Кіріспе

Польша раввині (1555 – 1614)

Джошуа бен Александр ХаКохен Фальк (1555 – 29 наурыз 1614) – поляк халахисі және талмудисі, «Арбаа Туримге» «Дриша» және «Приша» түсіндірмелерінің, сондай-ақ «Шүлхан Арухқа» «Сефер Ме’ират Энайим» (סמ"ע) еңбектерінің авторы ретінде белгілі. Оның есімі еврейше аббревиатуралармен де кездеседі: רפ"כ («РаФаК») («Рабби Фальк Коэн»), מהרו"כ («Ма ХаРВаК») («Morenu ha Rav Walk Cohen») және מהר"י כ"ץ (MaHaRY KTz Morenu ha Rav Joshua Katz).

Өмірбаян

Ол өзінің туысы Мұса Иссерлес пен Соломон Лурияның шәкірті болды және Лемберг иешивасының басшысы болды. Көптеген атақты раввиндер оның шәкірттері болды, олардың арасында Краковтың Джошуа Хошель бен Джозеф, "Магиней Шломо" кітабының авторы да бар еді. Фолк раввиндік мәселелерде зор беделге ие болған. 1607 жылы Кременц жәрмеңкесі кезінде өткен Төрт Жер кеңесінің мәжілісінде оның көптеген ұсыныстары бекітілді. 1611 жылы Фальк пен Енох Хендель бен Шемария Венада ажырасу туралы шешім шығарды, бұл сол кездегі Мейр Люблин мен Мордехай Йоффе сияқты белгілі раввиндер арасында ұзақ пікірталас тудырды. Ол Лембергтегі Рош Ешива болды және Төрт Жер кеңесіне мүше болып кірді. Фолк бастапқы көздерді оқып-зерттемей, тек заң кодекстеріне сүйенуге қарсы болды. Осы мақсатта ол ең беделді кодекстерге – Рабби Якуб бен Ашердің "Тур" және Рабби Джозеф Кароның "Шулхан Арух" еңбектеріне түсіндірмелер жазды. Өмірінің басында ол Талмудқа қатысты терең талдамалық түсініктемелер жазған, бірақ олар кейін өртте жойылды. Фолк 1614 жылдың 29 наурызында Польша-Литва одағындағы Лемберг қаласында қайтыс болды.

"Джошуа Фолк" деген атаудағы жазба

XIX ғасырдың басына дейін Орталық Еуропалық яһудилердің есімдері еврейше бірінші есімнен, немісше екінші есімнен, "бен" (ұлы) атауынан және егер тегі жоғары болса, HaCohen (немесе "Katz") немесе HaLevy тегінен тұратын. Неміс есімі еврей есіміне сәйкес таңдалды: "Зви" немесе "Нафтали" – "Хирш"пен, ал "Зев" немесе "Биньямин" – "Волк"пен үйлесетін. Ешуа, Жошуа немесе Джошуа есімділер Фальк, Валк, Волк, Валлик немесе Валлич есімдерін алған. (Бір теория бойынша, мұндағы "Falk" сөзі неміс тіліндегі "құсқанақ" сөзінен шыққан: құсқанақ олжасын айналып ұшқандай, Ешуа да қасиетті жерді айналып, зерттеп, содан кейін оған шабуыл жасаған. Кейбір түсіндірулер бойынша, "Валк" сөзі Леуіліктер 19:18 аятының аббревиатурасынан туындаған: "ve'ahavta lere'akha kamokha" – "Қайырлы көршіңді өзіңдей сүй"). Осылайша, "Фалк" есімі 19 ғасырда ғана, оның тікелей ата-аналары "Фалк" есімді болған адамдар қабылдаған кезде отбасылық тегге айналды. Сондықтан энциклопедияларда "Фалк" тегі бойынша бірнеше жазбалар кездеседі, бірақ "Фалк" – нақты фамилия емес. Сондықтан рабби Фалькке сілтемелер көбінесе "Ешуа Фальк бен Александр ХаКоэн", "Жошуа Фальк бен Александр Кац" немесе "Жошуа Фальк Кац" арқылы беріледі.