Кіріспе

Қарсы беттесу түрі

Мексикалық қақтығыс – ешбір тарапқа жеңіске жетуге мүмкіндік бермейтін, стратегияның болмауымен сипатталатын жағдай. Кез келген тарап агрессияға бастар болса, ол өзінің жолына тосқауыл қоюы мүмкін. Сонымен қатар, тараптар бітімге келісімге келмей немесе зиян шекпей, жағдайдан шығуға шамалары келмейді, стратегиялық шиеленісті осы үш мүмкін нәтиже орын алғанға дейін немесе сыртқы күш араласпағанша сақтайды. "Мексикалық қақтығыс" термині бастапқыда қару қолдану контекстінде пайда болған және осы күнгі күнге дейін тараптардың бір-біріне қауіп төндіретін жағдайды білдіреді; мұндай қақтығыстар телефон арқылы полиция шақырумен қорқытудан бастап, әлемдік деңгейдегі қақтығыстарға дейін жете алады. Мексикалық қақтығыс – қарулы тұйыққа тірелу кинода жиі кездесетін сюжеттік элемент.

Этимология

Көздер Мексика-Америка соғысына немесе 19 ғасырдағы соғыстан кейінгі мексикалық қарақшыларға сілтеме жасайды деп мәлімдейді. Ол қатал түрде: "Кет!" деді. "Біз бұл жағдайды "тартыс" деп атаймыз, мексикалық тартыс, сен ақшаңды жоғалтасың, бірақ өміріңді сақтайсың!" Ф. Харви Смит, "Санди Меркурий", Нью-Йорк, 1876 жыл.

Танымал мәдениет

Популярлы мәдениетте "мексикалық тұрақсыздық" термині ешбір қарсыластың айқын артықшылығы болмайтын жағдайларды білдіреді. Тарихи тұрғыдан, комментаторлар бұл терминді Кеңес Одағы мен АҚШ арасындағы Суық соғыс кезеңіндегі ядролық қақтығысқа, әсіресе 1962 жылғы Куба зымыран дағдарысына сілтеме жасау үшін пайдаланған. Мұндай жағдайды "мексикалық тұрақсыздық" деп атауға себеп – қатысушы тараптардың тең күштерге ие болуы. Кез келген тараптың қауіпсіздігіне кепілдіксіз өзінің позициясын өзгертуі – барлық тұрақсыздықтарға тән жағдай. Бірақ "мексикалық тұрақсыздық" жағдайында қосымша кемшілік бар: ешбір тараптың өз орнынан қауіпсіз шығуға мүмкіндігі жоқ, бұл тұрақсыздықты тиімді түрде мәңгілік етеді. Қарсыластың әрқайсысы бірін-бірі қарумен қорқытатын "мексикалық тұрақсыздық" көрінісі қазір кино тропы саналады, себебі ол кинода сюжеттік құрал ретінде жиі қолданылады. Мысалы, Серджио Леоненің 1966 жылғы "Жақсы, жаман және сұм" фильмінде Клинт Иствуд, Ли Ван Клиф және Эли Уоллах сомдаған кейіпкерлер бір-бірімен бетпе-бет кездеседі. Әрекет фильмдері жанрына зор ықпал еткен режиссер Джон Ву "мексикалық тұрақсыздықтарды" жиі қолдануымен белгілі. Режиссер Квентин Тарантино (Ву-дың ықпалында болған) "Бесұйқы балабақша" (таверна көрінісінде бірнеше "мексикалық тұрақсыздықтар" және мета-талқылау бар) және "Құдық иті" сияқты фильмдерде "мексикалық тұрақсыздық" көріністерін көрсеткен.