Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анима мунди (грекше: ψυχὴ κόσμου, psychè kósmou) немесе әлемдік жан – бірнеше философиялық жүйе бойынша, барлық тірі нәрселердің арасындағы ішкі байланыс, ол жанның адам денесімен байланысқан сияқты, әлеммен де байланысты. Анима мунди тұжырымы классикалық антикалық дәуірде пайда болғанмен, осыған ұқсас ойларды Барух Спиноза, Готфрид Лейбниц, Иммануил Кант, Фридрих Шеллинг және Георг В. Ф. Гегель (оның әлемдік рух тұжырымында ерекше айқын) сияқты кейінгі еуропалық философтардың еңбектерінде де кездестіруге болады.
Concept in metaphysics
The anima mundi (Greek: ψυχὴ κόσμου, psychè kósmou) or world soul is, according to several systems of thought, an intrinsic connection between all living beings, which relates to the world in much the same way as the soul is connected to the human body. Although the concept of the anima mundi originated in classical antiquity, similar ideas can be found in the thoughts of later European philosophers such as those of Baruch Spinoza, Gottfried Leibniz, Immanuel Kant, Friedrich Schelling, and Georg W. F. Hegel (particularly in his concept of Weltgeist).
Стоицизм
Стоиктер оны әлемдегі жалғыз маңызды күш деп есептеді.
The Stoics believed it to be the only vital force in the universe.
Гностицизм
Анима мунди Платон философиясынан бірнеше гностик ағымдарына қабылданды.
The anima mundi was borrowed from Platonist philosophy into several Gnostic sects.
Манихеизм
Манихейлік дінде анима мундиді «жарық жан» және «тірі жан» деп те атаған, оны материямен қарама-қарсы қойып, материя өмірсіздік пен өліммен байланысты болса, анима мунди оның ішінде тұтқындалған делінген. Анима мунди – азап шеккен Иса (Иисус патибилис) ретінде бейнеленген, ол тарихи Иса сияқты әлемде айқышқа қадалғандай суреттелген. Бұл мистикалық айқышталған бейне әлемнің барлық бөліктерінде – аспанда, топырақта және ағаштарда көрінген, бұл копт манихей псалмдарында айтылған.
In Manichaeism, the anima mundi was also called the Light Soul and the Living Soul , contrasting it with matter, which was associated with lifelessness and death and within which the anima mundi was imprisoned. The anima mundi was personified as the Suffering Jesus (Jesus patibilis) who, like the historical Jesus, was depicted as being crucified in the world. This mystica cruxificio was present in all parts of the world, including the skies, soil, and trees, as expressed in the Coptic Manichaean psalms.
Мандайлық
Мандайлықта әлем жаны мен мананың түрлі теңдестіктері бар.
In Mandaeism, the anima mundi has various parallels with mana.
Герметизм
Анима мунди ұғымы Парацельс және Роберт Флад сияқты герметикалық философтардың еңбектерінде кездеседі.
The concept of the anima mundi is present in the works of hermetic philosophers like Paracelsus and Robert Fludd.
Иудаизм
Яһуди мистикасындағы параллель ұғым – Хохма Ила'а, ол барлық жаратылысты қамтитын, реттейтін, жандыртатын және одан асып түсетін Жоғары Даналық. Бресловтық раввин Нахман бұл құдіретті даналықты толыққанды тсаддик (исалы адам) ғана тани алады дейді. Осылайша, тсаддик ғарыштық санаға ие болып, жаратылыстағы барлық бөлініс пен қақтығыстарды басуға мүмкіндік алады.
In Jewish mysticism, a parallel concept is that of Chokhmah Ila'ah, which is the all encompassing Supernal Wisdom that transcends, orders, and vitalises all of creation. Rabbi Nachman of Breslov states that this sublime wisdom may be apprehended by a perfect tzaddik (righteous man). Thus, the tzaddik attains cosmic consciousness and thus is empowered to mitigate all division and conflict within creation.
Шығыс философиясындағы параллельдер
Шығыс философиясындағы ұқсас ұғымдар индуизмнің брахман, пуруша және параатман тұжырымдамаларын, сондай-ақ қытайлық натуралистер мектебінің ци, даосизм және неоконфуциандық ілімдерін қамтиды.
Similar concepts in eastern philosophy include the brahman, purusha, and paramatman of Hinduism, and qi in the Chinese School of Naturalists, Taoism, and Neo Confucianism.