Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық дыбыстық зымырандар, 1949-1955 жылдар
Еуропалық зымыран қозғалтқышы
American sounding rockets, 1949 to 1955
the European rocket engine
Viking – АҚШ Әскери-теңіз зерттеу зертханасының (NRL) басшылығымен Glenn L. Martin компаниясы жобалаған және құрастырған он екі дыбыстық зымыран сериясы. Неміс V-2 зымыранының ізбасары ретінде жобаланған Viking, 1940 жылдардың соңында АҚШ-та жасалған ең жетілген, сұйық отынмен жұмыс істейтін үлкен зымыран болды және 1949 мен 1955 жылдар аралығында ғарыш шегінен құнды ғылыми деректерді әкелді. 1950 жылы ұшырылған Viking 4 – кеме палубасынан ұшырылған алғашқы дыбыстық зымыран. Он екі ұшудан кейін Viking, 1958 жылы Американың екінші спутнигін орбитаға шығарған Vanguard зымыранының бірінші сатысына бейімделді.
Viking was a series of twelve sounding rockets designed and built by the Glenn L. Martin Company under the direction of the U. S. Naval Research Laboratory (NRL). Designed to supersede the German V 2, the Viking was the most advanced large, liquid fueled rocket developed in the United States in the late 1940s, returning valuable scientific data from the edge of space between 1949 and 1955. Viking 4, launched in 1950, was the first sounding rocket to be launched from the deck of a ship. After twelve flights, the Viking was adapted into the first stage for the Vanguard rocket, which launched America's second satellite into orbit in 1958.
Шығу тегі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ Гермес бағдарламасы аясында неміс V-2 зымырандарын сынақтан өткізді. Осы тәжірибелердің нәтижесінде АҚШ 1946 жылғы 21 тамызда Глен Л. Мартин компаниясына сұйық отынмен жұмыс істейтін 10 ірі ракета сериясын жасауға келісімшарт берді. Мақсат – АҚШ-тың зымыран саласындағы тәуелсіз қабілетін дамыту, V-2 зымырандары қолданыстан шыққаннан кейін Гермес бағдарламасын жалғастыру және ғылыми зерттеулер үшін жақсырақ бейімделген құралды ұсыну болатын. Алғашқыда "Нептун" деп аталған ракета, 1947 жылы Lockheed P-2 "Нептун" ұшағымен шатасуды болдырмау үшін "Викинг" деп қайта аталды. "Викинг" сол кезде АҚШ-та жасалып жатқан ең жетілген, сұйық отынмен жұмыс істейтін үлкен зымыран болып есептелді.
After World War II, the United States experimented with captured German V 2 rockets as part of the Hermes program. Based on these experiments, the U. S. issued a contract 21 August 1946 to the Glenn L. Martin Company for a series of 10 large liquid fueled rockets. The intent was to provide an independent U. S. capability in rocketry, to continue the Hermes program after the V 2s were expended, and to provide a vehicle better suited to scientific research. Originally dubbed "Neptune," it was renamed "Viking" in 1947 to avoid confusion with the Lockheed P 2 Neptune The Viking was the most advanced large, liquid fueled rocket being developed in the U. S. at the time.
Дизайн
Викинг массасы және қуаты жағынан V2-нің шамамен жартысына тең болатын. Екеуі де белсенді басқарылатын ракеталар болып, бірдей жанармаймен (этил спирті мен сұйық оттегі) жұмыс істеді, жанармай екі турбиналық сорғы арқылы бір үлкен сорғыға берілді. Reaction Motors XLR10 RM 2 қозғалтқышы сол кезге дейін АҚШ-та жасалған сұйық отынмен жұмыс істейтін ең ірі ракета қозғалтқышы болып есептеледі, ол (теңіз деңгейінде) және (вакуумда) итермелеу күшін өндірді. Isp сәйкесінше және болды, ал миссия уақыты 103 секундқа созылды. V2-де болғандай, сутек пероксиді турбопомпаны іске қосу үшін буға айналдырылды, ол қозғалтқышқа жанармай мен тотықтырғышты жеткізді. V2-нің аналогы сияқты, ол да регенеративті салқындату жүйесімен жабдықталған. 1950 жылдың 10 мамырында, Тынық мұхитындағы Джарвис аралы мен Кирибати арасындағы теңіз үстінде орналасқан алаңнан төртінші Викинг теңізге жүзетін кемеден ұшырылған алғашқы зондтық ракета атанды. Ұшу өте сәтті болды, ол Викинг 1 және 3-тің көрсеткен нәтижесінен екі есе артық биіктікке, жетті. Викинг 8, Нью-Мексико штатындағы Уайт-Сэндс ракеталық полигонынан ұшырылды. Жаңа Викинг конструкциясы алдыңғы нұсқасынан шамамен жартысына жуық енірек болды, бұл жасалған кез келген ракетаның салмағына шаққандағы жанармайдың ең жоғары қатынасын қамтамасыз етті. Бұрынғыдай, құйрық қанаттары енді ракетаның салмағын ұстап тұрмады. Енді Викинг ракетасы өз фюзеляжының табанында тұрды. Бұл құйрық қанаттарын әлдеқайда жеңілдетуге мүмкіндік берді, соның арқасында ракета бірінші Викинг конструкциясынан ауыр болмай, үлкен жанармай багін тасымалдай алды. 1952 жылдың 6 маусымында Викинг 8 статикалық сынақ кезінде бекітілуінен босап кетті. Оған 55 секунд бойы ұшуға рұқсат берілді, себебі ол жақын маңдағы аумақты тазартып, құрлықтағы экипажға қауіп тудырмауы тиіс еді. Содан кейін, "Cutoff group" тобының басшысы Нат Вагнер ракетаға итермелеуді тоқтату туралы бұйрық берді. 65 секундтан соң ракета оңтүстік-шығысқа қарай 6 немесе 8 шақырым қашықтықта құлады.
The Viking was roughly half the size, in terms of mass and power, of the V 2. Both were actively guided rockets, fueled with the same propellant (Ethyl alcohol and liquid oxygen), which were fed to a single large pump fed engine by two turbine driven pumps. The Reaction Motors XLR10 RM 2 engine was the largest liquid fueled rocket engine developed in the United States up to that time, producing (sea level) and (vacuum) of thrust. Isp was and respectively, with a mission time of 103 seconds. As was also the case for the V 2, hydrogen peroxide was converted to steam to drive the turbopump that fed fuel and oxidizer into the engine. As its V 2 counterpart, it also was regeneratively cooled. On 10 May 1950, from a site in the Pacific Ocean between Jarvis Island and Kiritimati, the fourth Viking became the first sounding rocket ever launched from a sea going vessel. The flight was perfect, reaching , more than double that reached by Vikings 1 and 3. Viking 8, from White Sands Missile Range in New Mexico. The new Viking design was nearly half as wide again as its precursor, affording the highest fuel to weight ratio of any rocket yet developed. The tail fins no longer supported the weight of the rocket, as had previously been the case. Now, the Viking rocket rested on the base of its fuselage. This allowed the tail fins to be made much lighter, allowing the rocket to carry a heavier tank without weighing more than the first Viking design. On 6 June 1952, Viking 8 broke loose of its moorings during a static firing test. After it was allowed to fly for 55 seconds in the hope that it would clear the immediate area and thus pose no danger to ground crew, Nat Wagner, head of the "Cutoff group", delivered a command to the rocket to cease its thrust. 65 seconds later, the rocket crashed 4 mile (6 km) or 5 mile (8 km) downrange to the southeast.
Қазіргі үлгілер
Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында Viking 12 зымыранының толық көлемдегі кесілген және қайта құрастырылған нұсқасы бар, ол түпнұсқа жобалары бойынша салынды және түпнұсқа зымыраннан қалпына келтірілген бөлшектерден құрастырылды. Бұл көлік 1976 жылы Мартин Мариетта корпорациясымен Смитсонов мұражайына сыйға берілді.
The National Air and Space Museum contains a full size cutaway reconstruction of Viking 12, built from original blueprints and reconstructed from parts recovered from the original rocket. The vehicle was donated by the Martin Marietta Corp in 1976 to the Smithsonian.