Кіріспе

Лагуна провинциясындағы, Филиппин Пила муниципалитеті. Пила, ресми түрде Пила муниципалитеті, Филиппиннің Лагуна провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 54 613 адамды құрайды. Пила қаласы испан кезеңінен сақталған жақсы күйдегі үйлерге және Филиппиндегі алғашқы Антонин шіркеуі – Падуалық Әулие Антоний шіркеуіне танымал. Қаланың негізін қалаушы деп танылған Дон Фелизардо Ривера шіркеу мен муниципалитет үкіметіне жерлерін сыйға берген. Ол Пиладағы Ривера, Релова, Агра және Алава фамилияларын алып жүретін белгілі отбасылардың бірінің арғы атасы.

Ерте тарих

Пила және Лагуна-де-Бей көлінің жағасындағы көршілес қалалар археологтар тарапынан Филиппиннің ең ежелгі елді мекендерінің бірі деп есептеледі. Бұл қауым археологиялық тұрғысынан 1000 жылға дейін болған үш мұндай халық шоғырлануының бірі болып табылады. Археологтар Пинагбаянаннан қыш ыдыстар мен артефакттарды тауып алды, олар Тан әулетінің соңғы кезеңінде (900 ж.) аймақтағы маңызды қоныстануды көрсетеді. Археологтар сонымен қатар ежелгі жылқы сүйектерін тауып, испандықтар оларды әкеп пеуіне қатысты дауды аяқтады. Ғалымдар осы аумақта Филиппиннің ең көне крематорийін анықтады. 900 жылы жасалған Лагуна мыс жазуы, Филиппиндегі ең көне құжат, Пила (Пайла) және оның билеушісі Джаядева туралы екі рет айтады, бұл атап өтуге лайық. Испандықтарға дейінгі Пила Оңтүстік Лусонның ең ірі барангай билеулерінің бірі болды. Оның басшысы тек жергілікті басшы ғана емес, сонымен қатар аймақтық дату болды. Көлден бертіндегі Моронг түбегінің жағалау қалаларының жыраулары Пиланың "алтынға бай" датуы Гат Сальян Магуинтоның ерліктері туралы әндер салды, ол өз патшалығын олардың елді мекендеріне қарай кеңейтті. Шындығында, үлкен аумақ та Пила деп аталды. Билікті асыл текті индионың қолына шоғырландырудан сақтанған конкистадорлар кейіннен оның патшалығын жойып, шатасуды болдырмау үшін Пиланың тәуелділіктерінің атын Пилилья деп өзгертті, яғни "кішкентай Пила". Бастапқы аумаққа қазіргі Моронг қаласы (одан Пилилья немесе Пиланг Моронг қаласы 1583 жылы бөлінді); Барас (Моронгтан 1588 жылы бөлінді); Танай (1606 жылы Пилильядан бөлінді); Жала-жала, оның ескі аты да Пила (Пилильядан 1786 жылы бөлінді) және Талим аралы, онда бүгінге дейін Пила сайтосы бар кірді. Гат Сальянның ұрпақтары қазіргі Ризал провинциясының басқа қалаларының негізін қалаушылар деп есептелді. Шамамен 1375 жылы, ауа райының салдарынан, мүмкін су тасқынынан, Пиланың бастапқы орны тасталып, барангай Пагалангаға көшірілді, ол "Құрмет орны" дегенді білдіреді. Францискан шежірешісі Фрай Хуан Пласенсия Пиланың датуы, "өзінің алтынымен" жаңа орынды басқа басшыдан сатып алғанын және оның басқа жерге көшіп кеткенін айтты. Содан кейін дату ақсүйектер мен бос адамдар арасында егістік жерді бөліп берді, олар оған жыл сайын жүз ганта күрішпен жалдама төледі. Қаланың орталығы Пагаланг деп аталды, яғни "Құрмет орны".

Испанияның отаршылдық дәуірі

1571 жылы испан конкистадорлары, Дон Хуан де Сальседо басқарып, Маниланы “бағындырғаннан” кейін Пагалангада Пила қаласын “табып” шықты. Сол жылдың 14 қарашасында алғашқы испан генерал-губернаторы Мигель Лопес де Легаспи Пагаланган және басқа да Лагуна ауылдарының энкомиендасын (салық жинау құқығын) Маниланың кеңесшісі (рехидор) Дон Франсиско де Эррераға тапсырды. 1575 жылы энкомиендалар қайта ұйымдастырылып, Пиланың салықтары 29 шілдеде Дон Эрнандо Рамиреске берілді. 1578 жылы францискан миссионерлері Пила халқына христиан дінін тарату үшін келді де, көп ұзамай Падуалық Әулие Антонийге арналған шіркеу салды, ол Филиппиндегі алғашқы Антоний шіркеуі болды. Қала тұрғындарының ізгілігі мен қарапайымдығы үшін испан басшылығы қалаға ерекше атақ берді – Ла Нобель Вилла де Пила, ол испандықтардың 16 және 17 ғасырларда Филиппинде атаған бес вилланың бірі. Осы кезеңде Пиланың құрамына Виктория, Лагуна және Жала-Жала, Ризал кірді. 1611 жылы францискандар Томас Пинпин мен Доминго Лоагтың қолдауымен Пилада Филиппиндегі екінші баспахананы ашты. 1613 жылы осы баспахана Филиппиндегі ең көне сөздік және жылжымалы әріптермен басылған алғашқы кітап – Vocabulario de Lengua Tagala кітабын басып шығарды. Бұл кітапты Фрай Педро де Сан Буэнавентура жазып, жинады, ал филиппин баспагерлерінің шебері Томас Пинпин баспаға шығарды. Бұл кітап 1640 жылы АҚШ-та басылған "Бей псалмы" кітабынан 27 жыл бұрын жарық көрді. 19 ғасырдың басында, қала су тасқынының жиі қайталануына байланысты Пагалангадан қазіргі Санта-Клараға көшірілді.

Колониядан кейінгі кезең

1949 жылы Банкабанка, Данив, Масапанг, Нанхая, Сан-Бенито, Сан-Феликс, Сан-Франциско және Сан-Роке бариолары Пиладан бөлініп шығып, №282 атқару бұйрығымен тәуелсіз Виктория муниципалитеті құрылды. 1957 жылы Пинагбаянан сайтосы №1689 Республикалық заңмен бариоға айналдырылды.

География

Пила Санта-Круз бен Манила қалаларынан.

Демография

2010 жылғы Филиппин халық санағы бойынша, халық саны 46 534 адамды құрады, ал жалпы жер аумағы ... болды. 2020 жылғы халық санағында Пила, Лагунаның халқы 54 613 адамды құрады, халық тығыздығы ... адамға шаққанда.

Экономика

Пила – Филиппиннің Лагуна провинциясындағы үшінші санаттағы муниципалитет.

Туризм

Филиппиннің Ұлттық тарихи институты (қазір Филиппиннің Ұлттық тарихи комиссиясы) 2000 жылдың 17 мамырында NHI қаулысы №2, 2002 жылғы сериясы бойынша қала алаңы мен оны қоршаған ата-баба үйлерін Ұлттық тарихи ескерткіш деп жариялады. Онда Пила Лагуна облысындағы «Ла Нобель Вилла де Пила» деп белгілі испандықтарға дейінгі мәдениет және сауда орталығы ретінде айтылады, сондай-ақ 1967 жылы Пинагбаянан ауданында жүргізілген қазба жұмыстары кезінде табылған қыш ыдыстар арқасында елдің маңызды археологиялық орындарының бірі ретінде танылды. Тарихи Пила қаласы солтүстікте Генерал Луна көшесімен, шығыста М. Х. дель Пилар көшесімен, оңтүстікте Мабини көшесімен және батыста Бонифасио көшесімен шектеледі, сонымен қатар Пила бастауыш мектебі, Хуан Фуэнтес және Сантьяго Фернандес үйлері де кіреді. Пила шіркеуі Лагунадағы ең жаңа шіркеулердің бірі болып есептеледі. Бұл оның мықты тас құрылысынан анық көрінеді. Оның қызыл қоңырау мұнарасы ерекше белгілерінің бірі. Шіркеу Падуалық Антоний қасиеттісіне арналған, ал Папа Иоанн Павел II 2002 жылдың 9 шілдесінде оны аталған әулиенің діни өңірлік киелі орны деп жариялады. Ішінде ағаш орындықтар мен алтарь үшін таңдалған материал ретінде кеңінен қолданылған. Алтарь – қасиетті Антонийдің киімінің бір бөлігі сақталатын алып құрылыс.

Поп-мәдениет

Популярлы мәдениетте қала АХН арнасының "The Amazing Race Asia 2" реалити-шоуының, сондай-ақ күндізгі драмалық сериал "Be Careful With My Heart" және қазір тоқтатылған ABS CBN телеканалының "Huwag Kang Mangamba" сериалының түсірілім алаңы болды.

Қалалық зал

Пила қалалық әкімдігі – Пила шіркеуінің тікелей алдында орналасқан шағын да, сүйкімді ғимарат. Оны қызыл черепицамен жабылған шатыры және қоңыр бағаналары бар ақ түсті бояуы ерекшелендіреді. Сыртта ұлттық қаһарманның құрметіне арналған Ризальдың ескерткіші тұр. Бұл ғимарат 1931 жылдан бері осы жерде орналасқан және көп рет жөнделіп, жаңартылған. Әкімдіктің алдындағы ашық алаң әкім немесе басқа да мемлекеттік қызметкерлерге кездесуге келгендер үшін күту орны қызметін атқарады. Автотұрақ жеткілікті, ал ғимаратқа жақын тұрған үш дөңгелекті көліктерді қала ішінде жүру үшін оңай шақыруға болады. Басқа да қалалық әкімдіктердегідей, мұнда жергілікті пошта бөлімі, бағалау кеңсесі, жергілікті салық кеңсесі және денсаулық сақтау орталығы орналасқан. Көптеген қалалық әкімдіктерден өзгешелігі, туризм жөніндегі қызметкердің кеңсесі осы ғимаратта емес, Пила мұражайында орналасқан.

Археология

Esso Standard Philippines және Elizalde Family Project компаниясы Laguna de Bay жағалауында археологиялық жобаны қаржыландырды. Бұл жобаны Ұлттық музейдің антропология бөлімінің докторлары Роберт Фокс және Авелино Легаспи мырза басқарды. 1967 жылдың мамырдан қазанға дейін барлығы он қазба жүргізілді. Талим аралы, Балибаго және Ризал алғашқы болып қазылды. Содан кейін Пинбаянан және Багонг Пук қазылды. Пила мен Лумбан соңғы қазба орындары болды. Аталған төрт орынның үшеуі 12-15 ғасырларға жататын 153 қабірді ашты.