.
Бөлу мен жаулап алу арқылы құлдырау
Келесі ғасырда франктардың қарсылығына қарамастан, Беневенто өркендеп, Неапольге салық салды және герцог Сикард басшылығымен Амальфиді басып алды. 839 жылы Сикард қаза тапқаннан кейін азамат соғысы басталды. Сикардтың інісі Сиконольф Салернода князь болып жарияланды, ал Сикардты өлтірген Радельхис Беневентода таққа отырды. Он жылдық соғыстан кейін император Людовик II герцогтікті екі жеке княздыққа бөлу туралы шешім қабылдады: Беневенто (Тарантодан солтүстікке қарай Молизе және Апулиямен) және Салерно княздығы. Бөліністің бір бөлігі ретінде Капуа Салерно княздығының құрамына кірді. Дағдарыс мұсылман шапқыншылықтарының басталуымен ушықты, он жылдық соғыста Радельхис, кейін Сиконольф сарацендерді шақырды. Көбінесе христиан билеушілерінің қырқысынан туындаған сарацендер Неаполь мен Салерноға сәтті шабуыл жасамады. Лационың оңтүстігіндегі исламдық ошақ 915 жылы Гарильяно шайқасынан кейін жойылды. Сонымен қатар, Византия империясы оңтүстік Италияның көп бөлігін қайта басып алды, 876 жылы сарацендерден Бариді қайтарып алып, стратегиялық аймақтарын Италияның катапанаты деңгейіне көтерді (999), бұл Беневенто билігінің әлсіреуіне әрі себеп болды. 899 жылы Капуаның Атенульф I Беневентоны басып алып, екі герцогтікті біріктірді. Ол оларды ажырамас деп жариялады және ұлдары әкелерімен бірге билейтін принципті енгізді, бұл принцип Салерно да қабылдады. Дегенмен, кіші Лангобардияның барлық аймағы 978 жылы Салерно князі болған герцог Пандульф Темірбаспен соңғы рет біріктірілді. Ол 969 жылы Беневентоны архиепископтыққа дейін көтерді. Өлімінен бұрын (981 жылдың наурызында) ол император Отто I-ден Сполето герцогы атағын алды. Бірақ ол оны ұлдарына бөлді: Ландульф IV Беневенто мен Капуаны алды, ал Пандульф II – Салерноны. Бірақ Пандульф, Темірбастың немересі, бүлік көтеріп, мұраның өз үлесін талап еткендіктен, Беневенто көп ұзамай қайтадан әлсіреп қалды. Он бірінші ғасырдың басында Беневенто Салерно және Капуа сияқты бауырлас герцогтіктерден кеміп қалды. 1000 жылға қарай Беневентода 34 жеке округ болды. 1022 жылы Генрих II, Киелі Рим императоры Капуа мен Беневентоны басып алды, бірақ Трояны қоршаудан кейін Германияға қайтып келді. Нормандар осы жылдары Меццоджорноға келді, ал Беневенто папалық билікке бағынып, кейде одақтас болды. Беневенто герцогы әлі де өз ұлы Атенульфті Апулиядағы норманды-лонгард көтерілісіне жетекші ретінде жіберуге лайық болды, бірақ Атенульф нормандарды тастап кетті және Беневенто ықпалының соңғы қалдықтарынан айырылды. Оңтүстіктің ең ірі норманды билеушісі Роберт Гискард болды, ол 1053 жылы Беневентоны басып алды. Гискард Беневентоны номиналды билігіне, Папа Лев IX-қа сыйлады. Папа Лев IX және оның ізбасарлары 1078 жылы Папа Григорий VII Гискарды Беневенто князі етіп тағайындағанға дейін бірнеше кіші ломбардтарды герцогтар етіп тағайындады. Соңында, 1081 жылы Гискард княздық титулын папалыққа қайтарды, бірақ бұрын Оңтүстік Италияның тағдырын анықтаған ұлы княздықтың қаласынан басқа ештеңе қалмады. Кейін герцогтар мен княздар тағайындалмады. 1806 жылы Наполеон Беневентоны басып алғаннан кейін әйгілі Шарль Морис де Талейранды князь етіп тағайындады. Талейран 1815 жылға дейін титулды сақтап, басқа міндеттерімен қатар герцогтікті басқаруға қабілетті болды. Беневентоны 1814 жылдың ақпанында Иоахим Мурат басып алды және Вена конгресінде папаға қайтарылды.
Жалпы сілтемелер
Купер, Дафф, Талейран (Франкфурт: 1982 ж.).