Кіріспе

Грекиялық патриот, дін қызметкері және мемлекеттік қызметкер, Грекия муниципалитеті.

Григорий Димитриос Дикайос Флесс (Γρηγόριος Δημήτριος Δικαίος Φλέσσας; 1788 – 25 мамыр 1825), көбінесе Папафлесс (Παπαφλέσσας) деп танылған, Грекия Тәуелсіздік соғысы кезіндегі ең ықпалды тұлғалардың бірі болған грек дін қызметкері және мемлекеттік қызметкері. Папафлесс есімінің алдындағы "папа" (παπα) префиксі грек тілінде "қасиетті" мағынасын береді және оның дін қызметкері екенін көрсетеді. 1819 жылы архимандрит қызметіне тағайындалды. Александр Маврокордатос үкіметінде Ішкі істер министрі және полиция бастығы болып қызмет етті. Папафлесс 1825 жылғы 20 мамырда Манияки шайқасында, Мессиниядағы Маниякиде Ибрагим-пашаның әскерлерімен шайқаста қаза тапты.

Атауы

Георгиос Димитриос Дикайос Флессас – оның туған аты. Монастырлық аты Григорий Флесс (Γρηγόριος Φλέσσας, Grigórios Flessas) немесе Папафлесс, ал өмірінің кейінгі кезеңінде қолданған псевдонимі Григорий Папафлесс (Γρηγόριος Παπαφλέσσας) еді.

Ерте өмір

Григорий Папафлессас 1788 жылы Мессиниядағы Полиани ауылында Георгиос Флессас немесе Флесиас (Φλέσιας) болып дүниеге келді. Оның әкесі – Демитриос Г. Флессас (Δημήτριος Φλέσσας), ол Георгий Димитриу Флессас (Γεώργιος Δημητρίου Φλέσσας) ұлы, ал анасы – Димитриостың екінші әйелі Константина Андронаиу (Κωνσταντίνα Ἀνδροναίου), ол Димицанадан шыққан. Ол Димитриос отбасының 28-ші баласы еді. 1809 жылы ол Димицананың танымал мектебінде оқыды, осы мектептен көптеген грек ұлттық қаһармандары бітірген. Оқу кезінде ол сатиралық туынды жазып, сол кездегі жергілікті түрік басшысы Димицана Пашасының есігіне "Григориос Фос Каламиос" (Φῶς Καλάμιος τό νομα Γρηγόριος) деген атпен жабыстырды. Өзінің бұл әрекетінен қауіп сезіне, 1815 жылы діни қызметкер немесе монах болу үшін, Грегориос Флессас немесе Папафлессас деген шіркеу атын алып жіберілді. Біраз уақыт бойы ол Мессинияның Каламата қаласының шетінде орналасқан Веланидия монастырында қызмет етті.

Дін қызметкерлері

Григорий табиғатынан дауласуға және қарсылық көрсетуге бейім болғандықтан, діни басшыларымен жиі келіспеушіліктер тудыратын. Сонымен қатар, ол Осман түркілеріне ашулы болды, себебі олар оның отбасы мүшелерін өлтірген. Ол сондай-ақ, Сервас мырзаның басқа біреуге никесі бар немере қызымен некелесуіне бата берді. Одан Веланидия монастырынан кетуі сұралды. 1816 жылдың сәуір айында Леонтари мен Мистрас арасында орналасқан Рекица монастырына ([[:el:Μονή της Ρεκίτσας]) көшті. Бірақ көп ұзамай ол жоғары тұрғандарымен және монастырь әкімшілігімен келіспей кетті. Ол сондай-ақ, монастырь жерінің шекарасы мәселесінде жергілікті түрік билігімен қақтығысқа түсті және тіпті өз талаптарын қорғау үшін қарулы адамдарды пайдаланды. Бұл мәселе ақырында Триполицадағы сот арқылы шешілді, сот Папафлессас пен монастырьдің пайдасына шешім шығарды. Бұл түрік шенеунігін ашуландырды, ол билікке Папафлессас революционер екенін және гректерді ("құлдарды", түріктер гректерді осылай атаған) ригиадтарды түркілерге қарсы қаруландырып жатқанын айтты. Триполица билігі Папафлессасқа өлім жазасын беріп, оны тұтқындау және өлімге кесу үшін монастырьға сарбаздарды жіберді. Қарулы Полиани жауынгерлері сарбаздарды кешіктірді, ал Папафлессас өз отанын тастап кетуге үлкерді, сонда оның сөзі: "Епископ немесе паша болып қайтып келем және сіздермен есептесемін" деді. Папафлессас түріктер өлім жазасына кесіп отырған материктегі гректердің панасы болған Закинф аралына барды. Сол жерде ол болашақ революционер грек Теодорос Колокотрониспен кездесті. Ол Кристиануполис (Аркадия Кипарисия) архиепискобынан ұсыныс хат алды. Константинопольге теңіз арқылы сапар шегіп бара жатқанда, Папафлессас Афон тауында кеме апатына ұшырады, сол кезде оның ұсыныс хатының мөрі сынды. Хатты оқығанда, ол өзін адал емес, әдепсіз және сенімсіз деп атағанын көріп таң қалды, сондықтан ол хатты тастап кетті. Ол Константинопольге ежелгі грек тілін және теологияны оқу үшін, сондай-ақ Агия София патриархиясында архиепископ болу мақсатымен келді. Грек тілін және Периклис сөздерін оқып жүріп, ол сондай-ақ белгілі "патриоттармен" таныса бастады. Түріктер оны өлім жазасына кескендіктен және Пелопоннес аймалындағы беделіне байланысты ол Дикайос есімін пайдаланды. Көп ұзамай ол құпия ұйым Filiki Eteria-ға Армодиос (А. М.), Ἁρμόδιος және бес (5) кодтық атымен қосылды. 1819 жылы Григорий Константинополь патриархы Григорий V-тен жоғары рухани лауазым, архимандриттің дәрежесін алды, бұл дәреже епископқа жуық. Оған Молдовалахия аймағында еркін жүріп, түріктердің араласуына ұшырамауы үшін "Дикайос" (Экуменикалық патриархтың өкілі) деген діни лауазым берілді. Папафлессас Осман империясының солтүстік бөлігіне елдестеріне түріктерден тәуелсіздік алу үмітін сіңіру үшін жіберілді.

Қарсылық іс-әрекеті

Өзінің сәтті миссиясынан Константинопольге оралған Папафлессас қайтадан түрік билігінің назарына ілігіп, қашуға мәжбүр болды. 1820 жылдың соңында ол Кіші Азиядағы Айвалиге кемемен барып, Смирнадан соғыс жабдықтары келгенше, Үлкен мектептің (онда осылай аталатын) барлық шәкірттерін діни насаяттармен тәрбиеледі. Смирнадан ол әскери жарақтар мен қажет болған жағдайда қосымша оқ-дәрі алуға кепілдік алды. Папафлесса Осман империясына қарсы төңкеріс үшін қолдау іздеп бірнеше аймаққа сапар жасады. Әулие Георгий монастырында грек билігі мен жоғары рухани қызметкерлерінің мәжілісін шақырып, төңкеріс бастаудың уақтысы келгенін талқылады. Қызу пікірталасқаннан кейін мәжіліс Агия Лавра монастырында кейінге шегерілді. 1821 жылдың қаңтар айында Папафлессамен кездесулер өтті, ол өзінің жабдықтары мен Ресейден күтілетін қолдау туралы мәлімдеді. Соғыстың іс жүзіндегі қиындықтары және әскери қолдау туралы уәделердің сенімсіздігі басқа қатысушыларды Флессаны Агия Лавра монастырында елге зиян келтірмеу үшін жасырын түрмеге қамауға итерді. Бірақ Папафлессаның қарулы қолдаушылары болғандықтан, оны тұтқындауға ешкім батыл болмады. Синод төңкеріс бастамас бұрын көрші елдердің пікірін және қосымша ақпарат алуды шешті. Флессаның қиындығы ауылдар мен муниципалитеттердегі жоғарғы топпен (жер иелерімен), соның ішінде діни қызметкерлердің жоғарғы эшелонымен байланысты, олар Папафлессаға сенбеді, ал оның миссиясы үлкен күмәнмен және қорқынышпен қабылданды. Ол ең алдымен шаруалар мен кедейлерге жақындауды қауіпсіз деп санады, ал оның сөздеріне оңай ықыласты болған кедейлер оны өз бостандықтарының мессиясы деп қарады. Мәжілістен кейін ол Калавритаға барып, Николаос Сулиотис пен Асимакис Скальцаспен кездесті. Содан кейін ол Сулиотис пен Скальцастан жауап күтіп, Каламата маңындағы шағын порты Альмиросқа соғыс жабдықтарын тасыған кеменің келуін күтіп, Каламатаға қайтты. Ол Кальвиядан өзінің туған қаласы Полианиге жақын Гардикионға (қазіргі Амфея) жасырын жолмен барды. Папафлессас дереу ағаларын шақырып, үлкен ағасы Никитас Флесса оқ-дәрілерді алды. 1821 жылдың наурыз айында ол әскери жарақтарды тасымалдайтын кеме келгенін естіді. Ол Полиани аймағынан қашырлар мен есектерді ертіп, 400-дей адамды жинап, Алмирос Каламатаға барды. Кемеден жүк түсіру үшін олар аймақтың портының меңгерушісі, түрік қауіпсіздік күштерінің жалдауындағы атақты Мавромихалис рұқсатын алулары керек еді. Порт меңгерушісі гректердің жүктерін жасыру үшін үлкен пара талап етті. Папафлессас 45000 гросияны Мавромихалиске жіберді, ол оны қабылдады, бірақ тиісті құжаттарға қол қоймады. Ол кемедегі жабдықтың жартысын гректер түріктерге қарсы төңкеріс бастағанда оларға қарсы күрес үшін резерв ретінде сақтағысы келді. Бұл келісімге қол жеткізілді және жабдық Веланидия монастырына жеткізілді, онда Папафлесса монастырьда қызмет етіп, аймақтағы көрнекті клепттерді шақырды. Кездейсоқ немесе мақсатты түрде, бір бөлігі оқ-дәрі жергілікті құдыққа құлап кетті, ал ертесі күні жергілікті пашаның аттылары оны тауып хабарлады. Паша Каламата аймағындағы барлық көрнекті гректер мен дін қызметкерлерін шақырып, түрмеге қамады. Папафлесса өз адамдарын аймақтағы стратегиялық маңызды жерлерді қамтуға дайындады. Түрік жақтасы қаладан қашуға тырысқанда, ол өлтірілді, бұл 1821 жылдың 21 наурызында Тәуелсіздік соғысын басталды. Маниде көтерілісшілердің басшылары 1821 жылдың 25 наурызында төңкеріс бастауды шешті, бірақ 22-сі күні жауынгерлік әрекеттердің басталғаны туралы хабар алды. Грекияның Тәуелсіздік соғысы 1821 жылдың 25 наурызында ресми түрде басталды және еркін мемлекеттің шіркеуіне үлкен өзгерістер әкелді. Діни қызметкерлер төңкеріске белсенді қатысты.

Мұра

Папафлессас грек тарихындағы маңызды революциялық тұлға болып қала береді және оның құрметіне орындар мен оқиғалар аталған. Мұндай мысалдардың бірі – Каламата қаласында жыл сайын өткізілетін халықаралық жеңіл атлетика жарысы, ол Папафлессия деп аталады, сондай-ақ Пелопоннес аймағындағы бұрынғы муниципалитет Папафлессас деп аталған.