Англия, Уэльс және Ирландиядағы тарихи сот өкімі

Кіріспе

Англия, Уэльс және Ирландиядағы тарихи сот бароны. Сот литі – Англия, Уэльс және Ирландияның тарихи сот бароны (манориалдық соттың бір түрі) болып, "еркін кепілдік көру" және оған ілесіп келген полициялық юрисдикцияны жүзеге асырған, бұл юрисдикция көбінесе жүздік соттармен шектелген.

Этимология

"Лит" термині, ерекше сот процедураларына сілтеме жасағанда қолданылатын, XIII ғасырдың соңында пайда болған. Оның шығу тегі белгісіз англо-француз тіліндегі "lete" және англо-латын тіліндегі "leta" сөздерімен байланысты, және бұл сөз "let" етістігімен байланысты болуы мүмкін.

Ерте тарих

Орта ғасырдағы Англияның ерте кезеңінде, Қожалық иелері өздерінің шаруалары мен феодалдық жалдамалыларына қатысты белгілі бір феодалдық құқықтарды жүзеге асырған немесе талап еткен. Осы құқықтарды іске асыру оның барондық соты арқылы әкімшілік мәселелермен біріктірілді. Дегенмен, бұл соттың қылмыстық құқық бұзушылықтарды қарауға құқығы болмады. Қылмыстық сот өкілеттігі жүздік соттарда болды; ел жүздерге бөлінді, әр жүзге бір сот қарады. Әр жүзде 100 тері болды, ал әр тері – бір шаңырақты асырауға жеткілікті, өзгермелі ауданы бар жер көлемі. Ондық – 10 теріден тұратын аудан, ол бастапқыда шамамен 10 шаңыраққа тең болатын. Әр шаңырақтың басшылары, олардың ондығындағы бір-біріне қатысты сот арқылы «фрэнкпледж» деп аталатын келісіммен міндетті болды, бұл олардың ондығындағы мінез-құлқы үшін ұжымдық жауапкершілікті тудырды. Жүздік сот осы жүйені «фрэнкпледжді қарау» процесі арқылы бақылап отырды, онда ондықтар өздерінің аумағындағы кез келген құқық бұзушылық туралы хабарлап, олардың арасынан кінәлілерді тапсыратын. Егер құқық бұзушылық шағын болса, ол жүздік сотта қаралатын, ал ауыр қылмыстар графтық сотқа жіберілетін. Феодализмге дейін жүздік соттар өздерінің аумағындағы әкімшілік мәселелерді де қараған, мысалы, көпірлерді жөндеу, жолдардың жағдайы және т.б., бірақ барондық соттар іс жүзінде оны көптеген жағдайларда ығыстырды, ал кейбір қожалар қылмыстық мәселелерде де билікке ие болуға тырысты. Соңында, король сенімді қожаларына жүздік соттың қожалық иелігіндегі ондықтарға қатысты заңдық билікті берді, олардың ең маңыздысы – фрэнкпледжді қарау. Әр иелік ішінде орналасқан ондықтар тобы лит деп аталды, сондықтан Кейінгі орта ғасырларда осы сот өкілеттіктері лит соты деп аталды. Эдуард I-нің quo warranto іс-шаралары барондық сот пен лит соты арасында нақты айырма жасады, лит соты бұрын жүздік соттың билігін жүзеге асырды, ал лит сотын өткізу қабілеті корольдік жеңілдікке байланысты екенін көрсетті. Алайда, көптеген аймақтарда барондық сот пен лит соты бір операция ретінде бірге отыруға әдеттенді.

At a very early time in medieval England, the Lord of the Manor exercised or claimed certain feudal rights over his serfs and feudal tenants. The exercise of those rights was combined with manorial administrative concerns, in his court baron. However this court had no power to deal with criminal acts. Criminal jurisdiction was held by the hundred courts; the country was divided into hundreds, and there was a hundred court for each of them. Each hundred comprised 100 hides, with each hide being an area of land of variable size that is enough to support one entire household. A tithing was an area of 10 hides, which therefore originally corresponded to about 10 households. The heads of each household were judicially bound to the others in their tithing by an arrangement called frankpledge, which created collective responsibility for behaviour within their tithing. The hundred court monitored this system, in a process called view of frankpledge, with the tithing reporting any wrongdoing in their area, and handing over the perpetrators among them. If the wrongdoing was minor, it would be dealt with by the hundred court, but serious crimes were passed up to the shire court. Before feudalism, hundred courts had also dealt with administrative matters within their area, such as bridge repairs, road conditions, and so forth, but the courts baron had largely superseded that in practice, and some manorial lords began claiming authority over criminal matters as well. Eventually, the king formally granted certain trusted lords with the legal authority that had been held by the hundred court over the tithings in the lord's manor, the most important of those being view of frankpledge. The group of tithings that were located within each manor had come to be called a leet, and hence, in the later Middle Ages these judicial powers came to be called court leet. The quo warranto proceedings of Edward I established a sharp distinction between the court baron, exercising strictly manorial rights, and the court leet, exercising the powers formerly held by the hundred court, emphasising that the ability to hold court leet depended upon a royally granted franchise. However, in many areas it became customary for the court baron and court leet to meet together, as a single operation.

Рөл

Сот лети – жазба сот еді, және оның міндеті тек қана еркін азаматтардың бейбітшілік сақтау және саудада адал болу туралы берген анттарын қарау ғана емес, сонымен қатар қазылар алқасымен қылмыстарды соттап, жазалау болды. Ауыр қылмыстар корольдік соттарға жіберілетін. Су арналарының, жолдардың, жолдардың және арықтардың жай-күйін үнемі және белгілі бір мерзімде тексеру; заңсыз қоршау немесе басқа тәсілдермен қоғамдық құқықтарға қол сұғудың барлық түрлеріне қарсы күресу; шекара белгілерін сақтау, қалада күзеттік тартіпті сақтау, жалпы пайдалану жерлерін бақылау, оларға қатысты құқықтарды реттеу және мал жаю сияқты олардың шектен тыс пайдаланылуын болдырмау; тағамның сапасын бақылау, салмақтар мен өлшемдерді тексеру, халықтың моральдық жағдайын қадағалау және әлеуметтік кемшіліктер мен қолайсыздықтарды жою үшін шаралар қолдану. Зорлық-зомбылық, өрт сөндіру, қарақшылық, ұрлық, кісі өлтіру, қастандық және жалпы құқық бойынша жасалған басқа да қылмыстарды қарау. Сот әдетте жылына бірнеше рет, кейде тек бір рет отырыс өткізетін. Мәселе сотқа жергілікті тұрғын немесе қазылар алқасы ұсынған "баяндама" арқылы енгізілетін. Құқық бұзушылар айыппұл төлеуге немесе түрмеге қамалуға жазаланатын.

Пайдаланылған дереккөздер

Бейкер, Дж. Х. (2002). Ағылшын құқығы тарихына кіріспе (4-ші басылым). Лондон: Баттервортс. .