Кіріспе

British Rail 18000 – 1949 жылы British Railways үшін Brown, Boveri & Cie компаниясы салған газ турбиналық электр локомотивінің прототипі. Алдыңғы газ турбиналық локомотив, 18100, Great Western Railway компаниясы Metropolitan Vickers компаниясынан тапсырыс берген еді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан құрылысы кешіктірілді; осыған байланысты 18000 локомотиві 1946 жылы Швейцариядан тапсырыс берілді. Ол қызмет еткен жылдары British Railways-тің Батыс аймағында, Лондонның Паддингтон станциясынан экспресс жолаушылар пойыздарын қабылдады.

Шолу

GWR газ турбиналы локомотивті таңдады, өйткені сол кезде жеткілікті қуатты бір дизельдік локомотив болмаған. "Кинг" класындағы бу локомотивтері шамамен жолға жеткізе алатын қуатты қамтамасыз етті. LMS дизельдік локомотивтерінің қозғалтқыштары тек қана қуатты құрады. Жеткізілімдегі жоғалтуларды ескергеннен кейін, бұл қуат жолға дейін шамамен төмендейтін еді, сондықтан "Кинг" локомотивімен теңесу үшін екі дизельдік локомотив қажет болатын. №18000 A1A-A1A дөңгелек орналасымына ие болды және оның газ турбинасы қуатқа бағаланды. Оның ең жоғары жылдамдығы шамамен болды және салмағы құрады. Ол BR қара түсімен боялған, корпусының ортасында күміс жолақ және күміс нөмірлермен.

Газ турбинасы

Газ турбинасы Браун Боверидің өндірістік машинасы болды. Ол қазір турбошақты қозғалтқыш деп аталатын түрге жататын, бірақ қазіргі заманғы еркін турбиналы турбошақты қозғалтқыштардан компрессор мен шығыс білігін қозғау үшін бір ғана турбинасы болғандықтан ерекшеленді. Ол отынды үнемдеуге баса назар аударғандықтан, қазіргі кездегідей түйіндемелі жылу алмастырғышы (эзосттан ысырап болатын жылуды қайтару үшін) және арзан, ауыр маймен жұмыс істеуге есептелген (жеңіл майды да жағуға болатын, бірақ ол тек іске қосу үшін көзделген). Осындай майды маймен жұмыс істейтін бу локомотивтерінде де пайдаланған. Жылу алмастырғыштан өткеннен кейін алдын ала қыздырылған ауа үлкен, тік жану камерасына енгізілді, онда май шашыратылып, жағылды.

Көмекші дизельді қозғалтқыш

Газ турбинасын іске қосу үшін қуат беретін қосымша дизельдік қозғалтқыш болды. Дизельдік қозғалтқыш газ турбинасы жұмыс істемеген кезде локомотивті баяу жылдамдықпен қозғалта алатын. Көбінесе локомотивті дизельдік қозғалтқышпен деподан Паддингтон станциясына дейін айдап, пойыздың кету уақытына бірнеше минут қалғанда ғана газ турбинасын қосатын. Бұл отынды үнемдеп, шу мен түтін шығарудан туындаған қолайсыздықтарды азайтуға көмектесті.

Қиындықтар

Ол пайдалану кезінде қиын машина болып шықты. Ауыр майдан шыққан күл турбина қанаттарын зақымдады, ал жану камерасының астарламасы зақымданудан жиі алмастырылуға тура келді. Электрлік басқару жүйелері сол кезде өте күрделі болды және көп мәселе туғызды; бу локомотивтерінің жағдайында электр жабдықтарын күтіп ұстау және осы сала бойынша білім жинақтау қиын болды. Қызмет ету мерзімінің ортасында тарту қозғалтқыштарының бірі бұзылып, оны жөндеуге немесе ауыстырудың орнына алып тастады, нәтижесінде локомотив үш тарту қозғалтқышымен қалды және толық қуатына жете алмады. Сонымен қатар, ол Темпл Мидс станциясындағы өрт кезінде жылу алмастырғышының өрт сөндіру салдарынан зардап шекті, себебі жылу алмастырғышының шығару бөлігіндегі жану қалдықтары тұтанды.

Отынның құны

Сонымен қатар, оны күтілгеннен әлдеқайда қымбатқа түсті. Газ турбинасының тиімділігі төмен қуатта күрт төмендейді, сондықтан жанармайдың үнемді жұмсалуын қамтамасыз ету үшін газ турбиналық локомотивті мүмкіндігінше толық қуатпен пайдалану қажет, ал жартылай жүктемемен жұмыс істеу уақыты ең аз болуы керек. Бірақ, тіпті талапты жолаушылар экспресс бағдарламаларында да локомотивті көп бөлігінде толық қуатпен жүргізу мүмкін болмады және ұзақ уақыт бойы жартылай жүктемемен жұмыс істеуге тура келді, нәтижесінде жанармай тым көп жұмсалды. Сонымен қатар, кейде ауыр майдың күлінен туындаған тозудың салдарынан, бастау үшін ғана қолданылатын әлдеқайда қымбат және сирек кездесетін жеңіл маймен жұмыс істеуге мәжбүр болды.

Өнер көрсету

Егер сенімді жұмыс істеуге қол жеткізілгенде, ол өзінен күтілгендей жұмыс істей алатынын көрсетті. Алайда, өкінішке орай, сенімділіктің тұрақты деңгейіне қол жеткізу де, отынды үнемді пайдалануға мүмкіндік беретін жағдайларда оны іске қосу да мүмкін болмады.

18000 және 18100-тің салыстыруы

Төмендегі кесте 18000 және 18100 арасындағы салыстыруды көрсетеді. Кейбір қалыптан тыс жағдайлар бар, олар түсіндірмелерде сипатталған. Мәні 18000 18100 Ескертулер Салмағы (ұзын тонна) Турбиналық ат күші (кВт) атауы= 1 Компрессор жұтып алатын қуат (кВт) атауы= 1 Шығыс ат күші (кВт) атауы= 1 Тракциялық моторлар саны 4 6 Тракциялық моторлардың жалпы ат күші (кВт) Электрлік жетегі қолданылған жағдайда, тракциялық моторлардың ат күші әдетте 81% (яғни 90% x 90%) құрайды. Бастапқы жылдамдатқыш күші (фунт-күш)

BR-дан кейінгі пайдалану

1960 жылдың соңында 18000 локомотиві пайдаланудан алынып, төрт жыл бойы Суиндон зауытында сақталды. Содан кейін ол Еуропаға қайта оралды, онда он жылдан астам уақыт бойы маңызды өзгерістер енгізілген (және енді газ турбинасымен жұмыс істемейтін) күйінде Халықаралық теміржол одағының басшылығымен болат дөңгелектер мен болат рельстердің өзара әрекеттесуіне қатысты эксперименттер үшін пайдаланылды. 1975 жылы ол Венаға көшіріліп, Арсенал зерттеу орталығының машина жасау сынақ ғимаратының сыртында қойылды.

Модельдер

18000 Silver Fox Models компаниясымен OO өлшемінде жинақталған күйде және жүруге дайын болып шығарылады. 2020 жылы Rails of Sheffield компаниясы дайын күйдегі тағы бір нұсқасын шығаруды жоспарлап отыр.