Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Андростенон (5α-андрост-16-ен-3-он) – 16-андростен класының стероидтік феромоны. Ол шошқаның сілекейінде, сельдерей цитоплазмасында және трюфель саңырауқұлағында табылмайды. Андростенон – сүтқоректілердің алғаш рет анықталған феромоны. Ол еркек шошқалардың сілекейінде жоғары концентрацияда кездеседі және жыныс циклындағы аналық шошқа оны мұрынмен жұтқанда, жұптасуға дайын күйге келеді. Андростенон – "Boarmate" препаратының белсенді компоненті, оны DuPont компаниясы шошқа шаруашылықтарына шошқаларды жасанды ұрықтандыруға дайындау үшін сатады.
Androstenone (5α androst 16 en 3 one) is a 16 androstene class steroidal pheromone. It is found in boar's saliva, celery cytoplasm, and truffle fungus. Androstenone was the first mammalian pheromone to be identified. It is found in high concentrations in the saliva of male pigs, and, when inhaled by a female pig that is in heat, results in the female assuming the mating stance. Androstenone is the active ingredient in 'Boarmate', a commercial product made by DuPont sold to pig farmers to test sows for timing of artificial insemination.
Биосинтез
Андростенон 5α-редуктаза ферменті арқылы андростадиеноннан синтезделеді және 3-кетостероид редуктаза арқылы 3α-андростенолға немесе 3β-андростенолға түрленуі мүмкін.
Androstenone is synthesized from androstadienone by 5α reductase, and can be converted into 3α androstenol or 3β androstenol by 3 ketosteroid reductase.
Қасиеттері
Субъектіге байланысты андростенонның жағымсыз, терлі, несеп иісіне ұқсас, ағаш тәрізді немесе тіпті жағымды гүлдік иісі болуы мүмкін. Адамға андростенон иісін сезуге мүмкіндік беретін екі түрлі генотип бар. Бірінші генотип – геннің екі толыққанды функционалды көшірмесінен тұрады, ол RT/RT аллелі, ал екіншісі – RT/WM аллелі. OR7D4 рецепторы генінде екі аминқышқылының орны ауысады, бұл рецептордың әрекет ету механизмін өзгертеді. OR7D4 рецепторы үшін екі дұрыс генге (RT/RT) ие болған адамдар стероидтің иісін ескі несеп иісі ретінде сипаттайды. Тек бір генге (RT/WM) ие болғандар иісті әлсіз деп сипаттайды немесе оны сезе алмайды. Олар сондай-ақ иісті "жағымды", "тәмді" немесе "ванильге ұқсас" деп табуы мүмкін. Шамалы мөлшерде иіс көптеген адамдар үшін анықталмайды. Бұл андростенон рецепторын кодтайтын рецептор геніндегі полиморфизмге байланысты болуы мүмкін. Дегенмен, иіс сезу қабілеті адамдар арасында кеңінен өзгереді. Зерттеулер көрсеткендей, иіс 0,2 бөлік миллиардқа дейін немесе 0,2 бөлік 100 миллионға дейін төмен деңгейде де анықталуы мүмкін. Бірақ, кейбір топтар бастапқыда андростенон иісін сезе алмайтын адамдар, оған қайта-қайта ұшырағанда иіскеуге үйрене алатынын хабарлайды.
Depending upon the subject, androstenone can have an unpleasant, sweaty, urinous smell, a woody smell, or even a pleasant floral smell. There are two different genotypes that allow an individual to smell androstenone. The first genotype, which consists of two fully functional copies of the gene, is the RT/RT allele, and the second is the RT/WM allele. The OR7D4 receptor which cause the gene to have two amino acid substitutions, which in turn cause the receptor to act differently. Those in possession of the two proper genes, (RT/RT) for OR7D4 tend to describe the odor for the steroid as the odor of stale urine. Those with only one gene (RT/WM) typically described the odor as weak or were not able to detect it. They can also find the smell 'pleasant', 'sweet' or 'similar to vanilla'. In small amounts, the odor is hardly detectable by most people. This may be due to a polymorphism in the receptor gene that codes for the androstenone receptor. However, the ability to detect the odor varies greatly. It has been shown that the odor can be detected by people down to levels of 0.2 parts per billion to 0.2 parts in 100 million. Several groups report, however, that some individuals who initially cannot smell androstenone can learn to smell it by repeated exposures to it.
Феромон ретінде анықталуы
Адамдарда андростенон феромон ретінде қарастырылған, бірақ бұл пікірді қолдайтын ғылыми деректер аз. Вомероназальдық орган – феромондарды жай ғана иіс емес, басқа да заттар ретінде анықтауға жауапты қосымша иіс сезу мүшесі. Көптеген ересек адамдарда осы органға ұқсас қалдық мүше бар, бірақ ол белсенді жұмыс істемейді. Адамдарда басқа сүтқоректілердегідей феромондарды иістен өзге анықтауға қажетті сезімдік жасушалар жоқ. Сонымен қатар, адамдарда осы сезімдік жасушаларды белсенді өндіруге қабілет те жоқ. Кейбір адамдарда нақты бір иіске қарсы аносмия кездеседі, яғни олар белгілі бір иістерді сезе алмайды, бірақ жалпы иіс сезу қабілеті қалыпты. Дегенмен, мұны 80-нен астам иіс молекулалары сияқты, феромон деп белгілеуге дәлел ретінде қарауға болмайды. Жануарлар үшін андростенон иісі үстемдіктің әлеуметтік белгісі болып табылып, сондай-ақ жұптасуға тартудың бір жолы болуы мүмкін.
In humans, androstenone also has been suggested to be a pheromone; however, there is little scientific data to support this claim. The vomeronasal organ is an auxiliary olfactory sense organ responsible for the detection of pheromones as more than just an odor. Most adult humans possess something resembling this organ, but there is no active function. Humans lack the sensory cells that exist in other mammals needed to detect pheromones beyond a smell. Humans also lack the genetic ability to produce these sensory cells actively. There is also a specific anosmia to the odor in some humans; they are unable to smell specific odors, but have, otherwise, a normal sense of smell. However, this should, by no means, be regarded as indicative for being labeled as a pheromone, as it is true of over 80 olfactory compounds. To animals, the smell of androstenone can act as a social sign of dominance and can be a way of attracting a mate.
Коммерциялық пайдалану
Саудада қол жетімді кейбір өнімдер адамның жыныстық феромондары, оның ішінде андростенон қамтиды деп жарнамаланады және олар құмарлықты қоздырғыш ретінде әрекет ете алады деген шаруашылықтар айтылады.
Some commercially available products are advertised using claims that they contain human sexual pheromones, including androstenone, and that they can act as an aphrodisiac.